گوترش از کشورها خواست برای سلاحهای خودکار قاعده الزامآور بنویسند
دبیرکل سازمان ملل در آغاز نشست بازنگری کنوانسیون سلاحهای متعارف در ژنو خواست درباره سلاحهای خودکار مذاکره برای توافقی الزامآور آغاز شود.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، روز دوشنبه ۱۶ نوامبر در آغاز هفتمین نشست بازنگری کنوانسیون سلاحهای متعارف در ژنو از کشورها خواست درباره توافقی الزامآور برای تنظیم سلاحهای خودکار مذاکره کنند. او گفت دولتها باید «ممنوعیتها و محدودیتهای روشن» تعیین کنند. این نشست پنج روز، تا جمعه ۲۰ نوامبر، ادامه دارد.
سلاح خودکار چیست و چرا نگرانی ایجاد کرده؟
سلاحهای خودکار مرگبار سامانههایی هستند که با کمک نرمافزار و حسگر میتوانند هدف را شناسایی کنند و درباره حمله تصمیم بگیرند، بدون اینکه انسان در هر مرحله دخالت کند. هوش مصنوعی این توانایی را سریعتر و ارزانتر کرده است. منتقدان میپرسند اگر ماشین اشتباه کند، مسئولیت با چه کسی است و آیا ماشین میتواند قواعد جنگ، مثل تفکیک غیرنظامی از نظامی، را رعایت کند.
گوترش هم همین نگرانی را مطرح کرد و گفت فناوریهای نظامی نوظهور چالشهای انسانی، حقوقی، اخلاقی و امنیتی فزایندهای دارند. او از نمایندگان خواست از این فرصت استفاده کنند: «از شما میخواهم این لحظه را غنیمت بشمارید و برای جلوگیری از کاربرد و گسترش این سلاحهای بیرحم اقدام کنید.»
بیشتر بخوانید: پاکس سیلیکا و رقابت قدرتها بر سر فناوری هوش مصنوعی
نشست ژنو دقیقاً چه کاری میکند؟
کنوانسیون سلاحهای متعارف چارچوبی بینالمللی است که کشورها در آن درباره محدود کردن سلاحهای خاص گفتوگو میکنند. در نشست بازنگری، اجرای پروتکلهای موجود بررسی میشود و کشورها درباره کار آینده روی سلاحهای خودکار مرگبار تصمیم میگیرند. این گفتوگوها بر پایه پیشرفتی انجام میشود که گروه کارشناسان دولتی درباره این موضوع به دست آوردهاند.
ژولین تونی، رئیس نشست، هم هشدار داد پیشرفت سریع فناوری و تغییر شیوه جنگ، چالشهایی بیسابقه ایجاد کرده است. به گفته او جامعه جهانی از این نشست انتظار دارد «مسیری روشن و بلندپروازانه» برای مواجهه با این سلاحها ترسیم کند و بقای ارزش کنوانسیون به گفتوگو، همکاری و سازش بستگی دارد.
بیشتر بخوانید: انویدیا و تحولات مدیریتی در صنعت هوش مصنوعی
چه چیزهایی هنوز تأیید نشده است؟
در گزارش منبع نه معاهده یا پروتکل جدید مشخصی نام برده شده و نه موضع کشورها بیان شده است. هنوز معلوم نیست قدرتهای نظامی بزرگ با مذاکره برای توافقی الزامآور موافقت میکنند یا ترجیح میدهند به قواعد داوطلبانه بسنده کنند. نتیجه نهایی نشست تا ۲۰ نوامبر مشخص نمیشود و هر پیشبینی درباره متن نهایی فعلاً حدس است. همچنین اینکه چه سلاحهایی دقیقاً در تعریف «خودکار» میگنجند، همچنان موضوع بحث است.
جمعبندی
درخواست دبیرکل برای قاعده الزامآور نشان میدهد گفتوگو درباره سلاحهای هوشمند از مرحله بحث کارشناسی به مرحله تصمیم سیاسی نزدیک میشود. اینکه این هفته در ژنو به مذاکره رسمی میانجامد یا نه، تعیین میکند آیا قواعد جهانی پیش از گسترش این فناوریها نوشته خواهند شد یا پس از آن.



