
«پاکس سیلیکا» در اجلاس آسهآن امضا نمیشود؛ مذاکرات آمریکا و فیلیپین ادامه دارد
دونالد ترامپ هفتهی آینده در اجلاس آسهآن در مانیل از کشورهای جنوبشرق آسیا میخواهد به ابتکار «پاکس سیلیکا» بپیوندند؛ مقامهای فیلیپینی میگویند توافق مرکز هوش مصنوعی و نیمههادی نیوکلارکسیتی در این اجلاس امضا نمیشود.
مرکز همایش بینالمللی فیلیپین، مانیل، عکس آرشیوی ۲۰۲۱ از Patrick Kasingsing / Brutalist Pilipinas / Wikimedia Commons، CC0. عکس اجلاس نوامبر ۲۰۲۶ نیست.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، هفتهی آینده برای شرکت در چهلونهمین اجلاس سران آسهآن راهی مانیل میشود و بنا بر گزارش روزنامهی «ساوث چاینا مورنینگ پست» (SCMP) از کشورهای جنوبشرق آسیا خواهد خواست به «پاکس سیلیکا»، ابتکار آمریکایی برای ایمنسازی زنجیرهی تأمین هوش مصنوعی و تراشه، بپیوندند. اما مقامهای فیلیپینی میگویند توافق ساخت مرکز صنعتی هوش مصنوعی «پاکس سیلیکا» در نیوکلارکسیتی در همین اجلاس امضا نخواهد شد و قرار است جداگانه اعلام شود. این خبر را رسانههای فیلیپین و مالزی از ۱۴ تا ۲۳ آبان ۱۴۰۵ (۵ تا ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶) منتشر کردهاند.
در این خبر بینالمللی میخوانید
چه شد؟
بر اساس گزارش خبرگزاری فرانسه که رادیوتلویزیون ایرلند (RTÉ) بازنشر کرد، ترامپ دوشنبه از واشنگتن حرکت میکند، سهشنبه به فیلیپین میرسد و پس از آن راهی شنژن چین میشود؛ جایی که در حاشیهی اجلاس اپک قرار است نخستین دیدار سهجانبهی رهبران آمریکا، چین و روسیه برگزار شود. دفتر ریاستجمهوری فیلیپین زمان اجلاس آسهآن در مانیل را ۱۶ تا ۱۸ نوامبر اعلام کرده است؛ برخی رسانههای مالزیایی و فیلیپینی ۱۵ تا ۱۷ نوامبر را نوشتهاند. به نوشتهی SCMP هوش مصنوعی و معادن حیاتی در صدر دستور کار ترامپاند و این نخستین سفر خارجی او پس از شکست حزبش در انتخابات میاندورهای است.
موضوع محوری رسانههای فیلیپین این است که آیا مانیل و واشنگتن «موافقتنامهی چارچوب» مرکز پاکس سیلیکا را در این سفر امضا میکنند یا نه. روزنامهی «فیلیپین دیلی اینکوایرر» (به نقل از شبکهی خبری آسیا) در ۱۴ آبان نوشت «ادارهی تبدیل و توسعهی پایگاهها» (BCDA) پس از دریافت رهنمود مذاکره از دفتر رئیسجمهور، منتظر پاسخ واشنگتن به پیشنویس چارچوب است. فیلیپین در آوریل به ابتکار پاکس سیلیکا پیوسته و بنا بر همین گزارش مذاکرات دربارهی چارچوب حکمرانی پروژه قرار بود تا نوامبر پایان یابد.
چرا؟
پاکس سیلیکا ائتلافی به رهبری آمریکاست که به گفتهی گزارش اینکوایرر، زنجیرهی تأمین معادن حیاتی، نیمههادیها، زیرساخت هوش مصنوعی، تولید پیشرفته، انرژی و لجستیک را هدف میگیرد. پروژهی فیلیپین یک مرکز نیمههادی و هوش مصنوعی در نیوکلارکسیتی، شهرستان کاپاس در استان تارلاک است؛ «منیلا تایمز» مساحت آن را حدود ۴۰۰۰ جریب و SCMP حدود ۱۶۲۰ هکتار نوشته است که با هم همخوان است. تحلیلگر نشریهی «ستار» مالزی در ۵ آبان مینویسد ترامپ دو هدف روشن در مانیل دارد و یکی از آنها گرفتن حمایت اعضای آسهآن از پاکس سیلیکاست؛ همانجا یادآوری میشود آسهآن بهسادگی زیر فشار او کوتاه نخواهد آمد.
واکنشها
واکنش فیلیپین
کلر کاسترو، سخنگوی کاخ ریاستجمهوری فیلیپین (مالاکانیانگ)، پیشتر تأیید کرده بود که BCDA چارچوب حقوقی پاکس سیلیکا را به رئیسجمهور داده است. سفرینو رودولفو، معاون وزیر تجارت، به گزارش «فیلاستار» (۱۹ آبان) گفت این توافق در اجلاس آسهآن امضا نمیشود؛ چون اجلاس آسهآن و اپک پشتسرهم برگزار میشوند، مقامها ترجیح دادند مرکز تولید پیشرفته اعلام جداگانهای داشته باشد. او گفت مذاکرات دوجانبه با وزارت خارجهی آمریکا ادامه دارد و هدف امضا در سال ۲۰۲۶ است. فردیناند مارکوس جونیور، رئیسجمهور فیلیپین، پیشتر در همایشی که آمریکا سازمان داده بود با حدود ۶۰۰ سرمایهگذار دیدار و آنها را به سرمایهگذاری در این طرح تشویق کرده بود.
واکنش آمریکا
به نقل از «فیلاستار»، لی لیپتون، سفیر آمریکا، پیشتر گفته بود واشنگتن برنامهای برای اعلام «منطقهی امنیت اقتصادی پاکس سیلیکا» در اجلاس ندارد و تصمیمها دربارهی پروژه با مشورت مانیل گرفته میشود. به گفتهی یک مقام کاخ سفید که «نیویورکر» نقل کرده، هدف ترامپ در سفر امسال نشان دادن تعهد آمریکا به متحدانش در جنوبشرق آسیا و پیشبرد منافع اقتصادی و امنیت ملی آمریکاست.
واکنش چین و ائتلاف رقیب
«ستار» مینویسد چین در پاسخ به پاکس سیلیکا در ژوئیه «سازمان همکاری جهانی هوش مصنوعی» (WAICO) را در شانگهای با ۲۹ عضو بنیانگذار راه انداخت که پنج کشور آسهآن، یعنی اندونزی، مالزی، لائوس، کامبوج و میانمار، میان آنهاست. به نوشتهی همین تحلیل، تایلند هنوز تصمیم نگرفته و میخواهد از هر دو ابتکار بهره ببرد و فقط قزاقستان توانسته با هر دو همسو شود. در منابع بررسیشده تا ۱۴ نوامبر، واکنش رسمی تازهی پکن به سفر ترامپ به مانیل یافت نشد.
واکنش مخالفان و جوامع محلی
SCMP گزارش داده است که در جریان یک همایش آمریکاییپشتیبانیشده در هتل گرندحیات مانیل، صدها فعال با شعار «پاکس سیلیکا را دور بریزید» با پلیس ضدشورش درگیر شدند و پنج نفر بازداشت شدند. به نوشتهی اینکوایرر، نگرانیهایی دربارهی جابهجایی احتمالی کشاورزان و جوامع آئتا در تارلاک وجود دارد و مقامها پیش از سفر ترامپ تدابیر امنیتی را برای احتمال اعتراض افزایش دادهاند.
آنچه باید بدانیم
سه نکتهی عددی و زمانی در این خبر تعیینکننده است. نخست، اجلاس آسهآن در مانیل و اجلاس اپک در شنژن چند روز بیشتر از هم فاصله ندارند؛ بر پایهی خبر RTÉ دیدار سهجانبهی شنژن پنجشنبه است. دوم، مساحت مرکز پیشنهادی حدود ۱۶۲۰ هکتار (۴۰۰۰ جریب) است. سوم، فیلیپین در آوریل عضو پاکس سیلیکا شد، اما موافقتنامهی چارچوب مرکز نیوکلارکسیتی هنوز امضا نشده است. بنا بر مصاحبههای منتشرشده، امضا به بعد از اجلاس موکول شده و دلیل رسمی آن فاصلهی کوتاه دو اجلاس و تمایل به «اعلام جداگانه» عنوان شده است.
تحلیل «ستار» تأکید میکند فیلیپین به دلیل نگرانی از دریای چین جنوبی، پیوستن به پاکس سیلیکا را طبیعی میبیند و میتواند به ترامپ فرصت عکس مورد نظرش را بدهد، اما اعضای دیگر آسهآن میتوانند از این الگو درس بگیرند و فشار را بهآسانی نپذیرند. به نوشتهی «منیلا تایمز» (به نقل از خبرگزاری فیلیپین)، فیلیپین رئیس دورهای آسهآن در سال ۲۰۲۶ است و اجلاس را با شعار «هدایت آیندهمان، با هم» برگزار میکند.
راهکار
مقامهای رسمی تاکنون راهکار تازهای فراتر از رویهی کنونی اعلام نکردهاند: مذاکرهی دوجانبه میان BCDA و واشنگتن، امضای چارچوب در طول ۲۰۲۶ و اعلام جداگانهی پروژه. به نوشتهی تحلیل «ستار»، گزینهی کشورهای عضو آسهآن حفظ توازن میان آمریکا و چین است؛ تایلند، که میخواهد از هر دو ابتکار بهره ببرد، نمونهی همین رویکرد است. مخالفان طرح نیز، به نوشتهی اینکوایرر، خواهان شفافیت دربارهی جابهجایی کشاورزان و جوامع آئتا پیش از امضای هر توافقاند.
پیشینه
پاکس سیلیکا را معاون وزیر خارجهی آمریکا، جیکوب هلبرگ، در نشست ۱۲ دسامبر ۲۰۲۵ در واشنگتن گرد هم آورد. در ۲۰۲۵ ترامپ هم در چهلوهفتمین اجلاس آسهآن در کوالالامپور و هم در اپک گیونگجو حضور یافته بود؛ او در دورهی اول ریاستجمهوریاش فقط یک بار، در نوامبر ۲۰۱۷ در مانیل، به اجلاس آسهآن رفت و میانهی اجلاس آن را ترک کرد (به نوشتهی «ستار»). در سال ۲۰۲۶ مارکوس، بهعنوان رئیس دورهای آسهآن، گفته بود در تدوین نقشهی راه هوش مصنوعی برای بلوک منطقهای نقش داشته است.
چه میشود بعد؟
ترامپ طبق برنامه سهشنبه (۲۶ آبان) به فیلیپین میرسد و پس از اجلاس مانیل به شنژن میرود. از نظر مقامهای فیلیپینی، امضای چارچوب پاکس سیلیکا در ۲۰۲۶ و با اعلامی جداگانه انجام میشود. تصمیم تایلند و دیگر اعضای آسهآن دربارهی پیوستن به پاکس سیلیکا یا ماندن در کنار WAICO هنوز اعلام نشده است؛ این خبر پس از انتشار نتایج اجلاس بهروز میشود.
توضیح: مقامهای فیلیپین میگویند طرح نیوکلارکسیتی یک قطب تولید پیشرفته برای صنایع تراشه و هوش مصنوعی است و ساخت مرکز داده هوش مصنوعی در این محدوده را تأیید نکردهاند. همچنین، طرح پیوستن دیگر کشورها به پاکس سیلیکا همچنان یک برنامه پیشنهادی است، نه توافق امضاشده.
منابع
- خبرگزاری Associated Press (AP)
- خبرگزاری AFP
- منبع تکمیلی ساوث چاینا مورنینگ پست؛ ۱۳ نوامبر
- منبع تکمیلی خبرگزاری رسمی فیلیپین؛ توضیح سفیر آمریکا
- منبع تکمیلی دفتر ارتباطات ریاستجمهوری فیلیپین؛ ماهیت طرح
اعتبارسنجی
پیوند تأیید همین خبرتازهترینها در آسیا
تحلیلها و خبرهای تازهی همین دسته را دنبال کنید.
از مهمترین خبرها و تحلیلها عقب نمانید
خلاصه خبرها و تحلیلهای رونما را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.










