
رافائل گروسی گفت: هفده ماه بیخبری از اورانیوم ایران
تحلیل رونما | ۲۷ آبان ۱۴۰۵ رافائل گروسی امروز، ۱۸ نوامبر، در شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی گفت جز نیروگاه بوشهر، نه اطلاعاتی از ایران درباره مواد و تأسیسات هستهای اعلامشده دریافت کرده و نه به آنها…
تحلیل رونما | ۲۷ آبان ۱۴۰۵ رافائل گروسی امروز، ۱۸ نوامبر، در شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی گفت جز نیروگاه بوشهر، نه اطلاعاتی از ایران درباره مواد و تأسیسات هستهای اعلامشده دریافت کرده و نه به آنها دسترسی داشته است. هفتاد روز پس از تصمیم شورا برای ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت، دو طرف هنوز بر سر یک پرسش ساده گیر کردهاند: بازرسان پیش از توافق برمیگردند یا پس از آن؟
در این تحلیل میخوانید
- ۱ریشه ماجرا؛ چرا پروندهای فنی به گره دیپلماتیک بدل شد؟
- ۲خط زمانی؛ از بمباران سایتها تا گزارش امروز
- ۳زاویه اول | نظارت هستهای: آژانس دقیقاً چه چیزی را نمیداند؟
- ۴زاویه دوم | دیپلماسی چندجانبه: ارجاع به شورای امنیت چه وزنی دارد؟
- ۵زاویه سوم | مذاکره: گامهای فنی گروسی راه بازگشت بازرسان است؟
- ۶ادامه این تحلیل مخصوص عضو ویژه است
ریشه ماجرا؛ چرا پروندهای فنی به گره دیپلماتیک بدل شد؟
گسست از ژوئن ۲۰۲۵ آغاز شد. حملات اسرائیل و آمریکا به تأسیسات نطنز، فردو و اصفهان در جنگ دوازدهروزه، به گفته گروسی، آژانس را از «پیوستگی اطلاعات» درباره ذخایر اورانیوم کمغنی و اورانیوم غنیشده تا ۶۰ درصد محروم کرد. از آن زمان هفده ماه میگذرد.
تهران پس از حملات همکاری با آژانس را محدود کرد و فقط به سایتهای آسیبندیده مانند بوشهر دسترسی داد. جنگ تازهای که از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ آغاز شد و اکنون ۲۶۳ روز از آن میگذرد، همان سایتها را دوباره هدف گرفت و موضع ایران را سختتر کرد: بازرسی عادی در شرایط غیرعادی ممکن نیست.
خط زمانی؛ از بمباران سایتها تا گزارش امروز
- ژوئن ۲۰۲۵: حملات اسرائیل و آمریکا به تأسیسات هستهای ایران؛ آژانس پیوستگی اطلاعات درباره ذخایر اورانیوم را از دست داد.
- ۲۸ فوریه ۲۰۲۶: جنگ تازه آغاز شد و سایتهای هستهای دوباره هدف قرار گرفتند.
- ژوئن ۲۰۲۶: شورای حکام ایران را در اجرای تعهدات پادمانی «ناقض» شناخت.
- ۹ سپتامبر ۲۰۲۶: شورا با ۲۳ رأی موافق، ۳ مخالف و ۸ ممتنع از گروسی خواست ایران را به شورای امنیت گزارش کند.
- اکتبر ۲۰۲۶: گروسی در شورای امنیت از ایران خواست گامهای فنی و تدریجی برای بازگشت بازرسان بردارد.
- ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶: نمایندگی ایران در وین قطعنامههای شورا را «از نظر فنی و حقوقی معیوب» خواند.
- ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶: گروسی در شورای حکام گفت آژانس نمیتواند عدم انحراف مواد هستهای ایران را تأیید کند.
زاویه اول | نظارت هستهای: آژانس دقیقاً چه چیزی را نمیداند؟
لحن گزارش امروز دقیقتر از همیشه است. گروسی گفت آژانس «نتوانسته مسئولیتهای پادمانی خود را انجام دهد» و حتی نمیتواند درباره اجرای قطعنامههای نوامبر گذشته و ژوئن امسال شورا گزارشی بدهد. به بیان او، تا زمانی که ایران اطلاعات و دسترسی ندهد، آژانس نمیتواند نتیجه بگیرد که هیچ ماده هستهای اعلامشدهای از مسیر صلحآمیز منحرف نشده است.
این جمله در زبان پادمان سنگین است. معنایش این نیست که آژانس شواهدی از ساخت سلاح دارد؛ معنایش این است که دیگر نمیتواند خلاف آن را تضمین کند؛ خلأیی که فشار بر تهران را توجیهپذیرتر میکند.
نگاه مخالف: تهران میگوید همین گزارشها نیمی از ماجرا را پنهان میکنند. نمایندگی ایران در وین در ۱۴ نوامبر نوشت خود گروسی پذیرفته که حمله به تأسیسات تحت پادمان، شرایطی بیسابقه ساخته و بازرسان را به خروج واداشته است؛ پس شورا باید به «ریشههای» وضع کنونی بپردازد.
زاویه دوم | دیپلماسی چندجانبه: ارجاع به شورای امنیت چه وزنی دارد؟
ارجاع ۹ سپتامبر نخستین اقدام از این دست در حدود بیست سال گذشته بود و قطعنامه را آمریکا، فرانسه، آلمان و بریتانیا پیش بردند. نماینده آمریکا در آژانس، به نمایندگی از این چهار کشور، گفت باید پیام داد که «تعهدات پادمانی اختیاری نیستند». رضا نجفی، سفیر ایران در آژانس، قطعنامه را «خطرناک و کاملاً نتیجه معکوس» خواند.
اما ترکیب آرا گویاتر از متن قطعنامه است. روسیه و چین، دو عضو دائم شورای امنیت با حق وتو، به همراه نیجر مخالف بودند و هشت کشور رأی ممتنع دادند. به ارزیابی انجمن کنترل تسلیحات، با مخالفت مسکو و پکن بعید است شورای امنیت علیه تهران اقدامی کند. یعنی ارجاع بیشتر فشاری سیاسی و حقوقی است تا سازوکاری برای تحریم تازه.
آنچه نمیتوان نتیجه گرفت: اکثریت ۲۳ رأیی به معنای اجماع جهانی علیه ایران نیست؛ یازده کشور عضو شورا یا مخالفت کردند یا رأی ممتنع دادند.
زاویه سوم | مذاکره: گامهای فنی گروسی راه بازگشت بازرسان است؟
تازهترین بخش سخنان امروز، پیشنهاد گروسی است. او تکرار کرد که ایران میتواند «اقدامات فنی و تدریجی» را بررسی کند تا شرایط بازگشت بازرسان فراهم شود؛ گامهایی که به گفته او هم اجرای عادی پادمان را ممکن میکند و هم فضای اعتماد را برای توافقی گستردهتر میسازد. او بازگشت به دیپلماسی و مذاکره را «ضروری» خواند.
منابع
اعتبارسنجی
پیوند تأیید همین خبرتازهترینها در ایران
تحلیلها و خبرهای تازهی همین دسته را دنبال کنید.
از مهمترین خبرها و تحلیلها عقب نمانید
خلاصه خبرها و تحلیلهای رونما را هر روز در ایمیل خود دریافت کنید.










