
اختلال چیس و زله: باگ نرمافزاری چه چیزی را کند کرد؟
بانک جیپیمورگان چیس میگوید باگ نرمافزاری در یک سامانه سختافزاری داخلی پردازش تراکنشها را کند کرد؛ این بانک اختلال را سایبری نمیداند.
دوشنبه ۱۶ نوامبر هزاران مشتری بانکی در آمریکا با کندی یا تأخیر در تراکنشها روبهرو شدند. جیپیمورگان چیس، بزرگترین بانک این کشور از نظر دارایی، میگوید علت «باگ نرمافزاری در یک سامانه سختافزاری داخلی» بوده و ارتباطی با حمله سایبری نداشته است. بخشی از پرداختهای زله نیز با تأخیر انجام شد. این بانک میگوید ساعت ۶:۳۰ عصر به وقت شرق آمریکا تراکنشها دوباره عادی ثبت میشدند.
چه اتفاقی افتاد
به گزارش الجزیره، گزارشهای کاربران در سایت ردیابی اختلال «داوندیتکتور» حدود ساعت ۲ بعدازظهر به وقت شرق آمریکا به اوج رسید و در ادامه روز کاهش یافت. خبرگزاری انبیسی از قول سخنگوی چیس نوشته است که کمی پس از پایان ساعت کاری، حدود ۶:۳۰ عصر، تراکنشها دوباره بهصورت عادی ثبت میشدند. جو اوانجلیستی، سخنگوی چیس، از «مشکلی موقت مربوط به باگ نرمافزاری در یک سامانه سختافزاری داخلی» سخن گفت و تأکید کرد موضوع سایبری نیست.
چیس همچنین اعلام کرد این باگ ممکن است تراکنشهای بانکهای دیگر با چیس را به تأخیر انداخته باشد، اما مشکل را «سیستمی» ندانست. به گفته این بانک، دیگر بانکها فقط تا جایی تأثیر دیدند که طرف تراکنش با چیس بودند.
کدام بانکها گزارش مشکل دادند
برخی مشتریان چیس گفتند به حساب یا وجه خود دسترسی ندارند، اما خود بانک میگوید دسترسی مشتریان ادامه داشته است. این تناقض در گزارش الجزیره حل نشده است. مشتریان ولز فارگو، بانک آمریکا، یواس بانک، تراست و کپیتالوان هم از مشکل گفتند و الجزیره مینویسد اختلال دستکم پنج بانک دیگر را دربر گرفت. یواس بانک گفت سامانههای خودش مستقیماً آسیب ندیده، اما هشدار داد پرداختهای زله که مؤسسههای دیگر در آن دخیلاند ممکن است دیر برسد. کپیتالوان و تراست اعلام کردند خدماتشان عادی بوده است.
زله چه نقشی داشت
زله شبکهای برای انتقال پول میان افراد است و متعلق به شرکت «ارلی وارنینگ سرویسز» در ایالت آریزونا است. بانک آمریکا، کپیتالوان، جیپیمورگان چیس، پیانسی، تراست، یواس بانک و ولز فارگو از صاحبان آن هستند. بعضی کاربران در ارسال و دریافت پول مشکل داشتند. خود زله گفت شبکهاش عادی کار میکند. دلیلش این است که کاربران از طریق بانکهای عضو به آن دسترسی دارند؛ پس اگر بانکی دچار مشکل شود، پرداخت میتواند متوقف بماند، حتی وقتی خود زله سالم است.
این نکته برای فهم ماجرا مهم است: زله یک بانک مستقل نیست و حساب مشتری در آن نگه داشته نمیشود؛ مثل بزرگراهی است که ورودیهایش بانکها هستند. وقتی یکی از ورودیهای پرتردد، مثل چیس، کند شود، اثر آن در بخشی از شبکه دیده میشود.
پیوند با دیگر اختلالهای هفته
الجزیره یادآوری میکند در همین هفته دو اتفاق فنی دیگر هم رخ داده بود: قطعی مایکروسافت در پنجشنبه ۱۳ نوامبر که خدماتی از جمله اوتلوک را متأثر کرد، و توقف سراسری پروازها توسط سازمان هوانوردی فدرال در جمعه ۱۴ نوامبر بهدلیل نقص فنی در ارتباطات کنترل ترافیک هوایی. سازمان هوانوردی از «تجهیزات معیوب» نام برده است. الجزیره مینویسد ارتباط تأییدشدهای میان این سه رویداد وجود ندارد. بنابراین هر ادعای وجود یک علت مشترک، فعلاً حدس است، نه یافته.
انتقاد کارشناس
جودی وستبی، مدیرعامل شرکت «گلوبال سایبر ریسک»، به سرعت نسبت دادن اختلال به باگ نرمافزاری یا تجهیزات قدیمی انتقاد کرد. او گفت چنین توضیحی را تبیین کامل نمیداند و خواستار بررسی دقیقتر مجموعه این رویدادها شد. این نظر یک کارشناس است و مدرکی برای حمله یا خرابکاری ارائه نشده است؛ اما نشان میدهد بخشی از جامعه امنیتی با توضیحهای کوتاه شرکتها قانع نمیشود.
چه چیزی روشن نیست و چرا مهم است
ماهیت دقیق باگ و دلیل بروز آن اعلام نشده است. زمان دقیق شروع اختلال هم روشن نیست و تعداد مشتریان آسیبدیده فقط «هزاران نفر» ذکر شده است. معلوم نیست همه پرداختهای دچار تأخیر تسویه شدهاند؛ الجزیره یادآوری میکند از سرگیری پردازش لزوماً به معنای رسیدن همه پرداختها نیست. همچنین نام همه بانکهای متأثر روشن نیست و توضیحی برای اینکه چرا بعضی مشتریان از قطع دسترسی میگفتند ولی چیس آن را رد کرد وجود ندارد.
اهمیت این ابهامها در اعتماد است. وقتی پرداختهای روزمره، از اجاره تا حقوق، به چند سامانه متصل است، مشتری باید بداند آیا پولش جابهجا شده یا نه. تا چیس یا نهادهای ناظر جزئیات بیشتری ندهند، نمیتوان گفت خطر تکرار چقدر است.
مطالب مرتبط: چرا دور دوم جنگ با ایران هنوز آغاز نشده است؟




