فراتر از خبر،نزدیک‌تر به حقیقت
قیمت‌ها
تحلیل ۳۶۰ رونما

چرا جنگ دوباره با ایران هنوز آغاز نشده است؟ حساب برق، نفت و رهگیرها

پشت تهدیدهای نظامی، محاسبه‌ای پرهزینه جریان دارد: از خطر اختلال در برق و جهش قیمت نفت تا فشار بر ذخایر موشک‌های رهگیر. آیا این هزینه‌ها مانع حمله تازه شده‌اند یا فقط زمان رویارویی بعدی …

۲۵ آبان ۱۴۰۵۹ بخش۴ منبعمطالعه ≈ ۱۶ دقیقه
زاویه ۱ از ۶
نظامی
پرسش این زاویه

آیا تکرار «خشم حماسی» هنوز کارساز است؟

برو به این زاویه ←
چرا جنگ دوباره با ایران آغاز نشده است؟ معادله برق، نفت و بازدارندگی نظامی
صویرسازی اختصاصی رونما از عوامل بازدارنده دور تازه جنگ ایران و آمریکا؛ آسیب‌پذیری زیرساخت برق، اهمیت نفت خلیج فارس و هزینه‌های دفاع موشکی در محاسبات دو طرف.
پرسش این پرونده

آیا واشنگتن پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا دور دوم جنگ با ایران را آغاز می‌کند؟ و اگر چنین کند، این بار چه چیزی هدف قرار می‌گیرد؟

پاسخ کوتاه

محتمل‌ترین مسیر کوتاه‌مدت ادامه‌ی رویارویی زیر آستانه‌ی جنگ تمام‌عیار است، چون دور بعدی به‌احتمال زیاد به جنگ زیرساخت‌ها کشیده می‌شود و بهای آن برای هر دو طرف سنگین است؛ اما این بازدارندگی متقابل شکننده است و بیشترین هزینه‌اش را مردم ایران می‌پردازند.

در هفته‌های پایانی مهر و آغاز آبان ۱۴۰۵، گمانه‌زنی درباره‌ی حمله‌ی تازه‌ی آمریکا بالا گرفت. آرش مرزبان‌مهر، تحلیلگر ارشد اندیشکده‌ی مشکات، در پژوهشی که یک مرکز پژوهشی در دوحه با پشتوانه‌ی مالی قطر در ۱۶ آبان ۱۴۰۵ منتشر کرد، می‌پرسد آیا هزینه‌های نظامی، اقتصادی و سیاسی جنگ دو طرف را به توافق می‌رساند، بن‌بست را حفظ می‌کند یا واشنگتن و تل‌آویو را به راهبردی متفاوت و گسترده‌تر می‌کشاند.

دو روز پس از انتشار این پژوهش، دونالد ترامپ در ۱۸ آبان گفت حمله‌ی دوباره به ایران «کاملاً بعید» است، چون ایران به گفته‌ی او از نظر نظامی «عملاً تمام شده». به نوشته‌ی اندیشکده‌ی مطالعات جنگ (ISW)، پس از این سخن قیمت نفت به زیر ۹۰ دلار در هر بشکه رسید. این حرف دلیل کافی برای پایان خطر نیست؛ پرسش اصلی این است که چه چیزی دو طرف را تا امروز زیر آستانه‌ی جنگ نگه داشته است.

خلاصه‌ی پرونده

در یک نگاه

۳۸ میلیارد دلار
هزینه‌ی جنگ با ایران برای وزارت دفاع آمریکا تا ۱۰ مرداد ۱۴۰۵؛ دفتر بودجه‌ی کنگره‌ی آمریکا، ۲۴ شهریور ۱۴۰۵
۲۰۰۰ کیلومتر
سقف خودخواسته‌ی برد موشکی که ایران رسماً کنار گذاشت؛ اندیشکده‌ی مطالعات جنگ و پروژه‌ی تهدیدهای بحرانی، ۱۹ آبان ۱۴۰۵
بیش از ۷۰٪
سهم حمله‌هایی به زیرساخت‌های حیاتی خلیج فارس که از پدافند هوایی گذشتند و خسارت زدند (در جنگ ۲۰۲۶ تا اوت)؛ داده‌های ACLED به نقل CSIS، ۱۴ مهر ۱۴۰۵
به نوشته‌ی پژوهش این مرکز پژوهشی، عملیات‌های «خشم حماسی» آمریکا و «شیر غران» اسرائیل به توان نظامی ایران آسیب جدی زدند، اما پایه‌های بازدارندگی متعارف آن را از میان نبردند و نتیجه‌ی سیاسی قاطعی هم نداشتند.
دفتر بودجه‌ی کنگره هزینه‌ی جنگ برای پنتاگون را تا ۱۰ مرداد ۱۴۰۵ حدود ۳۸ میلیارد دلار برآورد کرده و هشدار داده که مصرف گسترده‌ی رهگیرهای پدافند موشکی، ذخایر آمریکا را برای چند سال کاهش می‌دهد.
به گزارش ISW، سخنگوی سپاه در ۱۶ آبان اعلام کرد نیروهای مسلح ایران سقف ۲۰۰۰ کیلومتری برد موشکی را بر اساس دستور رهبر جمهوری اسلامی کنار گذاشته‌اند.
به نوشته‌ی CSIS، دست‌کم هفت طرح خط لوله‌ی تازه یا توسعه‌یافته برای دور زدن تنگه‌ی هرمز در جریان است، اما خود این خطوط و ایستگاه‌های پمپاژشان در برابر پهپاد و خرابکاری آسیب‌پذیرند.
بنا بر پژوهش اصلی، دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای اکثریت هر دو مجلس کنگره را به دست آورده‌اند و کنگره‌ی تازه از ۱۳ دی ۱۴۰۵ کار خود را آغاز می‌کند.

از «خشم حماسی» تا بن‌بست: چرا پرسش جنگ دوباره زنده شد؟

جنگی که با حمله‌ی آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد، با تفاهم و آتش‌بس تمام نشد؛ به تعبیر پژوهش اصلی، محرک‌های اصلی رویارویی، یعنی مسیر برنامه‌ی هسته‌ای ایران و تنگه‌ی هرمز، حل‌نشده باقی مانده‌اند. در پاییز، به نوشته‌ی همین پژوهش، اعزام ناو هواپیمابر تئودور روزولت و ناو آبی‌خاکی ماکین آیلند به حوزه‌ی فرماندهی مرکزی آمریکا، پروازهای ترابری سنگین و مانور جنگنده‌های اسرائیلی، احتمال دور تازه را جدی کرد. اگر ناوهای قبلی در منطقه بمانند، شمار گروه‌های ضربت ناو هواپیمابر در خاورمیانه ممکن است تا اواخر نوامبر به سه برسد.

مرزبان‌مهر پرسشی را پیش می‌کشد که برای فهم ادامه‌ی ماجرا کلیدی است: اگر ترامپ پیش‌تر گفته بود آمریکا به اهداف نظامی‌اش رسیده، دور تازه‌ی جنگ با چه منطقی توجیه می‌شود و چه فرقی با دور قبل خواهد داشت؟ پاسخ به این پرسش، از میدان نبرد تا کنگره و بازار نفت، در زاویه‌های زیر دنبال می‌شود.

مخصوص عضو ویژه

ادامه این تحلیل مخصوص عضو ویژه است

تا اینجا پرسش و چکیده‌ی پرونده را خواندید. شش زاویه، فصل‌های بعدی، پرسش‌ها و منابع برای اعضای ویژه باز است.