بانک جهانی می‌گوید اقتصاد ایران امسال ۷٫۷ درصد کوچک می‌شود و تورم به ۷۴ درصد می‌رسد

بانک جهانی در برگه «چشم‌انداز اقتصاد کلان و فقر» ایران، منتشرشده در اکتبر ۲۰۲۶، پیش‌بینی کرده تولید ناخالص داخلی واقعی کشور در سال مالی ۲۰۲۶/۲۷ هفت‌ویک‌دهم درصد کاهش یابد و تورم مصرف‌کننده به ۷۴٫۲ درصد برسد. این دو عدد پیش‌بینی‌اند، نه آمار محقق‌شده. بانک جهانی علت را فشار «استثنایی» جنگ در خاورمیانه بر اقتصادی می‌داند که پیش از آن هم شکننده بود.

پیش‌بینی چه می‌گوید

جدول بانک جهانی چهار سال مالی را نشان می‌دهد: ۲۰۲۳/۲۴ و ۲۰۲۴/۲۵ سال‌های گذشته‌اند، ۲۰۲۵/۲۶ برآورد است و ۲۰۲۶/۲۷ پیش‌بینی. سال مالی ۲۰۲۶/۲۷ تقریباً با سال ۱۴۰۵ ایران هم‌پوشانی دارد، اما بانک جهانی برچسب خودش را به‌کار برده و این تطبیق دقیق نیست. بر اساس همین جدول، رشد اقتصادی از ۵٫۳ درصد در ۲۰۲۳/۲۴ به ۳٫۷ درصد در ۲۰۲۴/۲۵ رسیده، سپس به ۰٫۹- درصد در ۲۰۲۵/۲۶ و در نهایت ۷٫۷- درصد در سال جاری پیش‌بینی شده است.

بانک جهانی در متن گزارش می‌نویسد تولید ناخالص داخلی واقعی در فصل چهارم ۲۰۲۵/۲۶ (ژانویه تا مارس ۲۰۲۶) بیش از ۳٫۵ درصد نسبت به همان فصل سال قبل کاهش یافته است. این عدد پیش از ورود به سال پیش‌بینی‌شده، آغاز افت را نشان می‌دهد.

تورم: دو عدد با دو مبنا

در متن گزارش آمده تورم در آوریل تا اوت ۲۰۲۶ به‌طور میانگین ۸۴٫۸ درصد بوده است. پیش‌بینی ۷۴٫۲ درصد برای کل سال مالی ۲۰۲۶/۲۷ مبنای دیگری دارد و با آن قابل جمع یا مقایسه مستقیم نیست؛ یکی میانگین پنج ماه گذشته است و دیگری برآورد میانگین یک سال کامل. در جدول، تورم ۴۱٫۰ درصد در ۲۰۲۳/۲۴ و ۴۰٫۲ درصد در ۲۰۲۴/۲۵ بوده و در ۲۰۲۵/۲۶ به ۴۹٫۱ درصد رسیده است.

بودجه، حساب جاری و بدهی

کسری بودجه از ۳٫۲ درصد تولید ناخالص داخلی در ۲۰۲۵/۲۶ به ۵٫۸ درصد در ۲۰۲۶/۲۷ می‌رسد و درآمدهای دولت از ۸٫۴ به ۷٫۲ درصد تولید ناخالص داخلی کاهش می‌یابد. بدهی دولت از ۲۷٫۲ به ۳۱٫۹ درصد تولید ناخالص داخلی بالا می‌رود. حساب جاری که در ۲۰۲۵/۲۶ مازاد ۲٫۸ درصدی داشت، در پیش‌بینی بانک جهانی به کسری ۰٫۶ درصدی تبدیل می‌شود. بانک جهانی می‌گوید این کسری با فشرده‌شدن واردات «تا حدی مهار» می‌شود، یعنی بخشی از اصلاح حساب جاری نه از رونق صادرات، بلکه از کمتر خریدن کالا از خارج می‌آید.

معیشت: فقر و اشتغال

با خط فقر ۸٫۳۰ دلار در روز برای کشورهای با درآمد متوسط بالا، نرخ فقر از ۳۵٫۵ درصد در ۲۰۲۵/۲۶ به ۳۸٫۴ درصد در ۲۰۲۶/۲۷ می‌رسد. با خط ۴٫۲۰ دلار این نرخ از ۷٫۷ به ۹٫۰ درصد و با خط ۳٫۰۰ دلار از ۲٫۶ به ۳٫۱ درصد بالا می‌رود. نرخ اشتغال جمعیت در سن کار از ۳۷٫۵ به ۳۶٫۶ درصد کاهش می‌یابد. بانک جهانی هشدار داده اگر درگیری طولانی شود، افت تولید می‌تواند عمیق‌تر شود و فقر و ناامنی غذایی را به «بالاترین سطح ثبت‌شده» برساند. این هشدار سناریوی بدتر است، نه پیش‌بینی پایه.

پیش‌بینی بانک جهانی با نظر مقام‌های ایران یا ارزیابی دیگر نهادها لزوماً یکی نیست و عدد نهایی سال به مسیر جنگ و تحریم‌ها بستگی دارد؛ خود بانک جهانی ریسک‌ها را «به‌شدت متمایل به سمت نزول» توصیف کرده است.