گزارش تازه از تهران: یک خرید کالاهای اساسی تا نصف حقوق ماهانه هزینه دارد

رونما: فشار هزینه‌های روزمره در ایران، از آمارهای کلان به سبد خرید خانوار رسیده است. آسوشیتدپرس در گزارشی که ۲۶ اکتبر منتشر شد، از زبان چند شهروند تهرانی نوشته است که خرید کالاهای اساسی می‌تواند نزدیک به نصف یک حقوق ماهانه را مصرف کند؛ روایتی که با گزارش‌های مستقل درباره تورم بالای خوراکی و اختلال در زنجیره تأمین هم‌جهت است.

نسبت خرید روزمره با حقوق ماهانه

در گزارش آسوشیتدپرس، یک شهروند ۳۶ ساله گفته است خرید از سوپرمارکت ممکن است تا نصف یک حقوق ماهانه‌ی میان‌رده، معادل حدود ۴۰۰ میلیون ریال، هزینه داشته باشد. این رقم برای توضیح فشار معیشتی یک نمونه‌ی میدانی است و نباید به‌عنوان متوسط رسمی حقوق یا هزینه‌ی همه‌ی خانوارها خوانده شود.

همان گزارش می‌گوید قیمت برنج از آغاز جنگ بیش از ۶۰ درصد و قیمت گوشت گاو بیش از ۱۵۰ درصد افزایش یافته است. آسوشیتدپرس در عین حال تصریح کرده که نشانه‌ای از کمبود گسترده‌ی مواد غذایی یا دیگر اقلام ضروری دیده نمی‌شود، اما از کمبود دارو و تضعیف قدرت خرید خبر داده است. این تفکیک مهم است: مسئله‌ی اصلی در بازار خوراکی‌ها فعلاً بیشتر «توان خرید» است تا نبود فیزیکی کالا.

فشار از چند مسیر به خانوار می‌رسد

محدودیت صادرات نفت و جابه‌جایی بخشی از تجارت ایران به مسیرهای زمینی، هزینه و زمان تجارت را بالا برده است. کاهش ارزش پول ملی نیز بهای کالاهای وارداتی و نهاده‌های تولید را افزایش می‌دهد و به قیمت نهایی خوراک، دارو و دیگر نیازهای روزانه منتقل می‌شود.

فایننشال‌تایمز نیز سه روز پیش در گزارشی از کسب‌وکارهای تهران، نرخ تورم بخش خوراکی را حدود ۱۰۹ درصد توصیف کرد و از کاهش سود واقعی کافه‌ها و اختلال در واردات دانه‌ی قهوه نوشت. تفاوت روش و دامنه‌ی این دو گزارش اجازه نمی‌دهد اعدادشان مستقیماً جای یکدیگر بنشیند، اما هر دو یک تصویر مشترک نشان می‌دهند: خانوار و بنگاه هم‌زمان با رشد هزینه‌ها و افت قدرت خرید روبه‌رو هستند.

واکنش داخلی به افزایش قیمت اقلام اساسی

در سطح شهری، شهرداری تهران طرحی با عنوان «تورم صفر» را آغاز کرده است. طبق گزارش ایرنا، قرار است قیمت ۱۲ قلم کالای اساسی، از جمله برنج، گوشت، روغن، شکر و حبوبات، از مهر ۱۴۰۵ تا فروردین ۱۴۰۶ در میادین میوه و تره‌بار و فروشگاه‌های شهروند ثابت بماند. این طرح می‌تواند برای بخشی از خانوارهای تهرانی نقش ضربه‌گیر کوتاه‌مدت داشته باشد، اما اثر آن به موجودی مستمر کالا، پوشش جغرافیایی و توان حفظ قیمت در شش ماه آینده وابسته است.

داده‌های تازه نشان می‌دهد ارزیابی معیشت فقط با نرخ تورم عمومی کامل نمی‌شود. برای سنجش فشار واقعی باید تغییر قیمت خوراکی‌ها، اجاره، دستمزد و دسترسی به دارو کنار هم دیده شوند. گزارش میدانی تازه از تهران یک هشدار روشن دارد: حتی وقتی کالا روی قفسه موجود است، رشد سریع قیمت می‌تواند آن را عملاً از دسترس بخشی از خانوارها خارج کند.

منابع

• Associated Press، ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶
• Financial Times، ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶
• ایرنا، آغاز طرح تثبیت قیمت ۱۲ قلم کالای اساسی