مرکز آمار: جمعیت دام سبک ایران در تیر به ۷۲ میلیون رأس رسید

تازه‌ترین برآورد منتشرشده از مرکز آمار ایران نشان می‌دهد شمار دام سبک کشور در تیر ۱۴۰۵ به ۷۲ میلیون رأس رسیده است. این رقم از جمع ۵۴ میلیون رأس گوسفند و بره و ۱۸ میلیون رأس بز و بزغاله به دست می‌آید. در همان دوره، موجودی گاو و گوساله ۵.۷ میلیون رأس برآورد شده و تولید شیر گاو در فصل بهار نیز ۲.۳ میلیون تن اعلام شده است.

این گزارش در بامداد پنجشنبه ۷ آبان ۱۴۰۵ بازتاب یافت، اما دوره مرجع داده‌ها تازه‌تر از روز انتشار نیست: تعداد دام‌ها مربوط به تیر و تولید شیر مربوط به فصل بهار است. بنابراین، ارقام را باید تصویری آماری از میانه تابستان دانست، نه شمار لحظه‌ای دام در بازار امروز.

جزئیات آمار دام سبک و سنگین

ترکیب ۵.۷ میلیون رأس دام سنگین نیز شامل ۱.۷۴ میلیون رأس دام اصیل، ۲.۵۴ میلیون رأس دام آمیخته و ۱.۴۴ میلیون رأس دام بومی است. جمع این سه جزء با گرد کردن ارقام به حدود ۵.۷۲ میلیون رأس می‌رسد؛ از همین رو رقم کل در گزارش به صورت ۵.۷ میلیون رأس بیان شده است.

این ارقام برای بازار گوشت و لبنیات چه می‌گویند؟

موجودی دام یکی از شاخص‌های ظرفیت تولید است، اما به‌تنهایی درباره عرضه گوشت، قیمت مصرف‌کننده یا سود دامدار حکم قطعی نمی‌دهد. نرخ زایش و کشتار، هزینه خوراک، دسترسی به نهاده، وزن دام، خشکسالی، قدرت خرید خانوار و شبکه توزیع می‌توانند اثر موجودی را تقویت یا خنثی کنند. به همین دلیل، افزایش یا ثبات تعداد رأس لزوماً به معنای کاهش فوری قیمت گوشت نیست.

برای مقایسه تاریخی، گزارش مرکز آمار از پایان پاییز ۱۴۰۴ جمعیت گوسفند و بره را ۵۱.۹۳ میلیون رأس و بز و بزغاله را ۱۶.۷۱ میلیون رأس اعلام کرده بود. مقایسه مستقیم آن آمار با تیر ۱۴۰۵ باید با احتیاط انجام شود، زیرا فصل زایش، خروج دام از گله و زمان اجرای نمونه‌گیری در دو دوره متفاوت است. با این حال، مجموع جدید نشان می‌دهد ظرفیت دامی کشور در میانه تابستان همچنان در مقیاس ده‌ها میلیون رأس قرار داشته است.

رقم ۲.۳ میلیون تن شیر گاو نیز حجم تولید کل فصل بهار را نشان می‌دهد، نه عرضه خالص به کارخانه‌ها یا بازار. بخشی از شیر در واحدهای دامداری مصرف یا خارج از زنجیره صنعتی عرضه می‌شود. برای ارزیابی قیمت لبنیات باید علاوه بر تولید خام، هزینه خوراک، حمل، فرآوری و سیاست قیمت‌گذاری نیز سنجیده شود.

نکته آماری و پیام سیاستی

داده تازه برای سیاست‌گذار دو کاربرد دارد: برآورد نیاز نهاده و واکسن برای گله موجود، و سنجش ظرفیت بالقوه تأمین گوشت و شیر در ماه‌های بعد. انتشار منظم داده‌های فصلی می‌تواند فاصله میان ادعای وفور دام و تجربه بازار مصرف را روشن‌تر کند. در کنار این آمار، شاخص‌های کشتارگاه، تولید گوشت، قیمت دام زنده و هزینه نهاده باید هم‌زمان منتشر شوند.

رونما پیش‌تر در یک راستی‌آزمایی درباره قیمت کالاهای اساسی توضیح داده بود که ثبات یا تغییر قیمت مصرف‌کننده تنها از یک شاخص تولیدی نتیجه نمی‌شود. آمار موجودی دام نیز همین محدودیت را دارد: نشانه مهمی از طرف عرضه است، اما جای داده قیمت و جریان واقعی بازار را نمی‌گیرد.

منابع

• مرکز آمار ایران — مرجع اصلی طرح‌های آمارگیری فصلی دام؛ ارقام تیر و بهار ۱۴۰۵ در گزارش منتشرشده به نقل از این مرکز.
• آرمان اقتصادی — بازنشر گزارش مهر در ۷ آبان ۱۴۰۵ با جزئیات اجزای دام سبک و سنگین.
• ایانا — گزارش مستقل از نتایج پاییز ۱۴۰۴ برای مقایسه دوره‌ای.
• Wikimedia Commons — تصویر آرشیوی Mehdi از گله گوسفند در سنگچال، مجوز CC BY-SA 3.0.