وزیر نفت در مسکو از توافق نزدیک‌به‌نهایی گاز روسیه گفت؛ حجم و قیمت هنوز معلوم نیست

حمید بوارد، سرپرست وزارت نفت ایران، در آستانه‌ی نشست سران گاز مسکو (۴ آبان ۱۴۰۵ / ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶) گفت توافق‌های کلی برای انتقال گاز روسیه به ایران حاصل شده و کار فنی ادامه دارد. او این روند را «نزدیک به نهایی» توصیف کرد؛ اما در گزارش منتشرشده حجم گاز، قیمت، تاریخ امضا و زمان شروع جریان گاز اعلام نشده است. او همان روز در بیست‌وهشتمین نشست وزیران مجمع کشورهای صادرکننده‌ی گاز (GECF) در مسکو سخنرانی کرد.

«توافق کلی» چه معنایی دارد و چه چیزی هنوز معلوم نیست؟

به گزارش پرس‌تی‌وی، بوارد گفت توافق‌های گسترده درباره‌ی انتقال گاز روسیه به ایران به دست آمده و کار فنی در جریان است. به گفته‌ی او این توافق پس از گفت‌وگوی روسای‌جمهور دو کشور در حاشیه‌ی یک نشست بین‌المللی در ترکمنستان به مرحله‌ی نزدیک به نهایی رسیده است. تاریخ آن نشست در گزارش نیامده است.

تفاوت میان «توافق کلی» و «قرارداد نهایی» در اینجا تعیین‌کننده است. تا زمانی که حجم سالانه، قیمت، نقطه‌ی تحویل، مدت قرارداد و ساز‌وکار پرداخت اعلام نشود، نمی‌توان از جریان واقعی گاز یا اثر آن بر کسری زمستانی سخن گفت. در گزارش‌های منتشرشده هیچ‌یک از این موارد ذکر نشده است.

مسیر آذربایجان و گزینه‌های ایران

بوارد اعلام کرد کارشناسان روسیه مسیر پیشنهادی از خاک آذربایجان را بررسی کرده‌اند و امیدوار است انتقال گاز از این مسیر به‌زودی آغاز شود. به نوشته‌ی پرس‌تی‌وی، ایران هم‌اکنون با ترکیه، ارمنستان و عراق اتصال گازی دارد و با آذربایجان و ترکمنستان نیز تبادل گاز انجام می‌دهد. گسترش این اتصال‌ها می‌تواند وابستگی به تعداد محدودی کریدور را کم کند؛ این ارزیابی روایت رسانه است و به‌عنوان نتیجه‌ی محقق‌شده نباید خوانده شود.

پیام وزیر به اعضای مجمع

بوارد در سخنرانی خود امنیت انرژی را به صلح، ثبات منطقه‌ای و احترام به حاکمیت ملی گره زد و تحریم‌های یک‌جانبه و مداخله‌ی نظامی آمریکا را عامل تضعیف اعتماد، امنیت سرمایه‌گذاری و پیش‌بینی‌پذیری بازار انرژی دانست. او همچنین از مکانیسم تعدیل مرزی کربن اتحادیه‌ی اروپا (CBAM) انتقاد کرد و پیشنهاد داد دبیرخانه‌ی مجمع نقشه‌راهی برای افزایش سهم گاز در سبد انرژی جهان تا ۳۰ درصد تدوین کند.

به گفته‌ی او، تأمین سرمایه‌گذاری لازم برای بخش بالادستی و میان‌دستی گاز تا سال ۲۰۵۵ بیش از ۱۲ تریلیون دلار برآورد می‌شود و برای آن به محیط باثبات، سازوکار مالی مشترک، همکاری فناورانه و گفت‌وگوی ساختاریافته میان تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان نیاز است. مجمع ۱۲ عضو اصلی دارد و بر پایه‌ی آمار مطرح‌شده در گزارش، حدود ۷۰ درصد ذخایر اثبات‌شده‌ی گاز، ۴۲ درصد صادرات گاز و ۴۷ درصد صادرات ال‌ان‌جی جهان به این مجموعه تعلق دارد.

گام بعدی

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، سه‌شنبه ۵ آبان در هشتمین نشست سران مجمع در مسکو سخنرانی می‌کند و دیدار با ولادیمیر پوتین در برنامه‌ی سفر آمده است. معیار روشن برای سنجش این توافق، انتشار سند رسمی با حجم، قیمت، مسیر و زمان‌بندی است؛ تا آن زمان، وضعیت آن «توافق کلی در حال نهایی‌سازی» باقی می‌ماند.