ایران چگونه ضعف اقتصادی را به اهرم فشار برای هرمز تبدیل میکند؟
ایران در بحران تازه، هرمز، تحریم و فشار داخلی را به یک میدان واحد چانهزنی تبدیل کرده است؛ نه از موضع قدرت کامل، بلکه برای ساختن اهرم ژئوپلیتیک از ضعف اقتصادی.
چهارشنبه ۱۳ آبان ۱۴۰۵
مهمترین خبرها و تحلیلها، هر صبح در ایمیل شما.
با عضویت، حریم خصوصی رونما را میپذیرید.
ایران در بحران تازه، هرمز، تحریم و فشار داخلی را به یک میدان واحد چانهزنی تبدیل کرده است؛ نه از موضع قدرت کامل، بلکه برای ساختن اهرم ژئوپلیتیک از ضعف اقتصادی.
تحلیل ۳۶۰ اعدام در ایران در ۲۰۲۶؛ تفاوت میان ۶۰۴ مورد تأییدشده و ۱٬۰۵۵ مورد گزارششده، نقش قصاص و مواد مخدر، پروندههای امنیتی، قانون جاسوسی و منطق رسمی و حقوق بینالملل.
بحران ایران و آمریکا دیگر فقط بر سر غنیسازی اورانیوم یا تحریمهای هستهای نیست. پرونده به نقطهای رسیده که امنیت انرژی، تنگه هرمز، بازار جهانی نفت، نقش چین، بازدارندگی نظامی آمریکا و آینده نظم خلیج فارس در یک بحران واحد به هم گره خوردهاند. رونما در این تحلیل توضیح میدهد چرا هرمز امروز فقط یک مسیر عبور نفت نیست، بلکه اهرمی ژئوپلیتیک برای انتقال هزینه بحران به اقتصاد جهانی است؛ جایی که نفت، بیمه دریایی، تورم، حملونقل و رقابت قدرتهای بزرگ به هم متصل میشوند. این مقاله همچنین نشان میدهد بازیگران اصلی چگونه از «لبه بحران» برای گرفتن امتیاز استفاده میکنند و چرا حتی یک حادثه محدود دریایی میتواند از خلیج فارس تا بازارهای جهانی اثر زنجیرهای ایجاد کند.
آمریکا هنوز ابرقدرت است، اما متحدانش دیگر به استمرار تعهدات واشنگتن مطمئن نیستند. بحران اعتبار آمریکا چگونه نظم جهانی را بازتنظیم میکند؟ بحران اصلی آمریکا در ۲۰۲۶ از جایی آغاز میشود که متحدان واشنگتن میان توان آمریکا و اراده آمریکا تفاوت میگذارند. دادههای جدید درباره افکار عمومی جهانی، هزینه دفاعی ناتو، بازتسلیح اروپا و ژاپن، و نقش دلار نشان میدهد جهان وارد مرحلهای شده که در آن متحدان آمریکا با واشنگتن میمانند، اما همزمان خود را برای آمریکای نامطمئنتر آماده میکنند.
سودان امروز یکی از مهمترین آزمایشگاههای جنگهای آینده است. در این پرونده تحلیلی، رونما توضیح میدهد چگونه دولتسازی ناقص، اقتصاد طلا، نظامی شدن سیاست، RSF، پهپادها، گرسنگی و رقابت منطقهای، جنگ سودان را از نزاع دو ژنرال به بحران ساختاری و منطقهای تبدیل کردهاند. OG Title: جنگ سودان؛ وقتی طلا، پهپاد و گرسنگی دولت را میبلعند OG Description: تحلیل کامل رونما از جنگ سودان؛ چرا بحران از رقابت دو ژنرال فراتر رفت و چگونه میتواند دریای سرخ و شاخ آفریقا را تحت فشار قرار دهد؟
کوبا اکنون به نمونهای از بحرانی تبدیل شده که در آن انرژی، اقتصاد و ژئوپلیتیک بهشدت به هم گره خوردهاند. بحران انرژی در کوبا دیگر فقط کمبود برق یا سوخت نیست. فرسودگی شبکه برق، وابستگی به نفت وارداتی، فشار اقتصادی و اختلال در واردات انرژی باعث شده خاموشیها مستقیماً روی زندگی مردم، خدمات عمومی و ثبات اجتماعی اثر بگذارند.
افزایش قیمت نفت، گاز و هزینه حملونقل جهانی بار دیگر نگرانیها درباره بازگشت تورم را افزایش داده است. اقتصاد جهانی که هنوز کاملاً از شوکهای تورمی سالهای گذشته خارج نشده، اکنون دوباره با خطر رشد هزینه زندگی، فشار بر بانکهای مرکزی و کاهش سرعت رشد اقتصادی روبهرو شده است.
در ظاهر، خبرهای امروز فناوری درباره چند شرکت و چند اتفاق جداگانهاند؛ Cloudflare از کاهش نیاز به استخدام سنتی حرف میزند، Airbnb میگوید AI حالا بخش بزرگی از کدنویسی را انجام میدهد، شبکه برق آمریکا زیر فشار دیتاسنترهای هوش مصنوعی قرار گرفته و همزمان حملات سایبری به زیرساختهای حیاتی اروپا و آمریکا افزایش یافته است. اما پشت این خبرها، یک روند عمیقتر در حال شکلگیری است: هوش مصنوعی از مرحله «ابزار کمکی» عبور کرده و وارد مرحله «زیرساخت قدرت» شده است؛ مرحلهای که AI دیگر فقط نرمافزار نیست، بلکه به بازار کار، امنیت ملی، انرژی، حملونقل و ساختار اقتصاد جهانی گره خورده است. این همان نقطهای است که بسیاری از دولتها و شرکتها درباره آن هشدار میدهند: جهان در حال ورود به عصر «اقتصاد مبتنی بر AI» است؛ عصری که برندگان آن فقط شرکتهای نرمافزاری نخواهند بود، بلکه کشورهایی خواهند بود که برق، دیتاسنتر، چیپ و امنیت سایبری را کنترل میکنند.
تحرکات دیپلماتیک فرانسه و کشورهای اروپایی در قبال تنشهای خاورمیانه فقط یک واکنش سیاسی نیست؛ بلکه بخشی از تلاش بزرگتر اروپا برای جلوگیری از یک بحران اقتصادی و ژئوپلیتیکی تازه است. پس از جنگ اوکراین و شوک انرژی، اروپا میداند هرگونه ناامنی در تنگه هرمز، دریای سرخ و مسیرهای انتقال انرژی میتواند دوباره اقتصاد این قاره را وارد فاز تورم، رکود و بحران صنعتی کند. تماس امانوئل مکرون با مقامهای ایرانی، در واقع نشانه نگرانی اروپا از «جنگی است که ممکن است از کنترل خارج شود»؛ جنگی که فقط خاورمیانه را تهدید نمیکند، بلکه آینده بازار انرژی، تجارت جهانی و حتی نظم امنیتی غرب را تحت تأثیر قرار میدهد.
نشست ترامپ و شی در شرایطی مطرح شده که رقابت آمریکا و چین دیگر فقط بر سر تعرفه و تجارت نیست. تایوان، تراشهها، هوش مصنوعی، ایران، انرژی، دلار و زنجیره تأمین جهانی همگی به یک معادله بزرگتر وصل شدهاند: جنگ آرام برای کنترل نظم قرن ۲۱. این تحلیل رونما نشان میدهد چرا این نشست بیشتر از آنکه تلاشی برای آشتی باشد، بخشی از مدیریت رقابت و جلوگیری از خروج بحرانها از کنترل است.