آژانس بین‌المللی انرژی خواستار تسریع عرضه گازوئیل از ذخایر اضطراری شد

آژانس بین‌المللی انرژی روز یکشنبه ۱۱ اکتبر ۲۰۲۶ از دولت‌های عضو خواست آزادسازی ذخایر گازوئیل را در اولویت قرار دهند و درباره ضرورت عرضه مقادیر بیشتر تصمیم بگیرند. فاتح بیرول، مدیر اجرایی این نهاد، پیش از نشست ۱۵ اکتبر شورای حکام به اعضا نامه نوشته است. این درخواست در پی تشدید فشار بر بازار سوخت و حملات اخیر به زیرساخت‌های غیرنظامی و انرژی عربستان مطرح شده است.

تصمیم تازه چیست و چه چیزی هنوز تصویب نشده؟

بیانیه رسمی آژانس دو پیشنهاد مجزا دارد: نخست کشورهایی که هنوز همه حجم تعهدشده در اقدام هماهنگ مارس ۲۰۲۶ را آزاد نکرده‌اند، در صورت امکان روند عرضه را تسریع کنند و گازوئیل را در اولویت بگذارند. دوم، همه اعضا ــ حتی کشورهایی که تعهد قبلی خود را انجام داده‌اند ــ بررسی کنند آیا عرضه اضافی گازوئیل لازم است و در صورت موافقت، حجم و زمان‌بندی آن را مشخص کنند. آژانس امروز از تصمیم قطعی برای آزادسازی حجم جدید خبر نداده است.

چرا گازوئیل، نه فقط نفت خام؟

گازوئیل سوخت مهم حمل‌ونقل جاده‌ای، تجهیزات صنعتی و بخشی از زنجیره تأمین کالا است. افزایش هزینه آن می‌تواند قیمت جابه‌جایی و تولید را تحت فشار بگذارد؛ اما اثر واقعی بر قیمت مصرف‌کننده به زمان تحویل ذخایر، ظرفیت پالایش، توزیع و هزینه بیمه و حمل وابسته است. آزاد کردن نفت خام و آزاد کردن ذخیره گازوئیل آماده مصرف دو ابزار متفاوت‌اند و نباید به‌عنوان یک اقدام یکسان گزارش شوند.

تفاوت نامه ۱۱ اکتبر با تصمیم‌های قبلی

اعضای آژانس در ماه مارس اقدام هماهنگ برای عرضه ذخایر اضطراری را آغاز کرده بودند و در اوایل اکتبر نیز موضوع تسریع بخش باقی‌مانده تعهدها مطرح شده بود. رونما پیش‌تر درباره مانده تعهدات مارس و اولویت گازوئیل گزارش داده است. نکته جدید نامه یکشنبه، دعوت صریح همه اعضا برای سنجش عرضه اضافی، حتی پس از تکمیل تعهدات قبلی، و درخواست اعلام حجم و زمان‌بندی این عرضه احتمالی است.

چرا این خبر مهم است؟

با ادامه اختلال در حمل‌ونقل خلیج فارس و بالا رفتن ریسک تأمین سوخت، دولت‌ها می‌کوشند از ذخایر اضطراری برای کاستن از شوک کوتاه‌مدت استفاده کنند. بااین‌حال ذخایر به‌تنهایی آسیب زیرساختی یا مشکلات پایدار مسیرهای دریایی را حل نمی‌کنند. باید میان درخواست آژانس، تعهد داوطلبانه دولت‌ها و تحویل واقعی سوخت به بازار تفاوت گذاشت.

بعد چه می‌شود؟

• ۱۵ اکتبر: نشست شورای حکام آژانس برای ارزیابی پیشرفت آزادسازی‌ها و بررسی اقدامات بعدی.
• اعلام جداگانه هر کشور درباره حجم گازوئیل قابل عرضه، زمان تحویل و موجودی باقی‌مانده.
• رصد قیمت عمده‌فروشی سوخت و هزینه حمل‌ونقل؛ تغییر قیمت پمپ بنزین نتیجه قطعی یا فوری این نامه نیست.