آلبانیزی در سازمان ملل؛ خیز استرالیا برای شورای امنیت

آنتونی آلبانیزی، نخست‌وزیر استرالیا، در سخنرانی خود در هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل، یک پیام دوگانه داشت: جهان با بحران‌هایی روبه‌روست که هیچ کشور متوسطی به‌تنهایی قادر به مدیریت آن‌ها نیست، و استرالیا می‌خواهد در ساختار تصمیم‌گیری جهانی نقش بزرگ‌تری بگیرد. او در همین چارچوب نامزدی کشورش برای کرسی غیردائم شورای امنیت در دوره ۲۰۲۹ تا ۲۰۳۰ را به یکی از محورهای سخنرانی تبدیل کرد.

آلبانیزی گفت امنیت در جهانی که قواعد آن زیر فشار قرار گرفته، فقط با قدرت نظامی تأمین نمی‌شود. از نگاه او، کشورهایی مانند استرالیا بیش از همه به نظمی نیاز دارند که در آن حاکمیت، حقوق بین‌الملل و قواعد تجارت آزاد قابل پیش‌بینی باشند. همین استدلال پایه درخواست کانبرا برای حضور در شورای امنیت بود: استرالیا می‌خواهد خود را نه صرفاً متحد آمریکا در اقیانوس آرام، بلکه یک بازیگر چندجانبه معرفی کند.

اوکراین؛ دفاع از مرزهایی که با زور تغییر نکنند

نخست‌وزیر استرالیا حمله روسیه به اوکراین را محکوم کرد و خواستار خروج کامل نیروهای روسیه و پایان حملات علیه غیرنظامیان و زیرساخت‌ها شد. این بخش ادامه خط ثابت سیاست خارجی کانبرا بود، اما در سخنرانی سازمان ملل در چارچوب گسترده‌تری قرار گرفت: اگر تغییر مرزها با زور عادی شود، کشورهای متوسط و کوچک نخستین بازندگان چنین نظمی خواهند بود.

این استدلال برای استرالیا فقط درباره اروپا نیست. رقابت قدرت‌ها در هند و اقیانوس آرام، تنش‌های دریایی و نگرانی درباره آینده قواعد منطقه‌ای باعث شده کانبرا مسئله اوکراین را به اعتبار کل نظام بین‌المللی پیوند بزند.

فلسطین؛ تصمیمی که استرالیا از آن عقب ننشست

آلبانیزی یادآوری کرد که استرالیا سال گذشته تصمیم گرفت دولت فلسطین را به رسمیت بشناسد. او این تصمیم را بخشی از حمایت کشورش از راه‌حل دوکشوری معرفی کرد؛ مسیری که در آن امنیت اسرائیل و حق فلسطینیان برای داشتن دولت در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.

این موضع در سیاست داخلی و خارجی استرالیا حساس بوده است. دولت آلبانیزی با به‌رسمیت‌شناختن فلسطین از بخشی از متحدان سنتی خود فاصله گرفت، اما در نیویورک تلاش کرد این تصمیم را نه حرکتی علیه اسرائیل، بلکه اقدامی برای حفظ امکان یک توافق سیاسی بلندمدت معرفی کند.

هوش مصنوعی و مسئله قواعد تازه

فناوری‌های نوظهور و به‌ویژه هوش مصنوعی بخش دیگری از سخنرانی بود. نخست‌وزیر استرالیا گفت همان منطقی که کشورها را وادار کرد برای تجارت، امنیت و حقوق بشر قواعد مشترک بسازند، اکنون درباره فناوری‌های قدرتمند نیز ضروری است. در نگاه او، هوش مصنوعی نمی‌تواند فقط موضوع رقابت شرکت‌ها و دولت‌ها باشد؛ زیرا پیامدهای آن از مرزهای ملی عبور می‌کند.

آلبانیزی این بحث را به یکی از موضوعات اصلی سخنرانی خود ــ همکاری میان کشورها ــ متصل کرد. استرالیا می‌خواهد در تنظیم قواعد فناوری، در کنار آمریکا و متحدان غربی باقی بماند اما هم‌زمان از چارچوب‌های چندجانبه‌ای حمایت کند که کشورهای دیگر نیز در آن سهم داشته باشند.

اقیانوس آرام؛ جایی که سیاست جهانی برای استرالیا محلی می‌شود

در پس سخنان آلبانیزی درباره اقلیم، تجارت و نظم بین‌المللی، یک نگرانی منطقه‌ای نیز دیده می‌شد. کشورهای جزیره‌ای اقیانوس آرام از آسیب‌پذیرترین نقاط جهان در برابر افزایش سطح دریا و تغییرات اقلیمی هستند و هم‌زمان به میدان رقابت دیپلماتیک و زیرساختی قدرت‌های بزرگ تبدیل شده‌اند. کانبرا طی سال‌های اخیر تلاش کرده روابط خود با این کشورها را بازسازی کند و اقلیم را به یکی از محورهای این سیاست تبدیل کرده است.

برای استرالیا، بحران اقلیمی دیگر فقط پرونده محیط‌زیستی نیست؛ بخشی از امنیت منطقه‌ای است. مهاجرت، زیرساخت، آب، امنیت غذایی و نفوذ قدرت‌های خارجی در جزایر اقیانوس آرام همگی با شدت گرفتن تغییرات اقلیمی به یکدیگر متصل می‌شوند.

ایران در این نقشه کجاست؟

ایران محور سخنرانی آلبانیزی نبود، اما در نسخه کامل سخنرانی و فضای سیاسی مجمع عمومی، تحولات خاورمیانه و پرونده ایران بخشی از محیط امنیتی گسترده‌تری است که استرالیا درباره آن موضع می‌گیرد. کانبرا در سیاست خارجی خود معمولاً در پرونده‌های امنیتی مهم با آمریکا و دیگر شرکای غربی هماهنگ است، در حالی که هم‌زمان بر قواعد بین‌المللی و نقش سازمان ملل تأکید دارد.

اگر استرالیا برای دوره ۲۰۲۹ تا ۲۰۳۰ وارد شورای امنیت شود، پرونده‌های خاورمیانه، تحریم‌ها، عدم اشاعه و امنیت دریایی می‌توانند این کشور را به‌طور مستقیم‌تر وارد تصمیم‌هایی کنند که برای تهران اهمیت دارند. از این منظر، اعلام نامزدی شورای امنیت فقط یک بخش تشریفاتی سخنرانی نبود؛ اعلام جاه‌طلبی برای افزایش وزن دیپلماتیک استرالیا بود.

مسیر بعدی

معیار موفقیت این سخنرانی در کوتاه‌مدت، میزان حمایت کشورها از نامزدی استرالیا برای شورای امنیت خواهد بود. در بلندمدت، کانبرا باید نشان دهد میان وابستگی امنیتی عمیق به آمریکا و ادعای ایفای نقش مستقل و چندجانبه چگونه توازن ایجاد می‌کند. همین شکاف بالقوه، مهم‌ترین پرسش پشت سخنرانی آلبانیزی است.