ابی احمد بر دسترسی اتیوپی به دریای سرخ پافشاری کرد؛ اروپا درباره درگیری منطقه‌ای هشدار داد

اتحادیه اروپا شامگاه ۵ اکتبر اعلام کرد از ادامه تشدید خشونت در اتیوپی و افزایش تنش‌های منطقه‌ای، به‌ویژه میان اتیوپی و اریتره، نگران است و هشدار داد این روند می‌تواند به یک درگیری گسترده‌تر در شاخ آفریقا منجر شود.

این موضع در بیانیه رسمی شورای اتحادیه اروپا مطرح شده است. اتحادیه اروپا خواستار کاهش فوری تنش در همه جبهه‌ها، اجرای کامل توافق توقف دائمی خصومت‌ها در چارچوب اتحادیه آفریقا و تضمین حفاظت از غیرنظامیان و دسترسی بدون مانع کمک‌های بشردوستانه شده است.

هشدار تازه در میانه تشدید میدانی

بیانیه بروکسل یک ارزیابی سیاسی رسمی است، نه گزارش مستقل از وضعیت میدان. واقعیت قابل تأیید این است که اتحادیه اروپا خطر سرایت بحران را علناً برجسته کرده؛ اما این بیانیه مشخص نمی‌کند که درگیری مستقیم تازه‌ای میان ارتش‌های اتیوپی و اریتره آغاز شده باشد.

هشدار تازه پس از دور دیگری از درگیری‌ها در شمال اتیوپی منتشر می‌شود. رونما پیش‌تر گزارش کرده بود که منابع امدادی از کشته‌شدن دست‌کم ۱۷ نفر در حملات هوایی تیگرای خبر داده‌اند. همچنین روابط اتیوپی و اریتره در روزهای گذشته به‌شدت تیره شده است.

چرا این هشدار اهمیت دارد؟

خطر اصلی از نگاه اتحادیه اروپا، تبدیل بحران داخلی اتیوپی به یک منازعه فرامرزی است. ابی احمد، نخست‌وزیر اتیوپی، ساعاتی پیش‌تر و پس از ادای سوگند برای دوره‌ای تازه گفته بود دسترسی به دریای سرخ برای کشور محصور در خشکی او حیاتی است و آدیس‌آبابا بر پایه «دادوستد متقابل» برای به‌دست‌آوردن یک مسیر دریایی تلاش خواهد کرد. این سخن موضع رسمی دولت اتیوپی است؛ نه اعلام توافق با یک کشور ساحلی و نه مجوز اقدام یک‌جانبه.

در سوی مقابل، نشست مصر، سودان، اریتره و سومالی تأکید کرده بود مسئولیت حکمرانی دریای سرخ با کشورهای ساحلی است. اختلاف بر سر بندر، هم‌زمان با قطع روابط اتیوپی و اریتره و تشدید جنگ در تیگرای، وزن امنیتی بیشتری گرفته است. برای ایران نیز بی‌ثباتی در شاخ آفریقا مهم است، زیرا مسیر دریای سرخ و باب‌المندب به امنیت تجارت و کشتیرانی منطقه گره خورده است.

گام بعدی چیست؟

شاخص قابل‌پیگیری، تبدیل شعار «دسترسی به دریا» به یک پیشنهاد مکتوب، مذاکره بندری یا توافق ترانزیتی با یکی از کشورهای ساحلی است. تا آن زمان، هدف اعلام‌شده اتیوپی در حد موضع سیاسی باقی می‌ماند و خطر اصلی، تلاقی آن با جنگ تیگرای و رقابت اریتره، مصر و سودان است.

اتحادیه اروپا همچنین از «بازیگران خارجی» خواسته از مداخله خودداری کنند و بر احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی کشورها تأکید کرده است. در این مرحله، روشن نیست این هشدار به ابتکار دیپلماتیک مشخصی منجر خواهد شد یا نه.