انتخابات برزیل به رأی زنان گره خورده؛ ۵۳ درصد رأی‌دهندگان در مرکز رقابت دو اردوگاه

چهار روز مانده به دور نخست انتخابات سراسری برزیل، رقابت سیاسی بر سر رأی زنان شدت گرفته است. زنان حدود ۵۳ درصد واجدان شرایط رأی‌دهی را تشکیل می‌دهند و پرونده خشونت جنسیتی به یکی از موضوعات اصلی کارزارها تبدیل شده است.

این تحول نشان می‌دهد رقابت انتخاباتی فقط بر اقتصاد، فساد یا امنیت عمومی متمرکز نیست. مسئله خشونت علیه زنان، از سطح اجتماعی وارد مرکز سیاست انتخاباتی شده و دو اردوگاه اصلی رویکردهای متفاوتی برای پاسخ به آن ارائه می‌کنند.

چه چیزی تازه است؟

گزارش تازه Associated Press نشان می‌دهد کارزار سناتور فلاویو بولسونارو بر مجازات‌های سخت‌تر و سیاست‌های کیفری تکیه دارد، در حالی که دولت و کارزار لولا بر توسعه سامانه‌های حمایت، نظارت بر مجرمان و تقویت سیاست‌های پیشگیرانه تأکید می‌کنند.

این بحث در شرایطی مطرح شده که برزیل در سال ۲۰۲۵ بیش از ۱۵۰۰ مورد قتل زنان با انگیزه جنسیتی ثبت کرده است. فعالان حقوق زنان می‌گویند مسئله اصلی فقط مجازات بعد از جرم نیست؛ دسترسی به پناهگاه، اجرای احکام حفاظتی، آموزش و حضور بیشتر زنان در ساختار قدرت نیز اهمیت دارد.

چرا رأی زنان تعیین‌کننده شده است؟

زنان اکثریت جمعیت رأی‌دهنده را تشکیل می‌دهند، اما سهم آنان در پارلمان بسیار پایین‌تر است. AP می‌گوید زنان فقط حدود ۱۹ درصد کرسی‌های پارلمان را در اختیار دارند؛ نسبتی که برزیل را در میان کشورهای منطقه در رده‌های پایین نمایندگی سیاسی زنان قرار می‌دهد.

در عین حال، تعداد نامزدهای زن مجلس نمایندگان نسبت به ۲۰۲۲ کاهش یافته است. بنابراین انتخابات ۲۰۲۶ با یک تناقض روبه‌روست: وزن انتخاباتی زنان بالاست، اما وزن نهادی آنان هنوز محدود است.

رویکرد اردوگاه‌ها چه تفاوتی دارد؟

فلاویو بولسونارو بر سیاست «سخت‌گیری کیفری» تأکید کرده و پیشنهادهایی مانند تشدید مجازات برای متجاوزان و استفاده از فناوری برای حمایت از قربانیان را مطرح کرده است. لولا و متحدانش بر توسعه سازوکارهای حمایتی، کنترل مجرمان و تقویت شبکه‌های حفاظت اجتماعی تمرکز دارند.

این تفاوت، شکاف قدیمی‌تر سیاست برزیل را منعکس می‌کند: آیا بحران امنیت با مجازات سخت‌تر حل می‌شود یا با ترکیبی از پلیس، خدمات اجتماعی، عدالت و پیشگیری؟

عددهای کلیدی

چه چیزی هنوز معلوم نیست؟

مشخص نیست کدام سیاست‌ها بیشترین وزن را در تصمیم رأی‌دهندگان زن خواهند داشت. زنان یک بلوک سیاسی یکدست نیستند و اقتصاد، مذهب، امنیت، نژاد، طبقه و منطقه نیز بر رفتار انتخاباتی اثر می‌گذارند.

بنابراین نباید از «رأی زنان» به‌عنوان یک رأی واحد صحبت کرد. آنچه روشن است این است که هر دو اردوگاه آن را به‌عنوان میدان رقابت جدی می‌بینند.

Counter Analysis

ممکن است اهمیت این موضوع در روزهای پایانی تحت تأثیر شوک دیگری قرار گیرد؛ مثلاً یک تحول اقتصادی، امنیتی یا قضایی می‌تواند دستورکار انتخابات را تغییر دهد. همچنین سیاست‌های پیشنهادی هنوز با محدودیت اجرای فدرال و ایالتی روبه‌رو هستند.

در روزهای باقی‌مانده چه باید دید؟

• برنامه‌های رسمی دو اردوگاه درباره خشونت علیه زنان.
• واکنش گروه‌های مدنی و سازمان‌های زنان.
• داده‌های تازه مشارکت و تصمیم رأی‌دهندگان زن.
• هر تغییر در محور کارزار از امنیت اجتماعی به اقتصاد یا فساد.

اقتصاد چه نقشی در رأی زنان دارد؟

موضوع امنیت اجتماعی از اقتصاد جدا نیست. هزینه زندگی، اشتغال، دسترسی به خدمات عمومی و حمایت‌های خانوادگی برای بخش بزرگی از رأی‌دهندگان زن هم‌زمان با مسئله خشونت اهمیت دارد. بنابراین کارزارها نمی‌توانند فرض کنند یک پیام واحد درباره جرم یا مجازات برای جذب این گروه کافی است.

در انتخابات‌های اخیر برزیل، برنامه‌های انتقال درآمد، قیمت مواد غذایی، سوخت و اشتغال خانوار همواره با رفتار رأی‌دهندگان کم‌درآمد پیوند داشته است. در ۲۰۲۶ نیز همین ترکیب می‌تواند باعث شود رأی‌دهندگان میان امنیت فیزیکی و امنیت اقتصادی تفکیک قاطعی قائل نشوند.

نمایندگی سیاسی زنان چرا عقب مانده است؟

شکاف میان سهم ۵۳ درصدی زنان از واجدان رأی و سهم حدود ۱۹ درصدی آنان از کرسی‌های پارلمان نشان می‌دهد قدرت انتخاباتی الزاماً به قدرت نهادی تبدیل نشده است. کاهش تعداد نامزدهای زن برای مجلس نیز این مسئله را تشدید می‌کند. به همین دلیل، بخشی از فعالان مدنی علاوه بر سیاست‌های مقابله با خشونت، بر تأمین مالی کمپین‌های زنان، امنیت نامزدها و اصلاح سازوکارهای حزبی تأکید دارند.