ایران از گرفتن دومین «ریموس ۶۰۰» آمریکا در هرمز خبر داد

ایران می‌گوید یک سامانه زیرسطحی بدون سرنشین آمریکایی از نوع «ریموس ۶۰۰» را در تنگه هرمز به کنترل خود درآورده است. نیروی دریایی سپاه آن را سامانه‌ای در مأموریت جاسوسی توصیف کرده؛ در مقابل، آمریکا روایت ایران درباره تصرف یک سامانه پیشرفته را رد کرده است. در منابع موجود تأیید مستقل برای تعیین دقیق آنچه رخ داده وجود ندارد.

این خبر فقط درباره یک پهپاد دریایی نیست. در فضایی که کنترل عبور کشتی‌ها، مین‌گذاری، شناسایی زیرسطحی و حفاظت از مسیرهای نفتی همگی بخشی از مناقشه هرمز شده‌اند، هر سامانه بدون سرنشین می‌تواند ارزش اطلاعاتی و سیاسی بالایی داشته باشد.

ادعای ایران چیست؟

الجزیره عربی به نقل از رسانه‌های ایرانی گزارش داده نیروی دریایی سپاه اعلام کرده یک وسیله بدون سرنشین آمریکایی از نوع REMUS 600 را که در تنگه هرمز فعالیت می‌کرده به دست آورده است. روایت ایران مأموریت آن را اطلاعاتی و جاسوسی توصیف می‌کند.

REMUS 600 در خانواده سامانه‌های خودکار زیرآبی قرار می‌گیرد و می‌تواند برای نقشه‌برداری، بررسی بستر دریا و مأموریت‌های شناسایی به کار رود. همین ویژگی‌ها باعث می‌شود حضور احتمالی چنین سامانه‌ای در تنگه‌ای که بحث مین، مسیرهای امن و کنترل عمق آب در آن اهمیت دارد، حساس باشد.

آمریکا چه می‌گوید؟

در پوشش زنده الجزیره، طرف آمریکایی ادعای ایران درباره به دست گرفتن یک سامانه پیشرفته را رد کرده است. تا زمانی که شماره سریال، تصاویر قابل راستی‌آزمایی، داده مکان یا اعلام رسمی دقیق‌تری از سوی طرف آمریکایی منتشر نشود، نمی‌توان از بیرون تعیین کرد آیا ایران یک سامانه عملیاتی آمریکا را تصرف کرده، وسیله‌ای دیگر را به دست آورده یا دو طرف درباره ماهیت رویداد روایت‌های متفاوتی ارائه می‌کنند.

این تفکیک مهم است: انتشار ویدئو یا نمایش یک وسیله می‌تواند وجود یک شیء را نشان دهد، اما لزوماً مالکیت، زمان تصرف، مأموریت و شرایط به دست آمدن آن را ثابت نمی‌کند.

چرا ریموس ۶۰۰ مهم است؟

در محیط دریایی، اطلاعات دقیق از عمق، جریان، بستر، موانع و مسیرهای قابل عبور می‌تواند برای عملیات نظامی و پاک‌سازی مین حیاتی باشد. سامانه‌های زیرسطحی بدون سرنشین این امکان را می‌دهند که بدون فرستادن مستقیم غواص یا شناور بزرگ، اطلاعات جمع‌آوری شود.

اگر ادعای ایران درباره نوع سامانه و شرایط به دست آوردن آن درست باشد، ارزش رویداد فقط در خود وسیله نیست؛ داده‌های ذخیره‌شده، حسگرها و الگوی مأموریت نیز می‌توانند مهم باشند. اما این بخش در حال حاضر در حد احتمال فنی است و منبع خبری اطلاعات تأییدشده‌ای درباره محتوای حافظه یا وضعیت سامانه ارائه نکرده است.

پیوند با نبرد کنترل هرمز

هم‌زمان ایران تأکید می‌کند تنگه تا زمانی که فشار اقتصادی و دریایی آمریکا ادامه دارد به وضعیت عادی بازنمی‌گردد. آمریکا نیز می‌گوید قادر است عبور کشتیرانی را حفظ کند. در چنین شرایطی، رقابت از سطح ناو و موشک به زیر آب و سامانه‌های کوچک‌تر شناسایی کشیده می‌شود.

برای کشتی‌رانی تجاری، نتیجه عملی این رقابت افزایش عدم‌قطعیت است. هر حادثه‌ای که احتمال عملیات زیرسطحی، توقیف تجهیزات یا پاسخ نظامی را بالا ببرد می‌تواند بر محاسبه ریسک شرکت‌ها و بیمه‌گران اثر بگذارد، حتی اگر خود رویداد تلفات یا خسارت مستقیم به کشتی تجاری نداشته باشد.

نقطه کور: هنوز معلوم نیست دقیقاً چه چیزی به دست آمده است

مهم‌ترین سؤال بی‌پاسخ، هویت قابل راستی‌آزمایی سامانه است. در فضای جنگی، هر دو طرف انگیزه دارند توانایی اطلاعاتی و کنترل خود را بزرگ‌تر نشان دهند. به همین دلیل، تا انتشار شواهد فنی روشن‌تر، خبر باید به شکل «ادعای ایران و تکذیب آمریکا» باقی بماند.

اگر در روزهای آینده تصاویر فنی، شماره شناسایی، بیانیه رسمی نیروی دریایی آمریکا یا اطلاعات قابل تطبیق منتشر شود، می‌توان ارزش واقعی این رویداد را دقیق‌تر سنجید. فعلاً اهمیت آن در این است که میدان رقابت هرمز به تجهیزات زیرسطحی و جنگ اطلاعاتی نیز کشیده شده است.