بحرین در سازمان ملل: هوش مصنوعی نباید شکاف توسعه را عمیق‌تر کند

عبداللطیف بن راشد الزیانی، وزیر خارجه بحرین، در مجمع عمومی سازمان ملل از هوش مصنوعی، شکاف توسعه و ضرورت اصلاح نهادهای بین‌المللی سخن گفت. در نگاه اول این موضوع‌ها جدا از هم به نظر می‌رسند، اما محور مشترک آن‌ها «توزیع قدرت» است: چه کشورهایی به فناوری دسترسی دارند، چه کشورهایی قواعد را می‌نویسند و چه کشورهایی در نهادهای جهانی صدای بیشتری دارند.

بحرین با طرح هوش مصنوعی در کنار توسعه، فناوری را از یک مسئله فنی به یک مسئله ژئوپلیتیکی تبدیل می‌کند. اگر زیرساخت، داده، تراشه، سرمایه و مدل‌های پیشرفته در اختیار تعداد محدودی از کشورها و شرکت‌ها باقی بماند، شکاف دیجیتال می‌تواند به شکاف قدرت تبدیل شود.

هوش مصنوعی به‌عنوان مسئله قدرت

تأکید الزیانی بر دسترسی عادلانه نشان می‌دهد نگرانی کشورهای کوچک‌تر فقط «ایمنی هوش مصنوعی» نیست. مسئله این است که آیا آن‌ها در اقتصاد آینده تولیدکننده خواهند بود یا صرفاً مصرف‌کننده فناوری‌هایی که قواعدشان جای دیگری نوشته می‌شود.

از این زاویه، بحث بحرین درباره هوش مصنوعی به همان بحث قدیمی اصلاح نظم بین‌المللی متصل می‌شود: نمایندگی، دسترسی و سهم واقعی در تصمیم‌گیری.

رمزگشایی سخنان

منظور عملی: بحرین می‌خواهد در طراحی قواعد فناوری آینده، کشورهای کوچک و در حال توسعه فقط دریافت‌کننده تصمیم نباشند.

مخاطب اول: آمریکا، چین، اتحادیه اروپا و دیگر قدرت‌های فناورانه که بخش عمده زیرساخت و استانداردهای هوش مصنوعی را شکل می‌دهند.

مخاطب دوم: شرکت‌های بزرگ فناوری؛ پیام این است که توسعه مدل‌های پیشرفته نمی‌تواند صرفاً براساس منطق تجاری و خودتنظیمی پیش برود.

مخاطب سوم: کشورهای جنوب جهانی که نگرانی مشترکی درباره دسترسی به فناوری و شکاف توسعه دارند.

هدف دیپلماتیک محتمل

بحرین می‌تواند از این موضوع برای ساختن جایگاهی فراتر از وزن جغرافیایی خود استفاده کند. حوزه‌هایی مانند حکمرانی فناوری، تنظیم هوش مصنوعی و توسعه دیجیتال به کشورهای کوچک اجازه می‌دهند در مذاکرات چندجانبه نقش تخصصی و شبکه‌ای پیدا کنند.

اشاره غیرمستقیم به نظم جهانی

وقتی اصلاح سازمان ملل و شکاف دیجیتال در یک سخنرانی کنار هم قرار می‌گیرند، پیام ضمنی این است که مسئله نمایندگی فقط به کرسی‌های شورای امنیت محدود نیست؛ دسترسی به فناوری، سرمایه و زیرساخت نیز بخشی از همان نابرابری قدرت است.

نقطه ضعف سخنرانی

سخنرانی در سطح اصول باقی می‌ماند. مشخص نیست بحرین دقیقاً چه سازوکار حقوقی یا مالی برای کاهش شکاف هوش مصنوعی پیشنهاد می‌کند و چه نهادی باید مسئول اجرای آن باشد.

بعد از این سخنرانی چه باید دید؟

ابتکارهای بحرین در حوزه مقررات هوش مصنوعی، سرمایه‌گذاری در زیرساخت دیجیتال، همکاری با کشورهای خلیج فارس و حضور در مذاکرات بین‌المللی فناوری تعیین خواهد کرد که این سخنرانی تا چه حد به یک خط سیاست خارجی تبدیل می‌شود.