بقایی ادعای «پاسخ ندادن» به حمله کوه کلنگ را رد کرد؛ دیپلماسی را بخشی از دفاع خواند

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، روز سه‌شنبه ۲۸ مهر ۱۴۰۵ در نشست هفتگی خود ادعای رسانه‌ای درباره دریافت پیام از آمریکا برای پاسخ ندادن ایران به حمله احتمالی به تأسیسات «کوه کلنگ» را رد کرد. او گفت ایران «هیچ ضربه‌ای را بی‌پاسخ» نمی‌گذارد و روایتِ پذیرش چنین درخواستی را خیال‌پردازی خواند. این سخنان موضع رسمی دستگاه دیپلماسی ایران است؛ وجود یا محتوای پیام مورد اشاره، و نیز جزئیات هر حمله احتمالی، در گزارش‌های خوانده‌شده با سند مستقل تأیید نشده است.

بقایی در همان نشست کوشید میان آمادگی دفاعی و ادامه دیپلماسی تعارضی نبیند. به گفته او، هدف تهران «صیانت از امنیت و منافع ایران از طریق دیپلماسی و دفاع» است و دستگاه دیپلماسی نباید به دلیل تجربه‌های منفی گذشته از پیگیری مسیر مذاکره کنار بکشد. او دیپلماسی را «بخشی از دفاع و مبارزه» توصیف کرد و گفت اگر احتمال اندکی برای کاهش تنش از راه گفت‌وگو وجود داشته باشد، این مسیر باید دنبال شود.

چه چیزی تازه است؟

اهمیت موضع تازه بقایی در کنار هم قرار گرفتن دو پیام است: نخست، رد ادعای سکوت ایران در برابر ضربه نظامی؛ دوم، تأکید بر باز ماندن ابزار دیپلماتیک. این ترکیب نشان می‌دهد سخنگوی وزارت خارجه در حال ترسیم سیاستی دوگانه است که هم بازدارندگی را برجسته می‌کند و هم کانال‌های سیاسی را به‌طور کامل کنار نمی‌گذارد. با این حال، از سخنان او نمی‌توان نتیجه گرفت مذاکره‌ای تازه آغاز شده یا توافقی در دسترس است؛ نشست امروز هیچ زمان‌بندی، چارچوب یا طرف مذاکره جدیدی اعلام نکرد.

پرسشی که موضع بقایی در پاسخ به آن مطرح شد، بر یک «ادعا» درباره پیام آمریکا استوار بود. او اصل روایت را نپذیرفت و گفت ایران در دو سال گذشته نشان داده هیچ ضربه‌ای را بدون پاسخ نمی‌گذارد. بنابراین، خبر قطعی امروز نه اثبات ارسال آن پیام، بلکه رد رسمی آن از سوی سخنگوی وزارت خارجه است. گزارش حاضر نیز این دو سطح را از هم جدا می‌کند: ادعای اولیه همچنان فاقد تأیید مستقل است؛ پاسخ بقایی اما در چند گزارش هم‌زمان از نشست ثبت شده است.

هم‌زمانی با سفر لاوروف

نشست خبری یک روز پس از سفر سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، به تهران برگزار شد. بقایی گفت این سفر از قبل برنامه‌ریزی شده بود و گفت‌وگوها موضوع‌های دوجانبه، منطقه‌ای و هسته‌ای را دربر گرفت. او در عین حال گمانه‌زنی درباره ورود تهران و مسکو به جزئیات مذاکرات هسته‌ای با آمریکا را رد کرد و گفت ایران وارد چنین بحثی با طرف آمریکایی نشده است که بخواهد جزئیات آن را با مسکو در میان بگذارد.

این توضیح نیز مرز مهمی دارد: رایزنی درباره «موضوع هسته‌ای» لزوماً به معنای میانجی‌گری روسیه یا وجود طرح تازه نیست. در گزارش‌های موجود، نه سندی از پیشنهاد جدید مسکو منتشر شده و نه توافقی برای ازسرگیری گفت‌وگوهای ایران و آمریکا اعلام شده است. بر همین اساس، سفر لاوروف را فعلاً باید ادامه تماس‌های سیاسی تهران و مسکو دانست، نه نشانه اثبات‌شده یک مسیر مذاکراتی جدید.

مرز پاکستان و کانال‌های منطقه‌ای

بقایی در بخش دیگری از نشست درباره اختلال در گذرگاه‌های مرزی ایران و پاکستان گفت طرف پاکستانی «مسائل فنی» را دلیل توقف اعلام کرده است. به گفته او، صادرات از ایران ادامه دارد اما ورود کالا از پاکستان متوقف شده و تماس‌های تلفنی برای حل موضوع برقرار است. این موضوع در روزی مطرح شد که روابط تهران و اسلام‌آباد در کانون توجه قرار دارد؛ رونما پیش‌تر در تحلیلی درباره سفر عاصم منیر به تهران و ظرفیت میانجی‌گری پاکستان نوشته بود.

توضیح بقایی درباره گذرگاه‌ها نیز فعلاً موضع رسمی ایران است. جزئیات فنی، نام گذرگاه‌های درگیر، زمان دقیق بازگشایی و ارزیابی مستقل طرف پاکستانی در گزارش‌های بررسی‌شده روشن نیست. بنابراین، نمی‌توان توقف واردات از پاکستان را به اختلاف سیاسی نسبت داد؛ سخنگوی وزارت خارجه علت اعلام‌شده را فنی توصیف کرده و حل آن را در تماس‌های آتی محتمل دانسته است.

آنچه هنوز معلوم نیست

سه ابهام اصلی باقی مانده است. نخست، منشأ ادعای پیام آمریکا و متن دقیق آن منتشر نشده است. دوم، درباره زمان، دامنه و پیامدهای هر اقدام نظامی مرتبط با کوه کلنگ اطلاعات مستقل کافی در دست نیست. سوم، سخنان بقایی درباره پاسخ متقابل، بیان سیاست بازدارندگی است و به‌خودی‌خود زمان یا شکل اقدام بعدی را روشن نمی‌کند.

در نتیجه، مهم‌ترین تحول قابل‌اتکا در نشست ۲۸ مهر موضع‌گیری رسمی تهران است: رد روایتِ درخواست آمریکا برای سکوت، تأکید بر پاسخ‌گویی به حمله، و حفظ دیپلماسی به‌عنوان یکی از ابزارهای دفاع از منافع ملی. این سه گزاره از زبان سخنگوی وزارت خارجه ثبت شده‌اند، اما ادعاهای زمینه‌ای درباره پیام آمریکا یا جزئیات حمله همچنان نیازمند سند اولیه و تأیید مستقل‌اند.