حماس، جهاد اسلامی و جریان دحلان بر سر فهرست انتخاباتی مشترک به توافق رسیدند

حماس، جهاد اسلامی فلسطین و جریان اصلاح‌طلب دموکراتیک وابسته به محمد دحلان بر سر حمایت از یک فهرست انتخاباتی مشترک برای انتخابات پارلمانی فلسطین به توافق رسیده‌اند. این ائتلاف، در صورت برگزاری انتخابات ۲۸ نوامبر، می‌تواند رقابت با فتح و ساختار سیاسی تحت رهبری محمود عباس را وارد مرحله تازه‌ای کند.

نکته مهم این است که توافق جدید الزاماً به معنی ادغام این جریان‌ها نیست. هدف اعلام‌شده، حمایت از یک «فهرست ملی» است که می‌تواند از چهره‌های مستقل و حرفه‌ای نیز تشکیل شود.

چه چیزی تغییر کرده است؟

محمد الهندی، معاون دبیرکل جهاد اسلامی فلسطین، تشکیل این ائتلاف انتخاباتی را تأیید کرده و گفته است این گروه به‌جای معرفی نامزدهای مستقیم خود، از یک فهرست مورد توافق حمایت خواهد کرد. این تصمیم برای جهاد اسلامی مهم است، زیرا این گروه در گذشته معمولاً در انتخابات برگزارشده زیر ساختار تشکیلات خودگردان مشارکت مستقیم نداشت.

جریان محمد دحلان نیز حضور در این چارچوب را تأیید کرده است. دحلان، رئیس پیشین دستگاه امنیتی فتح در غزه، سال‌هاست با محمود عباس اختلاف دارد و در امارات زندگی می‌کند. نزدیکی او به امارات و ارتباطاتش با بازیگران غربی و منطقه‌ای، ترکیب ائتلاف را از نظر سیاسی غیرمعمول کرده است.

انتخابات چه زمانی برگزار می‌شود؟

بر اساس فرمان رسمی محمود عباس، انتخابات پارلمانی فلسطین برای ۲۸ نوامبر ۲۰۲۶ در کرانه باختری، غزه و شرق اورشلیم برنامه‌ریزی شده است. کمیسیون مرکزی انتخابات فلسطین نیز فرایند نام‌نویسی فهرست‌ها را آغاز کرده و طبق برنامه رسمی، مرحله ثبت نامزدها تا اوایل اکتبر ادامه دارد.

کمیسیون انتخابات می‌گوید حدود ۲.۹۷ میلیون فلسطینی واجد شرایط رأی دادن هستند؛ از این میان حدود ۱.۲۴ میلیون نفر در غزه، ۱.۵۹ میلیون نفر در کرانه باختری و حدود ۱۴۰ هزار نفر دارندگان کارت هویتی اورشلیم هستند.

چرا این ائتلاف مهم است؟

آخرین انتخابات پارلمانی فلسطین در سال ۲۰۰۶ برگزار شد و حماس در آن پیروز شد. یک سال بعد، درگیری داخلی فلسطینی‌ها به جدایی سیاسی غزه و کرانه باختری انجامید. از آن زمان، فتح بر تشکیلات خودگردان در کرانه باختری مسلط بوده و حماس کنترل بخش‌هایی از غزه را در اختیار داشته است.

ائتلاف جدید، شکاف سنتی «فتح در برابر حماس» را پیچیده‌تر می‌کند. حضور جریان دحلان در کنار حماس و جهاد اسلامی نشان می‌دهد مخالفت با رهبری کنونی تشکیلات خودگردان می‌تواند بازیگرانی با سابقه و روابط منطقه‌ای بسیار متفاوت را در یک چارچوب انتخاباتی جمع کند.

دحلان چه نقشی دارد؟

محمد دحلان از چهره‌های قدیمی فتح و از رقبای اصلی محمود عباس است. او پس از اختلاف شدید با رهبری فتح از ساختار رسمی این جنبش کنار گذاشته شد و بعداً در امارات مستقر شد. در سال‌های اخیر، جریان او کوشیده است در غزه و میان بخشی از بدنه فتح نفوذ سیاسی خود را حفظ کند.

حماس و دحلان در گذشته دشمنان مستقیم یکدیگر بودند. به همین دلیل، همکاری انتخاباتی میان آنها بیش از آنکه نشانه نزدیکی ایدئولوژیک باشد، محصول هم‌پوشانی تاکتیکی در برابر رهبری فعلی تشکیلات خودگردان است.

آیا انتخابات حتماً برگزار می‌شود؟

خیر. برگزاری انتخابات هنوز قطعی نیست. انتخابات فلسطینی در سال ۲۰۲۱ نیز برنامه‌ریزی شده بود اما لغو شد. این بار نیز چالش‌های امنیتی، وضعیت غزه، محدودیت‌های حرکت در کرانه باختری و مسئله رأی‌گیری در شرق اورشلیم می‌توانند برنامه را مختل کنند.

با این حال، تفاوت مهم این دوره آن است که کمیسیون انتخابات وارد مرحله عملیاتی شده، ثبت فهرست‌ها آغاز شده و چندین جریان سیاسی در حال سازمان‌دهی رسمی برای رقابت هستند.

این تحول چه اثری بر فتح و محمود عباس دارد؟

اگر فهرست مشترک مخالفان نهایی شود، فتح با رقابتی روبه‌رو خواهد شد که رأی مخالفان را کمتر پراکنده می‌کند. این موضوع می‌تواند فشار سیاسی بر رهبری عباس را افزایش دهد، به‌ویژه در شرایطی که بخش بزرگی از رأی‌دهندگان جوان هرگز در انتخابات پارلمانی فلسطین شرکت نکرده‌اند.

در عین حال، موفقیت چنین فهرستی به ترکیب نامزدها، مشارکت مستقل‌ها، میزان حضور رأی‌دهندگان در غزه و کرانه باختری و واکنش بازیگران خارجی بستگی خواهد داشت.

ارتباط این تحول با ایران چیست؟

ایران در دهه‌های گذشته از حماس و جهاد اسلامی حمایت سیاسی و مالی کرده است، اما ورود جریان دحلان ــ که روابط نزدیکی با امارات دارد ــ به یک چارچوب انتخاباتی مشترک نشان می‌دهد سیاست داخلی فلسطین را نمی‌توان فقط با خطوط سنتی محورهای منطقه‌ای توضیح داد.

در شرایطی که ایران خود درگیر جنگ و فشار اقتصادی است، نتیجه انتخابات و نوع ائتلاف‌های فلسطینی می‌تواند بر میزان نفوذ بازیگران منطقه‌ای در ساختار سیاسی آینده فلسطین اثر بگذارد. با این حال، توافق انتخاباتی فعلی به‌تنهایی نشانه تغییر رسمی در روابط این گروه‌ها با تهران نیست.

گام بعدی چیست؟

مهم‌ترین مرحله بعدی، ثبت رسمی فهرست و اعلام نام نامزدهاست. تا آن زمان باید دید آیا گروه‌های بیشتری به ائتلاف می‌پیوندند، فتح چه راهبردی برای جلوگیری از پراکندگی رأی خود انتخاب می‌کند و آیا محدودیت‌های امنیتی یا سیاسی برنامه انتخابات را تغییر می‌دهد.

در کوتاه‌مدت، تعداد فهرست‌های ثبت‌شده، موضع رسمی فتح و تصمیم کمیسیون انتخابات درباره نحوه رأی‌گیری در غزه و شرق اورشلیم سه شاخص اصلی برای سنجش جدی بودن مسیر انتخابات خواهند بود.