دیدار الشرع و مکرون در نیویورک؛ سوریه و فرانسه درباره روابط دوجانبه گفت‌وگو کردند

احمد الشرع، رئیس‌جمهور سوریه، و امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، در حاشیه هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک دیدار کردند. ریاست‌جمهوری سوریه اعلام کرده دو طرف درباره تقویت روابط دوجانبه، تحولات منطقه‌ای و موضوعات مورد علاقه مشترک گفت‌وگو کرده‌اند. جزئیات بیشتری از توافق مشخص یا تصمیم اجرایی در پایان این دیدار اعلام نشده است.

چه اتفاقی افتاد؟

دیدار الشرع و مکرون روز سه‌شنبه ۲۲ سپتامبر در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل انجام شد. بر اساس گزارش منتشرشده از سوی خبرگزاری آناتولی که به بیانیه ریاست‌جمهوری سوریه استناد می‌کند، وزیر خارجه سوریه، اسعد الشیبانی، نیز در این دیدار حضور داشت. محور اعلام‌شده گفت‌وگو، روابط سوریه و فرانسه و شماری از مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی بوده است.

این دیدار در شرایطی انجام می‌شود که دمشق تلاش دارد حضور دیپلماتیک خود را در مجامع بین‌المللی گسترش دهد و روابط خود را با پایتخت‌های اروپایی بازسازی کند. حضور الشرع در نیویورک نیز بخشی از همین تلاش برای افزایش تماس‌های مستقیم با دولت‌های خارجی در هفته‌ای است که شمار زیادی از رهبران و وزیران خارجه در یک نقطه گرد هم آمده‌اند.

آنچه می‌دانیم

اصل دیدار میان رؤسای‌جمهور سوریه و فرانسه تأیید شده است. ریاست‌جمهوری سوریه گفته دو طرف درباره تقویت روابط دوجانبه و تحولات منطقه‌ای تبادل نظر کرده‌اند. تصاویر و گزارش‌های منتشرشده نیز حضور هیأت‌های دو کشور در نیویورک را نشان می‌دهد.

هم‌زمان، هیأت سوریه در نخستین روز مناظره عمومی تماس‌های دیگری نیز داشته است. تصاویر منتشرشده از محل مجمع عمومی، دیدار و گفت‌وگوی الشرع با ابراهیم کالین، رئیس سازمان اطلاعات ملی ترکیه، را نیز نشان می‌دهد. این تماس‌ها نشان می‌دهد پرونده سوریه در حاشیه UNGA81 تنها به یک رابطه دوجانبه محدود نیست و دمشق از حضور در نیویورک برای مجموعه‌ای از رایزنی‌های منطقه‌ای و بین‌المللی استفاده می‌کند.

آنچه هنوز نمی‌دانیم

تا زمان انتشار این گزارش، بیانیه تفصیلی مشترکی درباره نتیجه دیدار مکرون و الشرع منتشر نشده است. مشخص نیست آیا دو طرف درباره موضوعاتی مانند تحریم‌ها، همکاری امنیتی، بازسازی سوریه یا ترتیبات سیاسی منطقه به تصمیم مشخصی رسیده‌اند یا نه. همچنین هیچ توافق تازه‌ای در پایان ملاقات اعلام نشده است.

به همین دلیل، این دیدار را باید در حال حاضر یک تماس سیاسی سطح‌بالا دانست، نه نشانه قطعی از توافق جدید میان پاریس و دمشق. انتشار readout کامل‌تر از سوی کاخ الیزه یا ریاست‌جمهوری سوریه می‌تواند دامنه واقعی مذاکرات را روشن‌تر کند.

چرا الان مهم است؟

هفته سطح‌بالای مجمع عمومی معمولاً به دولت‌ها امکان می‌دهد در فاصله‌ای کوتاه مجموعه بزرگی از دیدارهای دوجانبه را برگزار کنند. برای سوریه، این فرصت اهمیت بیشتری دارد، زیرا دمشق در تلاش است روابط خارجی خود را پس از سال‌های طولانی جنگ و انزوای سیاسی بازتعریف کند. فرانسه نیز یکی از اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل و از بازیگران مهم اروپایی در پرونده‌های خاورمیانه است.

بنابراین اهمیت این ملاقات بیش از متن کوتاه بیانیه اولیه است: سطح دیدار نشان می‌دهد کانال سیاسی مستقیم میان دمشق و پاریس فعال است. با این حال، میزان تبدیل این تماس به همکاری عملی هنوز مشخص نیست و باید از روی تصمیم‌های بعدی سنجیده شود.

تأثیر خبر

در کوتاه‌مدت، دیدار نیویورک می‌تواند مسیر گفت‌وگوهای بیشتر میان سوریه و فرانسه را باز نگه دارد. برای دمشق، افزایش تماس با کشورهای اروپایی می‌تواند در حوزه دیپلماسی، بازسازی و بازگشت به سازوکارهای بین‌المللی اهمیت داشته باشد. برای پاریس نیز گفت‌وگوی مستقیم امکان طرح نگرانی‌های امنیتی و سیاسی درباره سوریه و منطقه را فراهم می‌کند.

اما هنوز شواهد کافی برای نتیجه‌گیری درباره تغییر سیاست فرانسه در قبال سوریه وجود ندارد. تا زمانی که تصمیم رسمی، توافق یا اقدام اجرایی منتشر نشود، اثر اصلی دیدار در سطح دیپلماتیک باقی می‌ماند.

مسیر بعدی

سه موضوع باید دنبال شود: نخست، انتشار جزئیات بیشتر از سوی دولت فرانسه یا سوریه؛ دوم، دیدارهای بعدی هیأت سوریه در نیویورک؛ و سوم، هر تصمیم مشخص درباره روابط سیاسی، همکاری‌های اقتصادی یا پرونده‌های امنیتی. رونما این تحولات را در مرکز پوشش زنده UNGA81 دنبال می‌کند.

پیشینه

سوریه در سال‌های اخیر وارد مرحله‌ای از بازتنظیم روابط منطقه‌ای و بین‌المللی شده است. حضور هیأت سوری در مجمع عمومی و دیدار با مقام‌های فرانسه و ترکیه بخشی از روند گسترده‌تری است که هدف آن افزایش تماس مستقیم با دولت‌هایی است که در آینده سیاسی و اقتصادی سوریه نقش دارند. در مقابل، دولت‌های اروپایی همچنان درباره ثبات داخلی، امنیت منطقه‌ای، مهاجرت و شرایط بازسازی سوریه ملاحظات جدی دارند.