روب یتن در سازمان ملل؛ هلند بر اوکراین و غزه تأکید کرد

روب یتن، نخست‌وزیر هلند، در هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی خود را بر دفاع از نظم بین‌المللی، جنگ اوکراین، وضعیت غزه و ضرورت تقویت نهادهای چندجانبه متمرکز کرد. پیام اصلی او این بود که کشورهای متوسط اروپایی امنیت خود را نه در انزوا، بلکه در حفظ قواعد مشترک و همکاری بین‌المللی می‌بینند.

یتن با اشاره به جنگ اوکراین بر ادامه حمایت از کی‌یف و اصل تمامیت ارضی کشورها تأکید کرد. در روایت او، جنگ اوکراین فقط یک مناقشه منطقه‌ای نیست؛ آزمونی برای این اصل است که آیا تغییر مرزها با زور می‌تواند به یک رویه قابل قبول در نظام بین‌المللی تبدیل شود یا نه.

غزه و فشار برای راه‌حل سیاسی

بخش دیگری از سخنان نخست‌وزیر هلند به خاورمیانه اختصاص داشت. او بر ضرورت کاهش رنج غیرنظامیان، دسترسی به کمک‌های انسانی و حرکت به سوی یک راه‌حل سیاسی پایدار تأکید کرد. موضع هلند در این چارچوب میان تأکید بر امنیت اسرائیل و ضرورت حفاظت از غیرنظامیان فلسطینی قرار گرفت.

اهمیت این بخش در آن است که کشورهای اروپایی در سال‌های اخیر با فشار فزاینده‌ای برای روشن‌تر کردن موضع خود درباره جنگ غزه روبه‌رو بوده‌اند. سخنان یتن نیز تلاش برای قرار دادن این بحران در چارچوب حقوق بین‌الملل و مسئولیت نهادهای چندجانبه بود.

سازمان ملل و مسئله اعتماد

یتن از سازمان ملل به‌عنوان نهادی ضروری اما نیازمند کارآمدی بیشتر دفاع کرد. در سخنان او، چندجانبه‌گرایی نه یک مفهوم انتزاعی، بلکه ابزاری برای کشورهایی است که به‌تنهایی توان مدیریت جنگ، مهاجرت، تغییرات اقلیمی و رقابت قدرت‌های بزرگ را ندارند.

این موضع برای هلند، که اقتصاد و امنیت آن به تجارت آزاد، اتحادیه اروپا و شبکه پیمان‌های بین‌المللی وابسته است، اهمیت ویژه‌ای دارد. به همین دلیل دفاع از قواعد بین‌المللی در سخنرانی یتن مستقیماً با منافع ملی کشورش پیوند خورد.

پیام سخنرانی چه بود؟

سخنرانی نخست‌وزیر هلند بیش از آنکه حامل یک ابتکار دیپلماتیک تازه باشد، تلاشی برای تثبیت جایگاه دولت او در اردوگاه کشورهای اروپایی مدافع اوکراین و نظم چندجانبه بود. او هم‌زمان کوشید نشان دهد بحران غزه نمی‌تواند در سیاست خارجی اروپا به موضوعی فرعی تبدیل شود.

آنچه هنوز روشن نیست این است که این مواضع تا چه اندازه به تغییر عملی در سیاست هلند درباره خاورمیانه یا سطح حمایت نظامی و مالی از اوکراین منجر خواهد شد. معیار اصلی، تصمیم‌های بعدی دولت یتن در اتحادیه اروپا و ناتو خواهد بود.

اثر بر ایران

ایران محور اصلی این سخنرانی نبود، اما دو پرونده مورد تأکید یتن ــ امنیت اروپا و خاورمیانه ــ با سیاست خارجی تهران تلاقی دارند. مواضع هلند درباره جنگ اوکراین، روابط روسیه و ایران و همچنین تحولات غزه می‌تواند در شکل‌گیری سیاست مشترک اتحادیه اروپا در قبال تهران مؤثر باشد.

در نتیجه، ارزش سخنرانی یتن برای ایران بیشتر در چارچوبی است که دولت جدید هلند برای سیاست خارجی خود تعریف می‌کند: اتکا به اتحادیه اروپا و ناتو، حمایت از اوکراین و استفاده از نهادهای چندجانبه برای مدیریت بحران‌های خاورمیانه.