روتو در سازمان ملل؛ آفریقا سهم بیشتری از قدرت جهانی می‌خواهد

ویلیام روتو، رئیس‌جمهور کنیا، در مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی خود را به شکافی اختصاص داد که از نگاه بسیاری از دولت‌های آفریقایی میان وزن جمعیتی و اقتصادی قاره و سهم آن در ساختار قدرت جهانی وجود دارد. پیام نایروبی این بود که چندجانبه‌گرایی بدون اصلاح نهادهایی که تصمیم‌های اصلی را می‌گیرند، برای بخش بزرگی از جهان به وعده‌ای ناقص تبدیل می‌شود.

روتو در ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶ از اصلاح شورای امنیت، معماری مالی جهانی، بدهی کشورهای درحال‌توسعه، سرمایه‌گذاری اقلیمی و نقش آفریقا در اقتصاد آینده سخن گفت. او کوشید آفریقا را نه فقط دریافت‌کننده کمک، بلکه شریک دارای منابع، جمعیت جوان و ظرفیت تولید معرفی کند.

نمایندگی آفریقا در شورای امنیت

یکی از محورهای ثابت دیپلماسی کنیا و اتحادیه آفریقا، پایان دادن به نبود کرسی دائم آفریقایی در شورای امنیت است. روتو این وضعیت را با واقعیت‌های امروز ناسازگار دانست. بیش از یک‌چهارم اعضای سازمان ملل آفریقایی‌اند، اما قاره در مهم‌ترین نهاد امنیتی جهان کرسی دائم و حق وتو ندارد.

مطالبه آفریقا سال‌هاست مطرح است، اما اختلاف بر سر تعداد کرسی‌های جدید، حق وتو و نام کشورهایی که باید نمایندگی قاره‌ها را بر عهده بگیرند، اصلاح را متوقف کرده است. سخنرانی روتو نشان داد این موضوع برای نایروبی صرفاً نمادین نیست؛ به مشروعیت تصمیم‌هایی مربوط می‌شود که درباره جنگ، تحریم و عملیات صلح گرفته می‌شوند.

بدهی و هزینه سرمایه

بخش اقتصادی سخنرانی بر فشار بدهی و هزینه بالای تأمین مالی متمرکز بود. کشورهای آفریقایی بارها گفته‌اند برای پروژه‌های زیرساختی و اقلیمی با نرخ‌هایی بسیار بالاتر از اقتصادهای ثروتمند وام می‌گیرند. نتیجه آن است که بخش بزرگی از بودجه عمومی به بازپرداخت بدهی می‌رود و فضای مالی برای آموزش، سلامت و سرمایه‌گذاری محدود می‌شود.

روتو خواستار اصلاح بانک‌های توسعه چندجانبه و ایجاد سازوکارهایی شد که سرمایه خصوصی را با ریسک کمتر به پروژه‌های آفریقایی وارد کند. این دیدگاه با موضعی که کنیا در نشست‌های اقلیمی و مالی سال‌های اخیر دنبال کرده هم‌خوان است: مسئله فقط افزایش کمک نیست، بلکه تغییر قیمت و دسترسی به سرمایه است.

اقلیم؛ از قربانی به بازیگر

کنیا هم‌زمان یکی از کشورهایی است که بر انرژی تجدیدپذیر، به‌ویژه زمین‌گرمایی، سرمایه‌گذاری کرده است. روتو تلاش کرد بحث اقلیم را از چارچوب خسارت و کمک خارج کند و به فرصت صنعتی تبدیل کند. آفریقا منابع خورشیدی، بادی، معدنی و زمین لازم برای بخشی از گذار انرژی جهانی را در اختیار دارد، اما بدون شبکه برق، سرمایه و فناوری نمی‌تواند ارزش افزوده این منابع را در داخل قاره حفظ کند.

این نگاه، مطالبه‌ای سیاسی نیز دارد: اگر جهان خواهان گذار سبز است، نباید آفریقا فقط صادرکننده مواد خام باقی بماند. زنجیره ارزش باتری، مواد معدنی حیاتی، هیدروژن و صنایع پاک می‌تواند بخشی از صنعتی‌شدن قاره باشد.

صلح و امنیت منطقه‌ای

کنیا در شرق آفریقا با پرونده‌های امنیتی متعددی درگیر است؛ از سومالی و سودان تا مأموریت‌های میانجی‌گرانه و صلح‌بانی. روتو بر راه‌حل‌های آفریقایی و تقویت ظرفیت نهادهای منطقه‌ای تأکید کرد. این موضع به بحث بزرگ‌تر درباره تأمین مالی عملیات‌های صلح آفریقایی از منابع پایدار سازمان ملل متصل است.

آنچه باید دنبال کرد

سخنرانی روتو چند مطالبه قدیمی را در قالب یک استدلال واحد جمع کرد: نمایندگی سیاسی، تأمین مالی منصفانه و امکان تبدیل منابع قاره به توسعه داخلی. اما فاصله میان توافق لفظی با این مطالبات و تغییر واقعی ساختارهای جهانی همچنان زیاد است.

آزمون بعدی در مذاکرات اصلاح شورای امنیت، بازطراحی بانک‌های توسعه و تعهدات مالی اقلیمی خواهد بود. اگر این پرونده‌ها بدون تغییر ملموس ادامه پیدا کنند، استدلال روتو و دیگر رهبران آفریقایی درباره بحران مشروعیت نظم چندجانبه قوی‌تر خواهد شد.