زلنسکی در کانادا به‌دنبال تقویت پدافند اوکراین؛ جنگ پهپادی به عمق روسیه رسیده است

جنگ دوربرد روسیه و اوکراین؛ چرا پدافند و انرژی دوباره در مرکز نبرد قرار گرفته‌اند؟

ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهوری اوکراین، برای گفت‌وگو با مارک کارنی، نخست‌وزیر کانادا، و جلب حمایت بیشتر برای پدافند هوایی و آمادگی زمستانی کشورش به کانادا رفته است. این سفر هم‌زمان با ادامه حملات هوایی روسیه به اوکراین و گسترش حملات پهپادی دوربرد اوکراین به اهدافی در عمق خاک روسیه انجام می‌شود.

دولت کانادا اعلام کرده سفر زلنسکی و همسرش اولنا زلنسکا از ۹ تا ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶ انجام می‌شود و همکاری دفاعی، اقتصادی و انرژی از محورهای برنامه است. زلنسکی روز پنجشنبه در کلگری با کارنی دیدار می‌کند و سپس در نشست برنامه‌ریزی کابینه کانادا در بنف حضور خواهد یافت.

زلنسکی در کانادا به‌دنبال چه حمایتی است؟

نیاز فوری کی‌یف، تقویت توان مقابله با حملات هوایی روسیه است. اوکراین در هفته‌های اخیر بار دیگر با موج حملات موشکی و پهپادی روبه‌رو شده و مقام‌های این کشور هشدار داده‌اند که حفاظت از شهرها و زیرساخت انرژی پیش از ورود به فصل سرد به یکی از اولویت‌های اصلی تبدیل شده است.

این درخواست تنها به سامانه‌های متعارف پدافند هوایی محدود نیست. زلنسکی پیش‌تر گفته بود اوکراین با ده‌ها شرکت داخلی برای توسعه سامانه‌هایی جهت مقابله در مقیاس وسیع با پهپادهای جت‌پیشران روسیه کار می‌کند. کی‌یف همچنین خواهان سامانه‌های پاتریوت و مهمات رهگیر بیشتر است.

کانادا از آغاز تهاجم تمام‌عیار روسیه یکی از تأمین‌کنندگان کمک نظامی اوکراین بوده است. اسناد رسمی وزارت دفاع کانادا نشان می‌دهد اتاوا علاوه بر مهمات و خودروهای زرهی، برای پهپادها، مقابله با پهپادها و جنگ الکترونیک نیز بودجه اختصاص داده و در خرید قابلیت‌های پدافند هوایی برای اوکراین مشارکت کرده است.

چرا جنگ پهپادی روسیه و اوکراین وارد مرحله عمیق‌تری شده است؟

هم‌زمان با تلاش دیپلماتیک زلنسکی، برد جغرافیایی حملات دو طرف افزایش یافته است. روسیه حملات موشکی و پهپادی علیه شهرها و زیرساخت‌های اوکراین را ادامه می‌دهد و اوکراین نیز تقریباً به‌طور روزانه از پهپادهای دوربرد برای حمله به اهدافی در خاک روسیه استفاده می‌کند.

یکی از برجسته‌ترین نمونه‌های اخیر در نووی اورنگوی در شمال‌غرب سیبری رخ داد؛ شهری در منطقه یامالو-ننتس که هزاران کیلومتر با مرز اوکراین فاصله دارد و یکی از مراکز مهم صنعت گاز روسیه است. مقام‌های محلی روسیه وقوع حمله پهپادی به یک تأسیسات صنعتی را اعلام کردند و گفتند پدافند حمله را دفع کرده و سقوط قطعات پهپاد آتش‌سوزی ایجاد کرده است.

یک شرکت اوکراینی سازنده تسلیحات دوربرد نیز به پروازی بیش از ۳۳۰۰ کیلومتر اشاره کرد، اما مقام‌های اوکراینی در آن مقطع مسئولیت مشخص حمله به نووی اورنگوی را رسماً تأیید نکردند. بنابراین برد ادعایی و نتیجه دقیق عملیات باید جدا از اصل گزارش حمله ارزیابی شود.

در جبهه دریای سیاه نیز مقام‌های روسیه اعلام کردند حمله پهپادهای دریایی به سوچی هشت نفر را زخمی و بخشی از زیرساخت ساحلی را تخریب کرده است. ویدئویی که رویترز راستی‌آزمایی کرده، تیراندازی و انفجار در نزدیکی ساحل سوچی را نشان می‌دهد؛ هرچند حملات پهپادهای دریایی در مقایسه با حملات هوایی اوکراین همچنان کمتر رخ می‌دهند.

روسیه هم فشار هوایی بر اوکراین را افزایش داده است

در سوی مقابل، روسیه حملات پهپادی و موشکی به مناطق مختلف اوکراین را ادامه داده است. حملات اخیر علاوه بر مناطق مسکونی، تأسیسات سوخت، لجستیک و فعالیت‌های اقتصادی را نیز درگیر کرده‌اند.

در ۱۰ سپتامبر یک جایگاه سوخت Ukrnafta در کی‌یف هدف قرار گرفت و چهار نفر زخمی شدند. در دنیپرو نیز حمله به کارخانه روغن آفتابگردان متعلق به شرکت Bunge دو کشته و پنج زخمی بر جا گذاشت. مقام‌های اوکراینی می‌گویند روسیه از پهپادهای جت‌پیشران سریع‌تر نیز استفاده می‌کند.

مسکو می‌گوید اهداف حملاتش نظامی یا مرتبط با توان جنگی اوکراین هستند و هدف قرار دادن غیرنظامیان را رد می‌کند. با این حال، حملات هوایی طی ماه‌های اخیر تلفات قابل توجهی در میان غیرنظامیان برجای گذاشته است.

چرا زیرساخت انرژی پیش از زمستان اهمیت بیشتری پیدا کرده است؟

ورود به ماه‌های سرد، اهمیت شبکه برق و تأسیسات انرژی را برای اوکراین افزایش می‌دهد. حمله به تولید برق، پست‌های انتقال، سوخت و دیگر اجزای شبکه می‌تواند علاوه بر اثر نظامی، زندگی غیرنظامیان و فعالیت اقتصادی را مختل کند.

برای روسیه نیز گسترش برد پهپادهای اوکراینی اهمیت مشابهی دارد. پالایشگاه‌ها، پایانه‌های نفتی، زیرساخت لجستیکی و مراکز مرتبط با صنعت انرژی از اهداف اصلی کارزار دوربرد اوکراین بوده‌اند. هدف اعلام‌شده کی‌یف کاهش منابع و ظرفیت‌هایی است که روسیه برای ادامه جنگ استفاده می‌کند.

با این حال، اصابت به یک تأسیسات انرژی به‌تنهایی به معنی اختلال پایدار در تولید یا صادرات نیست. برای سنجش اثر واقعی حملات باید مدت توقف تأسیسات، ظرفیت از دست‌رفته، سرعت تعمیر و تغییر قابل اندازه‌گیری در تولید یا انتقال انرژی بررسی شود.

آنچه هنوز درباره این مرحله از جنگ نمی‌دانیم

آمار پهپادهای شلیک‌شده و سرنگون‌شده یکی از حوزه‌هایی است که باید با احتیاط گزارش شود. وزارت دفاع روسیه مرتباً از رهگیری صدها پهپاد اوکراینی خبر می‌دهد، اما تأیید مستقل همه این ارقام در زمان جنگ امکان‌پذیر نیست. همین محدودیت درباره بسیاری از ادعاهای خسارت به اهداف نظامی و صنعتی نیز وجود دارد.

هنوز مشخص نیست مذاکرات زلنسکی در کانادا به اعلام بسته نظامی تازه‌ای منجر خواهد شد یا چه میزان از نیاز اوکراین به رهگیرهای پدافندی تأمین می‌شود. برگزاری دیدار و محورهای کلی مذاکرات تأیید شده، اما نتیجه نهایی باید پس از اعلام رسمی دولت‌های کانادا و اوکراین ارزیابی شود.

چرا این خبر اکنون مهم است؟

سه روند در یک نقطه به هم رسیده‌اند: نزدیک‌شدن فصل سرد، افزایش فشار هوایی روسیه و رشد توان اوکراین برای حمله به اهدافی در فاصله بسیار دورتر از خط مقدم. این ترکیب باعث شده حفاظت از انرژی و پدافند هوایی بار دیگر در مرکز برنامه نظامی و دیپلماتیک کی‌یف قرار گیرد.

در عین حال، تلاش‌های دیپلماتیک برای پایان جنگ هنوز به توافق ملموسی منجر نشده است. فرستادگان آمریکا در روزهای اخیر در مسکو و کی‌یف مذاکره کرده‌اند، اما اختلاف‌های بنیادی میان دو طرف، به‌ویژه درباره سرزمین و تضمین‌های امنیتی، پابرجاست.

این تحولات چه اثری بر ایران دارد؟

در حال حاضر تأثیر مستقیم و قابل‌اثباتی از سفر زلنسکی به کانادا بر ایران روشن نیست. با این حال، تحول فناوری پهپادی، پدافند هوایی و جنگ الکترونیک در جنگ اوکراین از منظر نظامی برای کشورهای مختلف مورد توجه است.

از تحولات جاری نمی‌توان بدون شواهد تازه، پیامد مشخصی برای ایران استنتاج کرد. هرگونه ارتباط با ایران، از جمله درباره فناوری یا تجهیزات مورد استفاده روسیه، باید بر پایه شواهد مستقل و مربوط به همان عملیات بررسی شود و صرف سابقه همکاری نظامی تهران و مسکو برای انتساب یک حمله مشخص کافی نیست.

در مرحله بعد چه چیزی باید رصد شود؟

نخستین شاخص، نتیجه دیدار زلنسکی و کارنی و هرگونه اعلام رسمی درباره پدافند هوایی، مهمات رهگیر، پهپاد و حمایت از شبکه انرژی اوکراین است. دولت کانادا برای ۱۰ سپتامبر دیدار دو رهبر، مراسم امضا و نشست خبری مشترک را در برنامه رسمی قرار داده است.

در میدان جنگ، تعداد و ترکیب حملات روسیه، استفاده از پهپادهای جت‌پیشران، برد حملات اوکراین و میزان خسارت واقعی به تأسیسات انرژی دو کشور شاخص‌های مهم‌تری از تعداد ادعایی پهپادهای شلیک‌شده خواهند بود. وضعیت شبکه برق اوکراین با نزدیک‌شدن زمستان نیز نشان خواهد داد فشار نظامی روسیه تا چه اندازه به اختلال پایدار تبدیل می‌شود.