صادرات دریایی نفت خام ایران طبق ووترتکسا به صفر رسیده و نفتکش‌ها پشت هرمز گیر کرده‌اند

شرکت تحلیل انرژی ووترتکسا در گزارشی که ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۱ مهر ۱۴۰۵) منتشر شد، اعلام کرد صادرات دریایی نفت خام ایران از هفته‌ی دوم سپتامبر به صفر رسیده و دست‌کم تا ۵ اکتبر هم صفر مانده است. این شرکت محاصره‌ی دریایی آمریکا را عامل اصلی می‌داند و می‌گوید بخش بزرگی از نفت ایران روی آب یا پشت تنگه‌ی هرمز مانده است. این ارقام برآورد ردیابی کشتی‌هاست و به‌جای آمار رسمی ایران به کار می‌رود.

صادرات از کجا به صفر رسید؟

به گزارش ووترتکسا، میانگین ۱۴ روزه‌ی صادرات دریایی نفت خام ایران در آغاز سپتامبر حدود ۲۳۰ هزار بشکه در روز بود و در هفته‌ی دوم همان ماه به صفر رسید. بررسی ۵ اکتبر نیز نشان می‌داد صادرات همچنان صفر است. گزارش درباره‌ی روزهای پس از ۵ اکتبر آماری ارائه نمی‌کند، بنابراین ادعای صفر ماندن صادرات تا امروز با این منبع قابل تأیید نیست.

۴۳ میلیون بشکه پشت هرمز

ووترتکسا می‌گوید حجم نفت خام ایران روی کشتی‌های در حال حرکت به ۸۳ میلیون بشکه رسیده است و از این مقدار ۴۳ میلیون بشکه به‌دلیل محاصره‌ی آمریکا غرب تنگه‌ی هرمز مانده است. کلر جانگمن، مدیر ریسک و اطلاعات دریایی این شرکت، گفت محاصره کاری را کرده که سال‌ها تحریم نکرده بود: «نفت خام ایران را فیزیکی از خروج از خلیج فارس بازداشته است.» جانگمن همچنین می‌گوید چین دیگر مثل گذشته فوری به بشکه‌های ایران نیاز ندارد، چون نفت روسیه شکاف را پر کرده است؛ گزارش برای این ادعا عدد مشخصی نمی‌دهد.

تصویر بزرگ‌تر بازار

گزارش نشان می‌دهد توقف صادرات ایران جریان کلی نفت خلیج فارس را به همان اندازه کم نکرده است: بدون احتساب ایران، جریان نفت منطقه در سپتامبر به بیش از ۸۱ درصد سطح پیش از جنگ رسید و صادرات عربستان نقش اصلی را در این بازیابی داشت. در همان ماه، مجموع صادرات ایران، روسیه و ونزوئلا ۴٫۷۳ میلیون بشکه در روز بود، در حالی که سپتامبر ۲۰۲۵ این رقم ۶٫۳۹ میلیون بشکه در روز بود. صادرات روسیه، بدون احتساب نفت کنسرسیوم خط لوله‌ی خزر و کِبکو، ۶ درصد نسبت به ماه قبل بالا رفت و به ۳٫۷۹ میلیون بشکه در روز رسید.

پیامدهای اقتصادی که گزارش می‌دهد و آنچه نمی‌دهد

در گزارش ۱۴ اکتبر رویترز، رئیس کل بانک مرکزی ایران ادعای فروپاشی اقتصاد را رد کرد و نرخ تورم سالانه‌ی سپتامبر را به نقل از مرکز آمار ایران ۷۳٫۶ درصد اعلام کرد. همان گزارش به نقل از سایت بون‌بست می‌گوید ریال از ژوئیه تاکنون نزدیک ۳۵ درصد در برابر دلار ارزش از دست داده و بانک مرکزی از اواخر سپتامبر برنامه‌ی فروش تا ۲ میلیارد دلار از طریق بانک‌های دولتی را آغاز کرده است. هیچ‌یک از این منابع رابطه‌ی علّی مستقیم میان صفر شدن صادرات نفت و نوسان ریال را اندازه‌گیری نکرده‌اند. گزارش ووترتکسا هم رقم درآمد ازدست‌رفته‌ی ایران را ارائه نمی‌دهد.