صادرات نفت خلیج فارس برگشت، اما برنت لحظه‌ای از ۱۱۷ دلار گذشت؛ هزینه حمل ۱۰ برابر شده

جریان نفت از خلیج فارس به بالاتر از سطح پیش از جنگ برگشته، اما قیمت جهانی نفت پایین نیامده است. براساس داده‌ی کپلر، صادرات خام خلیج فارس در هفته‌ی منتهی به ۱۸ اکتبر ۲۰۲۶ به میانگین ۲۴٫۶ میلیون بشکه در روز رسید. با این حال، جمعه ۳۰ اکتبر قیمت قرارداد آتی برنت برای تحویل دسامبر بیش از ۲ درصد بالا رفت و لحظه‌ای از ۱۱۷ دلار در هر بشکه گذشت؛ بالاترین سطح از آوریل و بیش از ۶۰ درصد بالاتر از پیش از جنگ.

نفت جابه‌جا می‌شود، اما هزینه‌ی رساندنش چند برابر شده

بخش بزرگی از نفت خلیج فارس با راه‌هایی غیر از مسیر عادی تنگه‌ی هرمز بیرون می‌رود. براساس کپلر، در اوت بیش از ۷۰ درصد نفت خامِ عبوری از تنگه با انتقال کشتی‌به‌کشتی در آب‌های عمان و امارات جابه‌جا شد. تا سپتامبر هم ۴۰ درصد صادرات خلیج فارس از مسیرهای کنار تنگه می‌گذشت، در حالی که این سهم پیش از جنگ ۱۷ درصد بود. خط لوله‌ی شرق به غرب عربستان تا ینبع در دریای سرخ و خط حبشان–فجیره‌ی امارات از این مسیرهاست. تنگه‌ی هرمز در شرایط عادی حدود یک‌پنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان را عبور می‌دهد.

این مسیرها هزینه دارد. براساس داده‌ی گروه بورس لندن، هزینه‌ی حمل در هفته‌های اخیر تا ۴۰ دلار در هر بشکه رسیده که حدود ده برابر نرخ معمول است. بالا بودن حق بیمه و دشواری‌های لجستیکی علت اصلی این جهش گزارش شده است. امنیت دریایی هم بهتر نشده: بنا بر ثبت UKMTO، اکتبر با ۳۲ رویداد تا جمعه، مرگبارترین ماه برای حمله به کشتی‌های تجاری از آغاز جنگ بوده است.

موجودی‌ها هنوز خالی‌اند

موجودی‌های رصدشده‌ی نفت در سپتامبر ۱۰ میلیون بشکه کم شد. به گفته‌ی آژانس بین‌المللی انرژی، ذخایر جهانی ۵۰۹ میلیون بشکه کمتر از سطح پیش از جنگ است. تولید اوپکِ خلیج فارس هم در سپتامبر به ۱۵٫۸ میلیون بشکه در روز رسید؛ ۷۵ درصد سطح پایه‌ی پیش از جنگ، در برابر ۷۴ درصد در ژوئیه. یعنی بازگشت صادرات با بازگشت کامل تولید یکی نیست و انبارها هنوز جبران نشده‌اند.

کارشناسان چه می‌گویند

آدی امسیروویچ، مدرس سیستم‌های انرژی در دانشگاه آکسفورد و معامله‌گر باسابقه‌ی نفت، به الجزیره گفت بازار دارد کار خودش را می‌کند: نفت فوری فراوان است، اما پایانی برای جنگ دیده نمی‌شود و بازار قراردادهای آتی همین انتظار را نشان می‌دهد. او تشدید جنگ را «بسیار محتمل» دانست. قرارداد برنت برای تحویل اکتبر ۲۰۲۷ هم جمعه بالای ۹۰ دلار بود.

ایزابل فیگرولا–فرتی، کارشناس بازار نفت در دانشگاه پاپی کومیاس مادرید، گفت بشکه‌ها جابه‌جا می‌شوند اما نه روان و نه قابل‌اتکا، و این را نباید نشانه‌ی عادی‌شدن دانست. به گفته‌ی او بازگشت قیمت به ۷۰ دلار به کاهش پایدار تنش، ترانزیت عادی از هرمز، بازسازی موجودی‌ها و بازگشت هزینه‌ی حمل به حالت عادی نیاز دارد. پاول مولچانوف از رایموند جیمز هم تردید دارد که عرضه به روند پیش از جنگ برگشته باشد و می‌گوید بدون راه‌حل دیپلماتیک پایدار عرضه از ۸۵ درصد سطح پیش از جنگ فراتر نمی‌رود.

پیوند با ایران

این گزارش به ارتباط جنگ با ایران اشاره می‌کند، اما صادرات خام خلیج فارس در آن مجموع منطقه است و سهم ایران را جدا نشان نمی‌دهد. ارقام یادشده درباره‌ی صادرات نفت ایران یا درآمد آن نیست و نباید به آن تعمیم داده شود.