صندوق بین‌المللی پول پیش‌بینی رشد ایران در ۲۰۲۶ را پایین‌تر آورد

صندوق بین‌المللی پول در گزارش چشم‌انداز اقتصاد جهانی ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶ اعلام کرد رشد ایران در سال ۲۰۲۶ میلادی به‌دلیل از سرگیری درگیری‌های نظامی، بازگشت محاصره‌ی دریایی و تحریم‌های تشدیدشده «رو به پایین» بازنگری شده است. روزنامه‌ی The National در گزارش همان روز، پیش‌بینی ایران را انقباض ۷٫۶ درصد نوشته است. متن فصل نخست گزارش برای ایران عدد جدیدی نمی‌دهد؛ صفحه‌ی ایران در سایت صندوق هنوز عدد ۵٫۴- درصد از به‌روزرسانی ژوئیه را نشان می‌دهد.

صندوق دقیقاً چه گفته است؟

در فصل نخست گزارش آمده است: «رشد ایران در ۲۰۲۶ با توجه به از سرگیری تبادل‌های نظامی، بازگشت محاصره‌ی دریایی و تحریم‌های تشدیدشده، رو به پایین بازنگری شده است.» این جمله عدد و مبنای مقایسه‌ی مشخصی ندارد. جدول‌های داده‌ی صندوق در دسترس این گزارش نبود، و به همین دلیل عدد دقیق ایران در نسخه‌ی اکتبر از منبع اصلی تأیید نشد.

The National در گزارش خود نوشته است ایران و عراق از میان صادرکنندگان نفت با کاهش پیش‌بینی روبه‌رو شده‌اند: عراق با ۱۶- درصد و ایران با ۷٫۶- درصد. این روزنامه عامل اضافه‌ای را هم نام برده است: تحریم‌های تشدیدشده و محاصره‌ی دریایی آمریکا. روزنامه نمی‌گوید این عدد را از کدام جدول گرفته و ایران را نسبت به کدام پیش‌بینی قبلی سنجیده است.

از ۵٫۴- تا ۷٫۶-؛ مقایسه‌ای که باید با احتیاط خواند

اگر هر دو عدد درست باشند، فاصله‌ی ۵٫۴- (به‌روزرسانی ژوئیه) تا ۷٫۶- (به نقل از رسانه) حدود ۲٫۲ واحد درصد است. اما عدد ۵٫۴- از صفحه‌ی کشوری صندوق آمده و عدد ۷٫۶- از یک گزارش رسانه‌ای؛ هنوز یک جدول واحد از گزارش اکتبر که هر دو را کنار هم بگذارد دیده نشده است. به همین دلیل این تفاوت را نمی‌توان «کاهش رسمی ۲٫۲ واحدی» خواند. انقباض در این پیش‌بینی‌ها یعنی کوچک‌شدن تولید ناخالص داخلی واقعی نسبت به سال پیش، و پیش‌بینی با رشد محقق‌شده فرق دارد.

تصویر منطقه

در متن فصل نخست، منطقه‌ی خاورمیانه و آسیای مرکزی در ۲۰۲۶ با ۰٫۳- درصد انقباض روبه‌روست و در ۲۰۲۷ رشد ۶٫۳ درصد دارد. نسبت به آوریل، پیش‌بینی ۲۰۲۶ این منطقه ۲٫۲ واحد درصد پایین آمده و پیش‌بینی ۲۰۲۷ آن ۱٫۷ واحد بالا رفته است. عربستان ۳٫۳- درصد در ۲۰۲۶ و ۷٫۹ درصد در ۲۰۲۷ ثبت شده است. صندوق برای بحرین، عراق، کویت و قطر از افت دو‌رقمی در ۲۰۲۶ و جهش دو‌رقمی در ۲۰۲۷ خبر می‌دهد. به گزارش The National، خاورمیانه و شمال آفریقا در ۲۰۲۶ ۲ درصد کوچک می‌شود و تنها منطقه‌ای است که در این سال انقباض دارد.

پیش‌فرض صندوق این است که تنگه‌ی هرمز از مارس ۲۰۲۷ به‌تدریج بازگشایی شود. میانگین قیمت نفت در پیش‌بینی ۲۰۲۶ حدود ۹۶ دلار در هر بشکه و برای ۲۰۲۷ حدود ۸۷ دلار فرض شده است. سیلوانا تنریرو، اقتصاددان ارشد صندوق، درباره‌ی اقتصاد جهانی گفت: «اقتصاد تاب‌آور بوده، اما این تاب‌آوری به حدش می‌رسد.»

جهاد ازعور، مدیر بخش خاورمیانه و آسیای مرکزی صندوق، هم در نشست سالانه گفت اگر مسیر رشد منطقه با پیش از جنگ مقایسه شود، در سال ۲۰۳۰ هم پایین‌تر از آن خواهد بود. بر پایه‌ی گزارش The National، صندوق چشم‌انداز منطقه‌ای خود را در دبی منتشر کرده و برای شش کشور خلیج فارس انقباض ۴٫۸ درصدی در ۲۰۲۶ پیش‌بینی کرده است؛ این عدد از گزارش منطقه‌ای است و با تعریف منطقه در فصل نخست یکسان نیست.

آنچه هنوز روشن نیست

سه نکته باز مانده است: عدد دقیق ایران در جدول‌های اکتبر صندوق، پیش‌بینی تورم ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ ایران در همان گزارش، و اینکه ۷٫۶- با کدام پیش‌بینی پیشین سنجیده شده است. تا انتشار این خبر، سخن مستقیمی از مقام‌های صندوق درباره‌ی ایران در منابع خوانده‌شده دیده نشد.