بازار در انتظار افزایش نرخ بهره فدرال رزرو؛ تصمیم هنوز اعلام نشده است

فدرال رزرو قرار است چهارشنبه درباره نرخ بهره آمریکا تصمیم بگیرد و بیشتر اقتصاددانان انتظار دارند نرخ معیار کوتاه‌مدت برای نخستین بار در حدود سه سال افزایش یابد. با این حال، تا پیش از اعلام رسمی کمیته بازار باز، افزایش نرخ یک انتظار بازار و تحلیل کارشناسی است و نباید به‌عنوان تصمیم انجام‌شده یا قطعی نوشته شود.

نرخ معیار اکنون در محدوده حدود ۳.۶ درصد قرار دارد. فشار تورمی ماندگار و افزایش قیمت انرژی پس از تشدید درگیری‌های خاورمیانه، استدلال موافقان سیاست پولی سخت‌گیرانه‌تر را تقویت کرده است. در مقابل، افزایش نرخ هزینه وام را برای خانوارها و شرکت‌ها بالا می‌برد و می‌تواند بر رشد اقتصادی فشار وارد کند.

فدرال رزرو چه زمانی تصمیم می‌گیرد؟

تصمیم رسمی پس از نشست سیاست‌گذاری روز چهارشنبه اعلام می‌شود. بنابراین عنوان قبلی رونما که فدرال رزرو را «در آستانه افزایش» معرفی می‌کرد، باید با احتیاط بیشتری خوانده شود: بانک مرکزی در آستانه تصمیم است و افزایش نرخ سناریوی غالب بازار است، نه نتیجه قطعی.

کوین وارش، رئیس فدرال رزرو، در هفته‌های اخیر تأکید کرده که تورم هنوز به‌طور کامل مهار نشده است. او برخلاف برخی رؤسای پیشین بانک مرکزی کمتر برای هدایت بازار درباره تصمیم بعدی سیگنال صریح می‌دهد و همین موضوع درجه عدم قطعیت را بالاتر نگه داشته است.

چرا احتمال افزایش نرخ بالا رفته است؟

تورم آمریکا همچنان بالاتر از هدف بلندمدت دو درصدی بانک مرکزی قرار دارد و افزایش قیمت بنزین و انرژی فشار تازه‌ای ایجاد کرده است. شوک انرژی می‌تواند مستقیم از مسیر سوخت و غیرمستقیم از مسیر حمل‌ونقل، تولید و خدمات وارد قیمت‌ها شود.

بانک مرکزی معمولاً با افزایش نرخ بهره تلاش می‌کند تقاضا و سرعت رشد قیمت‌ها را کاهش دهد. اما این ابزار هزینه دارد: وام مسکن، اعتبار تجاری و تأمین مالی سرمایه‌گذاری گران‌تر می‌شوند و بازار کار نیز ممکن است تحت فشار قرار گیرد.

آنچه می‌دانیم

در نشست ژوئیه، فدرال رزرو نرخ را بدون تغییر نگه داشت و سه مقام به نفع افزایش نرخ رأی دادند. این شکاف نشان می‌داد نگرانی از تورم در داخل بانک مرکزی جدی شده است. از آن زمان، فشار انرژی و داده‌های قیمت، انتظار بازار برای افزایش نرخ در سپتامبر را تقویت کرده‌اند.

هم‌زمان، دونالد ترامپ خواهان نرخ‌های پایین‌تر بوده است. اختلاف میان خواست سیاسی کاخ سفید و ارزیابی مستقل بانک مرکزی می‌تواند تصمیم این هفته را از نظر سیاسی نیز حساس کند، اما تصمیم رسمی بر عهده کمیته سیاست‌گذاری فدرال رزرو است.

آنچه هنوز نمی‌دانیم

نخست اینکه آیا کمیته واقعاً افزایش نرخ را تصویب خواهد کرد. دوم اینکه اگر افزایش انجام شود، آیا یک اقدام محدود برای پاسخ به شوک تورمی است یا آغاز چرخه تازه‌ای از افزایش‌ها. پاسخ دوم برای بازارها از خود یک تغییر نرخ مهم‌تر است.

مسیر بعدی به تورم، بازار کار، رشد اقتصادی و قیمت انرژی وابسته خواهد بود. اگر فشار قیمت‌ها فروکش کند، نیاز به افزایش‌های بیشتر کاهش می‌یابد؛ اگر تورم ماندگار بماند، بانک مرکزی ممکن است سیاست سخت‌گیرانه را برای مدت بیشتری حفظ کند.

تأثیر بر بازارها

افزایش نرخ آمریکا معمولاً بازده اوراق خزانه را تحت تأثیر قرار می‌دهد و می‌تواند از دلار حمایت کند. بازار سهام، طلا، ارزهای اقتصادهای نوظهور و هزینه تأمین مالی جهانی نیز به مسیر نرخ‌های آمریکا حساس‌اند. با این حال، واکنش بازار فقط به خود تصمیم وابسته نیست و لحن بیانیه و چشم‌انداز نرخ‌های آینده نیز اهمیت دارد.

اثر بر ایران

برای ایران، کانال اثر مستقیم سیاست فدرال رزرو محدود است، اما اثر غیرمستقیم مهم‌تر است. دلار قوی‌تر و بازده بالاتر اوراق آمریکا می‌تواند بر قیمت جهانی کالاها و جریان سرمایه اثر بگذارد. از سوی دیگر، بخشی از فشار تورمی فعلی آمریکا از جهش انرژی مرتبط با بحران خاورمیانه ناشی شده و به این معناست که تحولات منطقه وارد محاسبات سیاست پولی آمریکا شده‌اند.

با این حال، نمی‌توان از یک افزایش احتمالی نرخ، تغییر مشخصی برای نرخ ارز یا تورم ایران نتیجه گرفت؛ عوامل داخلی ایران نقش تعیین‌کننده‌تری دارند.

مسیر بعدی

سه چیز باید پس از اعلام تصمیم بررسی شود: اندازه تغییر نرخ، تعداد آرای مخالف و زبان فدرال رزرو درباره جلسات آینده. تا آن زمان، دقیق‌ترین خبر این است که افزایش نرخ سناریوی غالب است اما هنوز تصمیم رسمی اعلام نشده است.