فیلیپین: شناسایی برخی از ۷۶ قربانی آتش‌سوزی MV June Aster ممکن است ماه‌ها طول بکشد

۷۶ کشته و خانواده‌هایی در انتظار هویت؛ مرحله دشوار پس از آتش‌سوزی کشتی فیلیپین

مقام‌های فیلیپین روز یکشنبه ۱۳ سپتامبر اعلام کردند شناسایی برخی قربانیان آتش‌سوزی مرگبار کشتی MV June Aster ممکن است هفته‌ها یا ماه‌ها طول بکشد؛ زیرا بسیاری از بقایای پیدا‌شده به‌شدت سوخته‌اند و کارشناسان باید نمونه‌های DNA را جمع‌آوری و با نمونه‌های مرجع تطبیق دهند. شمار تأییدشده جان‌باختگان این حادثه به ۷۶ نفر رسیده است.

این مرحله، کانون پیگیری حادثه‌ای را که شامگاه ۹ سپتامبر در نزدیکی کورون در استان پالاوان رخ داد، تغییر داده است. پس از عملیات نجات و دسترسی به کشتی سوخته، اکنون علاوه بر یافتن افراد باقی‌مانده، شناسایی علمی قربانیان و تعیین علت آتش‌سوزی دو پرسش اصلی پرونده هستند.

چرا شناسایی قربانیان MV June Aster ممکن است ماه‌ها زمان ببرد؟

ریچارد آلن مانگالیپ، کارشناس پزشکی قانونی پلیس ملی فیلیپین، گفته است بسیاری از بقایای پیدا‌شده در وضعیت سوختگی شدید قرار دارند. برخی بقایا به‌صورت تجمعی و برخی در نقاط مختلف کشتی پیدا شده‌اند. به گفته او، مقام‌ها نمی‌توانند برای پایان فرایند شناسایی زمان قطعی تعیین کنند، زیرا شمار زیادی نمونه باید بررسی شود.

کارشناسان پزشکی قانونی در حال جمع‌آوری نمونه‌های DNA از بقایای قربانیان و مقایسه آنها با نمونه‌های مرجع هستند. آسیب ناشی از حرارت شدید می‌تواند کار شناسایی را دشوارتر کند و در چنین شرایطی اتکا به ظاهر پیکر برای تعیین هویت کافی نیست.

بنابراین عبارت «ممکن است ماه‌ها طول بکشد» را نباید به معنای اعلام یک برنامه زمانی قطعی تلقی کرد. مقام پزشکی قانونی از بازه احتمالی هفته‌ها تا ماه‌ها سخن گفته و در عین حال تأکید کرده است که در این مرحله زمان مشخصی برای تکمیل همه شناسایی‌ها وجود ندارد.

آنچه درباره آتش‌سوزی کشتی فیلیپین می‌دانیم

MV June Aster یک کشتی مسافری و باری رول‌آن/رول‌آف بود که از مانیل به مقصد کورون حرکت می‌کرد. آتش‌سوزی شامگاه چهارشنبه ۹ سپتامبر و در حالی رخ داد که کشتی به مقصد خود در استان پالاوان نزدیک می‌شد.

در نخستین ساعات حادثه، شمار قربانیان بسیار پایین‌تر و شمار مفقودان بیش از ۸۰ نفر اعلام شده بود. این ارقام با دسترسی نیروهای امدادی به بخش‌های سوخته کشتی تغییر کرد. پس از خاموش‌شدن حریق و امکان ورود به کشتی، ده‌ها جسد دیگر پیدا شد و شمار تأییدشده جان‌باختگان در ۱۲ سپتامبر به ۷۶ نفر رسید.

آخرین شمارش مورد استناد در گزارش‌های ۱۲ و ۱۳ سپتامبر از ۴۳ بازمانده و ۱۳ نفر که هنوز تعیین‌تکلیف نشده‌اند حکایت دارد. تغییر شدید آمار در روزهای نخست اهمیت زمان انتشار هر عدد را نشان می‌دهد: ارقام اولیه پنج کشته و بیش از ۸۰ مفقود مربوط به مرحله‌ای بود که بخش‌های مهمی از کشتی هنوز برای امدادگران قابل دسترسی نبود.

چه چیزهایی هنوز مشخص نیست؟

مهم‌ترین ابهام، علت آتش‌سوزی است. اداره صنایع دریایی فیلیپین (MARINA) تحقیقات ایمنی دریایی را آغاز کرده و گارد ساحلی نیز در حال بررسی حادثه است، اما تا زمان تنظیم این خبر علت نهایی حریق اعلام نشده است.

یکی از اعضای بازمانده خدمه در تحقیقات اولیه گفته بود آتش از بخش بار آغاز شده و ابتدا کوچک بوده اما ظرف چند ثانیه گسترش یافته است. برخی بازماندگان نیز از شنیدن صدای انفجار پیش از گسترش حریق گفته‌اند. این روایت‌ها برای تعیین مسیر تحقیق اهمیت دارند، اما به‌تنهایی علت آتش‌سوزی یا منشأ احتمالی انفجار را ثابت نمی‌کنند.

در نتیجه، نسبت‌دادن حادثه در این مرحله به محموله کشتی، نقص فنی، خطای انسانی یا هر علت مشخص دیگری فراتر از شواهد منتشرشده است. تعیین مسئولیت احتمالی نیز به نتیجه تحقیقات فنی و بررسی عملکرد خدمه و سامانه‌های ایمنی وابسته خواهد بود.

چرا این خبر اکنون از خود آتش‌سوزی فراتر رفته است؟

تحول تازه پرونده فقط افزایش شمار قربانیان نیست. با بازیابی ده‌ها بقایای سوخته، مسئله اکنون وارد مرحله شناسایی قربانیان شده است؛ فرایندی که مستقیماً تعیین می‌کند خانواده‌ها چه زمانی می‌توانند درباره سرنوشت بستگان خود پاسخ قطعی دریافت کنند.

در حوادث با تلفات گسترده، شناسایی رسمی تنها یک مسئله آماری نیست. هویت هر مجموعه از بقایا باید با استاندارد قابل اتکا تعیین شود تا از تحویل اشتباه پیکر جلوگیری شود. پژوهش‌های پزشکی قانونی در خود فیلیپین نیز پیش‌تر به دشواری شناسایی بقایای انسانی در بلایای گسترده و محدودیت‌های موجود در اجرای نظام‌مند روش‌های شناسایی اشاره کرده‌اند.

برای خانواده‌ها، فاصله میان «احتمال جان‌باختن» و تأیید رسمی هویت می‌تواند به معنای ادامه بلاتکلیفی باشد. به همین دلیل، مرحله پزشکی قانونی بخشی مستقل از پیامد انسانی حادثه است و پایان عملیات اطفای حریق به معنای پایان بحران برای خانواده‌های قربانیان نیست.

از ۵ کشته اولیه تا ۷۶ قربانی؛ چرا آمار تغییر کرد؟

گارد ساحلی فیلیپین در ۱۰ سپتامبر از پنج کشته، ۴۳ نجات‌یافته و ۸۶ مفقود خبر داده بود. یک روز بعد شمار مفقودان به ۸۴ نفر اصلاح شد، زیرا مشخص شد دو نفر که نامشان در فهرست مسافران وجود داشت، سوار کشتی نشده بودند.

پس از آنکه آتش خاموش و ورود ایمن‌تر به کشتی ممکن شد، نیروها ۳۰ جسد را در بخش اقامت اقتصادی کشتی پیدا کردند. با ادامه جست‌وجو ۴۱ مجموعه بقایای دیگر نیز بازیابی شد و شمار تأییدشده جان‌باختگان به ۷۶ نفر رسید.

این روند نشان می‌دهد اعداد روزهای نخست حادثه نباید با آخرین آمار به‌عنوان داده‌هایی هم‌زمان مقایسه شوند. افزایش شمار قربانیان نتیجه دسترسی تدریجی به داخل کشتی و بازیابی اجساد بود، نه وقوع یک حادثه تازه.

پیامد حادثه برای خانواده‌ها و تحقیقات دریایی

در کوتاه‌مدت، دو فرایند موازی ادامه خواهد داشت: شناسایی قربانیان و تحقیق درباره علت حادثه. برای خانواده‌ها، شاخص اصلی پیشرفت تعداد هویت‌هایی است که پزشکی قانونی می‌تواند با اطمینان تأیید کند. برای تحقیقات ایمنی، نتیجه بررسی محل شروع آتش، تجهیزات و سامانه‌های کشتی، اظهارات خدمه و بازماندگان و سایر شواهد فنی اهمیت خواهد داشت.

اپراتور کشتی، Atienza Inter-Island Ferries، اعلام کرده با تحقیقات همکاری می‌کند و از خانواده‌های قربانیان حمایت خواهد کرد. این اعلام همکاری به‌خودی‌خود نتیجه‌ای درباره مسئولیت شرکت یا علت حادثه ایجاد نمی‌کند؛ چنین نتیجه‌ای باید بر تحقیقات رسمی متکی باشد.

در مرحله بعد چه چیزهایی باید رصد شود؟

سه شاخص قابل مشاهده مسیر این پرونده را روشن‌تر خواهند کرد: نخست، اعلام هویت قربانیان پس از تکمیل تطبیق‌های پزشکی قانونی و DNA؛ دوم، تعیین سرنوشت ۱۳ نفری که در آخرین شمارش هنوز تعیین‌تکلیف نشده‌اند؛ و سوم، انتشار یافته‌های رسمی درباره منشأ و علت آتش‌سوزی.

تا پیش از انتشار نتایج تحقیقات فنی، گزارش‌های مربوط به انفجار یا شروع حریق در بخش بار باید به‌عنوان روایت‌های اولیه و سرنخ تحقیق باقی بمانند. همچنین برآورد «هفته‌ها یا ماه‌ها» درباره شناسایی قربانیان یک هشدار درباره دشواری فرایند است، نه موعد قطعی برای پایان آن.