نخستین انتخابات بانگسامورو؛ شورشیان سابق در صدر پارلمان فیلیپین

نخستین انتخابات پارلمانی منطقه خودمختار مسلمان‌نشین بانگسامورو در جنوب فیلیپین، دو جناح رقیب برخاسته از جنبش شورشی سابق مورو را در صدر قرار داده است. هیچ جریان واحدی اکثریت مطلق ندارد و تشکیل ائتلاف اکنون به آزمون بعدی توافق صلحی تبدیل شده که یک دهه پیش به دهه‌ها شورش مسلحانه پایان داد.

در این خبر بین‌المللی می‌خوانید

1. ۱چه اتفاقی افتاده است؟
2. ۲چرا این انتخابات فراتر از یک رقابت محلی است؟
3. ۳آنچه می‌دانیم
4. ۴آنچه هنوز روشن نیست
5. ۵چرا الان مهم است؟
6. ۶اثر منطقه‌ای
7. ۷مسیر بعدی

نتایج اعلام‌شده از نخستین انتخابات منظم پارلمانی منطقه خودمختار بانگسامورو در میندانائوی مسلمان نشان می‌دهد نیروهایی که زمانی در قالب جبهه آزادی‌بخش اسلامی مورو علیه دولت مرکزی می‌جنگیدند، این بار از مسیر صندوق رأی برای اداره منطقه رقابت کرده‌اند. بر پایه نتایج گزارش‌شده، حزب فدرالیست بانگسامورو به رهبری عبدالرئوف ماکاکوا حدود ۳۶ درصد آرا و ۳۱ کرسی از پارلمان ۸۰ نفره را به دست آورده و حزب عدالت متحد بانگسامورو به رهبری مراد ابراهیم با بیش از ۳۲ درصد و ۳۰ کرسی در جایگاه دوم قرار گرفته است.

این نتیجه به هیچ‌یک از دو جریان ۴۱ کرسی لازم برای اکثریت نمی‌دهد. بنابراین مذاکرات ائتلافی تعیین خواهد کرد چه کسی نخستین رئیس دولت منتخب منطقه را در ساختار پارلمانی جدید تشکیل می‌دهد.

چه اتفاقی افتاده است؟

رأی‌گیری ۱۴ سپتامبر نخستین انتخاباتی بود که در آن ساکنان بانگسامورو مستقیماً نمایندگان پارلمان منطقه‌ای خود را انتخاب کردند. این منطقه پس از توافق صلح سال ۲۰۱۴ میان دولت فیلیپین و جبهه آزادی‌بخش اسلامی مورو شکل گرفت و تا امروز با یک نهاد انتقالی منصوب اداره می‌شد.

طبق گزارش آسوشیتدپرس، مشارکت به حدود ۸۴ درصد از نزدیک به ۲.۴ میلیون رأی‌دهنده ثبت‌شده رسید. اعضای پارلمان منتخب قرار است ۳۰ اکتبر کار خود را آغاز کنند و سپس از میان خود رئیس دولت منطقه را برگزینند.

چرا این انتخابات فراتر از یک رقابت محلی است؟

اهمیت انتخابات به تاریخ جنوب فیلیپین بازمی‌گردد. درگیری میان جنبش‌های جدایی‌طلب مسلمان و دولت مرکزی طی دهه‌ها بیش از صد هزار کشته بر جای گذاشت و میندانائو را به یکی از طولانی‌ترین کانون‌های شورش در جنوب شرق آسیا تبدیل کرد. توافق ۲۰۱۴ مسیر تبدیل یک جنبش مسلح به بازیگر سیاسی و ایجاد خودمختاری گسترده‌تر را باز کرد.

به همین دلیل، موفقیت ساختار پارلمانی بانگسامورو فقط درباره توزیع کرسی‌ها نیست؛ این انتخابات معیاری برای سنجش آن است که آیا یک توافق صلح می‌تواند نیروهای مسلح سابق، خاندان‌های سیاسی محلی و جامعه مدنی را در یک چارچوب انتخاباتی پایدار نگه دارد یا نه.

آنچه می‌دانیم

دو جریان اصلی که ریشه مشترک در جبهه آزادی‌بخش اسلامی مورو دارند، بیشترین سهم پارلمان را گرفته‌اند. هیچ‌کدام به تنهایی اکثریت ندارند. رأی‌دهندگان نیز با مشارکتی بالا به نخستین تجربه پارلمانی منطقه وارد شده‌اند. قانون مصوب مارس ۲۰۲۶ دوره مقام‌های منتخب را از ۳۰ اکتبر آغاز می‌کند.

آنچه هنوز روشن نیست

مهم‌ترین ابهام، ترکیب ائتلاف حاکم است. نزدیکی تعداد کرسی‌های دو جناح اصلی به این معناست که مذاکرات پس از انتخابات می‌تواند به همان اندازه روز رأی‌گیری تعیین‌کننده باشد. همچنین باید دید رقابت میان رهبران سابق یک جنبش مسلح به همکاری پارلمانی می‌انجامد یا شکاف سیاسی تازه‌ای در ساختار خودمختار ایجاد می‌کند.

چرا الان مهم است؟

بانگسامورو هنوز با فقر، ضعف زیرساخت، خشونت‌های محلی و میراث گروه‌های افراطی روبه‌رو است. محاصره و نبرد ماراوی در سال ۲۰۱۷ نشان داد که شکست روند سیاسی می‌تواند برای گروه‌های مسلح افراطی فضای تازه ایجاد کند. در مقابل، انتقال واقعی قدرت از نهاد موقت به پارلمان منتخب می‌تواند یکی از مهم‌ترین نمونه‌های تبدیل شورش مسلحانه به رقابت سیاسی در آسیا باشد.

اثر منطقه‌ای

ثبات میندانائو برای فیلیپین، مالزی و امنیت دریایی جنوب شرق آسیا اهمیت دارد. توافق صلح بانگسامورو با میانجی‌گری طولانی‌مدت مالزی پیش رفت و سرنوشت آن برای دیگر منازعات قومی و خودمختاری در منطقه نیز یک تجربه قابل مطالعه است. موفقیت دولت منتخب می‌تواند ریسک بازگشت بخشی از نیروهای ناراضی به خشونت را کاهش دهد؛ شکست آن نتیجه معکوس خواهد داشت.

مسیر بعدی

مرحله بعد، مذاکرات برای تشکیل اکثریت پارلمانی و انتخاب رئیس دولت است. سپس توجه از نتیجه انتخابات به توان دولت جدید در اداره بودجه، توسعه اقتصادی، تکمیل روند خلع سلاح و ادغام نیروهای سابق و مهار خشونت‌های محلی منتقل خواهد شد. نخستین پارلمان منتخب بانگسامورو از ۳۰ اکتبر وارد دوره‌ای می‌شود که کیفیت حکمرانی، نه سابقه مبارزه مسلحانه، معیار اصلی سنجش آن خواهد بود.