انتخابات زودهنگام صربستان یکشنبه برگزار می‌شود؛ آیا فهرست دانشجویی می‌تواند ۱۴ سال سلطه حزب ووچیچ را بشکند؟
صربستان ۲۵ اکتبر ۲۰۲۶ برای ۲۵۰ کرسی پارلمان رأی می‌دهد. ووچیچ پس از استعفا از ریاست‌جمهوری فهرست حزب را رهبری می‌کند و فهرست دانشجویی چالشگر اصلی است؛ نظرسنجی منتشرنشده و نتیجه نزدیک ارزیابی می‌شود.
نامزدهای فهرست دانشجویی در گردهمایی پایانی کارزار در میدان اسلاویا بلگراد، ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶ (عکس: اوروش آرسیچ/رویترز، از طریق الجزیره)
صربستان یکشنبه ۲۵ اکتبر ۲۰۲۶ در انتخاباتی زودهنگام برای تعیین ۲۵۰ کرسی پارلمان رأی می‌دهد؛ رقابتی که الجزیره آن را آزمونی برای ادامه حاکمیت ۱۴ساله حزب ترقی‌خواه صربستان (SNS) می‌خواند. ووچیچ در سپتامبر از ریاست‌جمهوری کنار رفت و اکنون برای نخست‌وزیری فهرست حزب را رهبری می‌کند. این مطلب می‌پرسد دانشجویان چه شانسی دارند و چرا هنوز نتیجه روشن نیست.
در این خبر بین‌المللی می‌خوانید
در یک نگاه
- رأی‌گیری یکشنبه ۲۵ اکتبر ۲۰۲۶ برگزار می‌شود؛ صندوق‌ها ساعت ۲۰:۰۰ به وقت محلی بسته می‌شود و نتایج اولیه حدود دو ساعت بعد انتظار می‌رود (الجزیره، ۲۳ اکتبر).
- ۲۵۰ کرسی مجلس ملی در یک حوزه سراسری و به‌صورت نسبی توزیع می‌شود؛ آستانه ورود به پارلمان معمولاً ۳ درصد است.
- فروپاشی سایبان ایستگاه راه‌آهن نووی‌ساد در نوامبر ۲۰۲۴ جان ۱۶ نفر را گرفت و جنبشی را آغاز کرد که اکنون به فهرست دانشجویی رسیده است.
- در گزارش الجزیره هیچ عدد نظرسنجی نیامده؛ فقط پیش‌بینی شده نتیجه «نزدیک» باشد و مشروعیت روند به اندازه تعداد کرسی‌ها اهمیت پیدا کند.
پرسش اصلی: رأی‌دهندگان ناراضی می‌توانند نظامی را عوض کنند که ۱۴ سال دوام آورده است؟
حزب ترقی‌خواه صربستان از ۲۰۱۲ حکومت می‌کند و طبق گزارش الجزیره، انتخابات عادی مجلس تا اواخر ۲۰۲۷ موعد نداشت. انتخابات زودهنگام یعنی رقابت پیش از آنکه ووچیچ مجبور شود برای ریاست‌جمهوری دوباره به صندوق برود. الجزیره این حرکت را تلاش او برای حفظ قدرت سیاسی ارزیابی می‌کند. حزب ترقی‌خواه اتهام سوءاستفاده و فساد را رد می‌کند؛ مخالفان و گروه‌های حقوق بشری از فشار بر رسانه‌های مستقل، تقلب انتخاباتی و استفاده از منابع دولتی سخن می‌گویند.
از سایبان نووی‌ساد تا صندوق رأی
- نوامبر ۲۰۲۴سایبان بتنی ایستگاه راه‌آهن نووی‌ساد فرو ریخت و ۱۶ نفر کشته شدند. مطالبه پاسخگویی به جنبشی سراسری علیه فساد و شیوه برخورد دولت با حادثه تبدیل شد.
- ماه‌های پس از آندانشجویان موتور جنبش شدند و بنا بر گزارش الجزیره بزرگ‌ترین تظاهرات صربستان از زمان سرنگونی اسلوبودان میلوشویچ را سازمان دادند. گزارش عدد جمعیت نمی‌دهد.
- سپتامبر ۲۰۲۶ووچیچ پیش از پایان دومین و آخرین دوره مجاز ریاست‌جمهوری استعفا داد.
- ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶نامزدهای فهرست دانشجویی آخرین گردهمایی کارزار را در میدان اسلاویا بلگراد برگزار کردند.
- ۲۵ اکتبر ۲۰۲۶رأی‌گیری زودهنگام پارلمانی.
قاعده بازی: چرا آستانه ۳ درصد مهم است؟
| عنصر | قاعده طبق گزارش الجزیره | معنای عملی |
|---|---|---|
| تعداد کرسی | ۲۵۰ کرسی مجلس ملی | برای تشکیل دولت، فهرست یا ائتلاف باید اکثریت این کرسی‌ها را به‌دست آورد. |
| حوزه انتخابیه | یک حوزه سراسری | رأی هر شهر به یک «دیگ» مشترک می‌ریزد. |
| رأی | یک رأی به فهرست حزب یا ائتلاف؛ توزیع نسبی | سهم کرسی تقریباً با سهم رأی هم‌جهت است. |
| آستانه | معمولاً ۳ درصد؛ فهرست اقلیت‌های رسمی معاف است | احزاب کوچک مخالف ممکن است حذف شوند. |
استنباط رونما: چون آستانه پایین ولی مؤثر است، پراکندگی مخالفان می‌تواند به ضرر آن‌ها تمام شود. به همین دلیل الجزیره می‌گوید برخی احزاب مخالف رقابت را کنار گذاشته و از فهرست دانشجویی حمایت کرده‌اند، و برخی دیگر که وارد رقابت شده‌اند با خطر نرسیدن به آستانه روبه‌رویند.
چه چیزی در خطر است؟
یلنا واسیلیویچ، پژوهشگر ارشد مؤسسه فلسفه و نظریه اجتماعی دانشگاه بلگراد، می‌گوید «پویایی سیاسی از ریشه تغییر کرده است»؛ جوانان که پیش‌تر منفعل‌ترین گروه شمرده می‌شدند اکنون هسته بزرگ‌ترین بسیج اجتماعی دهه‌ها هستند. او در عین حال هشدار می‌دهد حزب ترقی‌خواه هسته‌ای منضبط از رأی‌دهندگان دارد که به گفته او با الگوی مبادله کالا و خدمات با حمایت سیاسی حفظ می‌شود. بنابراین مشارکت تعیین‌کننده است: فهرست دانشجویی باید غیررأی‌دهندگان و مردد‌ها را هم به صندوق بکشاند.
سیاست خارجی: بزرگ‌ترین نقطه مبهم
فهرست دانشجویی بنا بر الجزیره بر بازگرداندن حاکمیت قانون و مبارزه با فساد تمرکز کرده و از موضوعات تفرقه‌انگیز مانند کوزوو، عضویت در اتحادیه اروپا و رابطه با روسیه دوری می‌کند. اما ایگور باندوویچ، مدیر مرکز سیاست امنیتی بلگراد، می‌گوید نامزدان مواضع تندی درباره کوزوو گرفته‌اند، بازبینی توافق‌های با میانجیگری اروپا را مطرح کرده‌اند و ازجمله از همه‌پرسی درباره عضویت در اتحادیه اروپا در شش ماه نخست دولت سخن گفته‌اند، و در عین حال نشانه‌هایی از تداوم رابطه با روسیه داده‌اند. سردان مایستوروویچ از مرکز سیاست اروپایی هم تأکید می‌کند تغییر دولت به‌خودی‌خود سیاست خارجی را متحول نمی‌کند.
ضدنکته: چرا «تغییر قطعی» هنوز نتیجه‌ای اثبات‌شده نیست؟
سه چیز مانع جمع‌بندی قطعی است. نخست، هیچ نظرسنجی معتبری در منبع خوانده‌شده نیامده است. دوم، حزب ترقی‌خواه بنا بر تحلیل واسیلیویچ پایگاه رأی منضبط دارد. سوم، حتی اگر رأی مخالفان بالا باشد، پراکندگی و آستانه ۳ درصد می‌تواند کرسی‌ها را جابه‌جا کند. در مقابل، الجزیره از رقابتی «نزدیک» می‌گوید. تز اصلاح‌شده: بیشتر از آنکه پرسش اصلی «چه کسی اول می‌شود» باشد، باید دید مشارکت، تعداد فهرست‌های عبورکرده از آستانه و پذیرش نتیجه چگونه خواهد بود.
جمع‌بندی و شاخص‌های رصد
محدودیت این مطلب: تنها یک گزارش مستقیم خوانده شده و دسترسی به سرویس‌های رویترز و آسوشیتدپرس ممکن نشد؛ بنابراین ادعاهای حزب حاکم، مخالفان و تحلیلگران همگی «ادعای منبع» تلقی می‌شوند، نه واقعیت تأییدشده.
منابع
- خبرگزاری Reuters
- خبرگزاری Associated Press (AP)
- منبع تکمیلی الجزیره — Serbia’s snap election: What’s at stake and can students unseat Vucic? — ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶
اعتبارسنجی
پیوند تأیید همین خبرخبرنگار و تحلیلگر اقتصاد با تمرکز بر اقتصاد کلان و سیاست‌گذاری. حوزه پوشش اصلی او دبی، امارات است و گزارش‌ها را با تأکید بر داده‌های قابل‌راستی‌آزمایی، زمینه محلی و تفکیک روشن خبر از تحلیل تهیه می‌کند.
مطالب مرتبط
اروپا · ۱۱ آبان ۱۴۰۵سود رایان‌ایر را پیش‌خرید سوخت نجات داد؛ هزینه جنگ ایران سال آینده به بلیت و دستمزد می‌رسد
اروپا · ۱۱ آبان ۱۴۰۵ایلیانا یوتووا با حدود ۵۸ درصد آرا در دور دوم انتخابات بلغارستان پیروز شد
بریتانیا · ۱۱ آبان ۱۴۰۵