قدیروف با ۹۹.۸۵٪ آرا برای پنجمین دوره رهبر چچن شد

کمیسیون مرکزی انتخابات روسیه اعلام کرد رمضان قدیروف با ۹۹.۸۵ درصد آرا در انتخابات ریاست چچن پیروز شده و برای پنجمین دوره در رأس این جمهوری باقی می‌ماند. نتیجه در همان چرخه انتخابات سراسری و منطقه‌ای روسیه اعلام شده است؛ انتخاباتی که هم‌زمان با جنگ اوکراین و محدودیت شدید فعالیت مخالفان برگزار شد.

نتیجه اعلام‌شده چیست؟

بر اساس نتیجه منتشرشده از سوی کمیسیون مرکزی انتخابات روسیه، قدیروف نزدیک به تمام آرای شمارش‌شده را به دست آورده است. او از سال ۲۰۰۷ ساختار قدرت در چچن را در اختیار دارد و یکی از نزدیک‌ترین متحدان ولادیمیر پوتین در قفقاز شمالی محسوب می‌شود. نیروهای چچنی تحت فرمان ساختارهای وابسته به او نیز از آغاز تهاجم تمام‌عیار روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ در جنگ حضور داشته‌اند.

عدد ۹۹.۸۵ درصد، نتیجه رسمی اعلام‌شده است و به‌خودی‌خود معادل سنجش مستقل میزان حمایت عمومی نیست. فضای سیاسی چچن طی سال‌های گذشته با محدودیت جدی برای مخالفان، رسانه‌های مستقل و گروه‌های مدافع حقوق بشر همراه بوده است.

چرا این انتخابات اهمیت دارد؟

چچن پس از دو جنگ ویرانگر در دهه‌های ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰ به مدلی متفاوت از دیگر مناطق روسیه تبدیل شد. مسکو در عمل اختیار گسترده‌ای در اداره داخلی جمهوری به خاندان قدیروف داده و در مقابل، رهبری چچن ثبات امنیتی، وفاداری سیاسی به کرملین و بسیج نیرو برای سیاست‌های نظامی روسیه را تضمین کرده است.

انتخاب دوباره قدیروف بنابراین فقط یک رویداد محلی نیست. نتیجه، تداوم همان معامله سیاسی میان گروزنی و مسکو را نشان می‌دهد: خودمختاری عملی گسترده برای ساختار قدرت محلی در برابر وفاداری مستقیم به رئیس‌جمهور روسیه.

آنچه می‌دانیم و آنچه هنوز روشن نیست

آنچه قطعی است، اعلام رسمی پیروزی قدیروف با ۹۹.۸۵ درصد آرا و آغاز پنجمین دوره رهبری اوست. انتخابات چچن هم‌زمان با انتخابات پارلمانی و منطقه‌ای روسیه برگزار شد که در آنها نامزدها و احزاب حامی کرملین در بخش بزرگی از رقابت‌ها دست بالا را داشتند.

اما از نتیجه رسمی نمی‌توان میزان واقعی رقابت سیاسی را استخراج کرد. بخش مهمی از مخالفان جنگ یا امکان حضور در رقابت‌ها را نداشتند یا فعالیت سیاسی آنان در سال‌های گذشته محدود شده است. ناظران مستقل بین‌المللی نیز دسترسی مشابه انتخابات رقابتی در کشورهای دارای نظارت گسترده بین‌المللی نداشتند.

قدیروف چه جایگاهی در ساختار قدرت روسیه دارد؟

قدیروف پس از کشته‌شدن پدرش احمد قدیروف در سال ۲۰۰۴ به‌تدریج به مهم‌ترین چهره سیاسی چچن تبدیل شد و در سال ۲۰۰۷ رسماً رهبری جمهوری را در دست گرفت. رابطه شخصی و سیاسی او با پوتین یکی از پایه‌های نظم پساجنگ در چچن بوده است.

در سال‌های اخیر، اهمیت این رابطه از مرزهای چچن فراتر رفته است. واحدهای چچنی در عملیات روسیه در اوکراین مشارکت کرده‌اند و قدیروف بارها از سیاست نظامی کرملین دفاع کرده است. همین نقش باعث شده تداوم رهبری او برای مسکو علاوه بر سیاست داخلی قفقاز، بُعد نظامی نیز داشته باشد.

انتخابات در چه فضای سیاسی برگزار شد؟

رأی‌گیری چچن بخشی از مجموعه انتخابات ملی و منطقه‌ای روسیه بود. در انتخابات دوما نیز حزب روسیه متحد اکثریت قاطع خود را حفظ کرد. هم‌زمان، بسیاری از چهره‌ها و جریان‌های مخالف جنگ در سال‌های گذشته با بازداشت، مهاجرت اجباری، محدودیت فعالیت یا موانع ثبت نام انتخاباتی روبه‌رو بوده‌اند. به همین دلیل نتیجه رسمی باید در متن ساختار سیاسی موجود خوانده شود، نه به‌عنوان رقابتی با شرایط برابر میان همه جریان‌ها.

سازمان‌های حقوق بشری بین‌المللی در سال‌های گذشته دولت قدیروف را به سرکوب منتقدان، روزنامه‌نگاران و افراد دگرباش متهم کرده‌اند. دولت چچن این اتهام‌ها را رد کرده است. این سابقه برای فهم محیطی که انتخابات در آن برگزار شده ضروری است، اما به‌تنهایی امکان تعیین رفتار تک‌تک رأی‌دهندگان یا بازسازی نتیجه‌ای متفاوت را فراهم نمی‌کند.

پنجمین دوره چه چیزی را تغییر می‌دهد؟

در کوتاه‌مدت، نتیجه بیشتر نشانه تداوم است تا تغییر. ساختار سیاسی چچن، رابطه آن با کرملین و نقش نیروهای امنیتی محلی با یک انتقال قدرت روبه‌رو نشده‌اند. در نتیجه، مسکو می‌تواند در دوره‌ای که جنگ اوکراین همچنان ادامه دارد، روی ثبات ساختار حاکم در یکی از حساس‌ترین مناطق قفقاز شمالی حساب کند.

اما پنجمین دوره پرسش جانشینی را برای همیشه حل نمی‌کند. تمرکز طولانی قدرت حول یک فرد و خانواده، هر تغییر ناگهانی در رهبری را به مسئله‌ای مهم برای گروزنی و کرملین تبدیل می‌کند. نتیجه امروز این مسئله را عقب می‌اندازد، نه اینکه آن را از میان ببرد.

مسیر بعدی

مهم‌ترین مسئله پس از اعلام نتیجه، ترکیب دولت منطقه‌ای و جایگاه نیروهای امنیتی چچن در دوره تازه خواهد بود. همچنین باید دید قدیروف در پنجمین دوره تا چه اندازه همان سطح استقلال داخلی را حفظ می‌کند و نقش نیروهای وابسته به چچن در جنگ اوکراین چگونه ادامه می‌یابد.

در سطح روسیه، نتیجه چچن در کنار پیروزی حزب روسیه متحد در انتخابات دوما، تصویری از تثبیت ساختارهای حامی کرملین ارائه می‌کند. با این حال، ارزیابی حمایت اجتماعی از این ساختار نیازمند داده‌هایی فراتر از نتایج رسمی انتخابات است.