مصطفی تاج‌زاده پس از توقف مرخصی از اوین خارج شد

مصطفی تاج‌زاده، فعال سیاسی اصلاح‌طلب و زندانی محبوس در اوین، روز یکشنبه ۲۰ سپتامبر ۲۰۲۶ برای چند روز به مرخصی اعزام شد. این خروج چند روز پس از آن انجام می‌شود که اجرای مرخصی او در مرحله نهایی به‌دلیل تشکیل پرونده‌ای تازه با اتهام «تبلیغ علیه نظام» متوقف شده بود.

تازه‌ترین گزارش‌های منتشرشده اصل اعزام تاج‌زاده به مرخصی را تأیید می‌کنند، اما مدت دقیق مرخصی، شرایط آن و زمان بازگشت او به زندان اعلام نشده است. بنابراین این تحول به معنی آزادی، پایان محکومیت یا مختومه‌شدن پرونده‌های قضایی او نیست.

• تاج‌زاده برای چند روز از زندان اوین به مرخصی آمده است.
• چند روز پیش پرونده تازه‌ای مانع اجرای همین مرخصی شده بود.
• برای پرونده تازه وثیقه ۵۰۰ میلیون تومانی تعیین شده بود.
• وضعیت رسیدگی به پرونده تازه و اثر آن بر ادامه مرخصی هنوز روشن نیست.

چه چیزی تغییر کرده است؟

تحول اصلی این است که مانعی که چند روز پیش اجرای مرخصی را متوقف کرده بود، دست‌کم برای خروج فعلی از زندان برطرف شده است. فخرالسادات محتشمی‌پور، همسر تاج‌زاده، پیش‌تر گفته بود مراحل اداری مرخصی انجام شده بود، اما خانواده در مرحله نهایی متوجه شدند پرونده تازه‌ای علیه او تشکیل شده است.

طبق اطلاعات منتشرشده در ۱۷ و ۱۸ سپتامبر، اتهام مطرح‌شده در پرونده تازه «تبلیغ علیه نظام» است و برای آن وثیقه ۵۰۰ میلیون تومانی تعیین شده بود. خانواده گفته بود پرونده به مرداد امسال مربوط است و تا زمان مراجعه به شعبه رسیدگی‌کننده، اجرای مرخصی متوقف مانده بود.

اعزام امروز نشان می‌دهد آن توقف اولیه مانع دائمی مرخصی نشده است. با این حال، هنوز جزئیات رسمی درباره نحوه حل مانع قضایی منتشر نشده و نمی‌توان نتیجه گرفت پرونده تازه بسته یا اتهام رفع شده است.

آنچه می‌دانیم و آنچه هنوز روشن نیست

اصل مرخصی چندروزه تاج‌زاده در گزارش‌های داخلی بازتاب یافته است. همچنین سابقه توقف مرخصی در روزهای گذشته، تشکیل پرونده تازه و تعیین وثیقه از سوی همسر او اعلام شده بود. این دو مرحله باید از هم تفکیک شوند: خبر چند روز قبل درباره «متوقف‌شدن مرخصی» بود و تحول تازه، «اجرای مرخصی» است.

در مقابل، مدت دقیق مرخصی مشخص نشده است. معلوم نیست آیا مرخصی صرفاً چند روز ادامه خواهد داشت یا امکان تمدید آن وجود دارد. همچنین درباره تصمیم شعبه قضایی در پرونده تازه، وضعیت وثیقه و این‌که آیا تاج‌زاده در طول مرخصی باید برای رسیدگی قضایی مراجعه کند، اطلاعات قابل اتکای کافی منتشر نشده است.

چرا این تحول مهم است؟

اهمیت خبر فقط در خروج موقت یک زندانی سیاسی از اوین نیست. تاج‌زاده از چهره‌های شناخته‌شده جریان اصلاح‌طلب است و پرونده‌های قضایی او طی سال‌های گذشته بارها به موضوع بحث سیاسی درباره حدود فعالیت منتقدان، آزادی بیان و نحوه برخورد قضایی با فعالان سیاسی تبدیل شده است.

او پس از اعتراضات سال ۱۳۸۸ یک دوره طولانی زندان را گذراند و در تیر ۱۴۰۱ دوباره بازداشت شد. در پرونده‌های بعدی نیز احکام دیگری علیه او صادر شد. گزارش‌های پیشین نشان می‌دهد برخی از این پرونده‌ها در دوران حبس تشکیل شده‌اند. به همین دلیل، تشکیل پرونده تازه درست در زمانی که مراحل مرخصی او به پایان رسیده بود، اهمیت سیاسی و حقوقی جداگانه‌ای پیدا کرد.

خروج فعلی از زندان این پرسش را ایجاد می‌کند که آیا مانع تازه صرفاً با تأمین وثیقه یا یک تصمیم موقت قضایی برطرف شده یا پرونده وارد مرحله دیگری شده است. تا زمانی که خانواده، وکیل یا مرجع قضایی جزئیات بیشتری اعلام نکنند، پاسخ قطعی به این پرسش ممکن نیست.

پیشینه پرونده تاج‌زاده

تاج‌زاده از مقام‌های دولت محمد خاتمی و از چهره‌های اصلاح‌طلب ایران است. او پس از انتخابات ۱۳۸۸ بازداشت شد و چند سال زندان را گذراند. در ژوئیه ۲۰۲۲ بار دیگر بازداشت شد و در پرونده‌های مختلف با اتهام‌هایی از جمله اجتماع و تبانی علیه امنیت ملی و تبلیغ علیه نظام روبه‌رو شد.

وکیل او در سال‌های گذشته از صدور و تجمیع چند حکم خبر داده است. در فوریه ۲۰۲۶ نیز گزارشی از صدور حکم دیگری در پرونده‌ای که در دوران زندان تشکیل شده بود منتشر شد. پرونده تازه‌ای که در اوت ۲۰۲۶ شکل گرفته، جدیدترین مورد گزارش‌شده از این روند است.

مسیر بعدی چیست؟

سه موضوع در روزهای آینده قابل پیگیری است: نخست، مدت واقعی مرخصی و احتمال تمدید آن؛ دوم، تصمیم قضایی درباره پرونده تازه «تبلیغ علیه نظام»؛ و سوم، این‌که آیا پس از پایان مرخصی تاج‌زاده به اوین بازمی‌گردد یا تصمیم دیگری درباره وضعیت اجرای حکم او گرفته می‌شود.

تا این مرحله فقط می‌توان با اطمینان گفت مرخصی که چند روز قبل متوقف شده بود اکنون اجرا شده است. هر تعبیر گسترده‌تر درباره آزادی، عفو یا پایان محکومیت نیازمند اعلام رسمی یا اطلاعات قضایی تازه است.