قیمت گازوئیل بریتانیا به رکورد ۱۹۹.۱۸ پنس در لیتر رسید

میانگین قیمت گازوئیل در بریتانیا روز دوشنبه به ۱۹۹.۱۸ پنس برای هر لیتر رسید و رکورد تاریخی ژوئن ۲۰۲۲ را پشت سر گذاشت. داده‌های انجمن خودرویی RAC نشان می‌دهد هزینه پر کردن باک ۵۵ لیتری یک خودروی خانوادگی اکنون نزدیک ۱۱۰ پوند است؛ حدود ۳۱ پوند بیشتر از آغاز جنگ آمریکا و ایران در پایان فوریه.

• میانگین قیمت گازوئیل به ۱۹۹.۱۸ پنس در لیتر رسیده و رکورد ۱۹۹.۰۹ پنس ژوئن ۲۰۲۲ را شکسته است.
• قیمت بنزین بدون سرب نیز به طور متوسط ۱۷۴.۱۳ پنس در لیتر است.
• RAC می‌گوید هزینه یک باک ۵۵ لیتری گازوئیل اکنون نزدیک ۱۱۰ پوند است.
• افزایش هزینه سوخت می‌تواند از مسیر حمل‌ونقل جاده‌ای به قیمت کالاها و خدمات منتقل شود.

رکورد تازه دقیقاً چقدر است؟

RAC، که قیمت سوخت در جایگاه‌های بریتانیا را رصد می‌کند، میانگین گازوئیل روز ۲۸ سپتامبر را ۱۹۹.۱۸ پنس در لیتر اعلام کرده است. رکورد قبلی ۱۹۹.۰۹ پنس بود که در ژوئن ۲۰۲۲، پس از شوک انرژی ناشی از حمله روسیه به اوکراین، ثبت شد.

در آغاز جنگ آمریکا و ایران در ۲۸ فوریه امسال، قیمت گازوئیل حدود ۱۴۲.۳۸ پنس در لیتر بود. بر این اساس، افزایش فعلی حدود ۵۶.۸ پنس در لیتر است. RAC در بیانیه خود رقم افزایش را با گرد کردن نزدیک ۵۹ پنس توصیف کرده و گفته فشار بر خانوارها و کسب‌وکارهایی که به خودروهای دیزلی متکی‌اند به سطح بی‌سابقه‌ای رسیده است.

چرا قیمت گازوئیل سریع‌تر بالا رفته است؟

بازار گازوئیل تنها به قیمت نفت خام وابسته نیست. ظرفیت پالایش، موجودی فرآورده‌های میان‌تقطیر، هزینه حمل‌ونقل دریایی، مسیرهای وارداتی و حاشیه پالایش نیز بر قیمت نهایی اثر می‌گذارند. اختلال در عرضه نفت و فرآورده از خاورمیانه و کاهش صادرات فرآورده از روسیه، در کنار قیمت بالای نفت خام، هزینه تأمین گازوئیل در اروپا را بالا برده است.

اداره اطلاعات انرژی آمریکا در چشم‌انداز سپتامبر نیز از کاهش موجودی جهانی نفت و محدودیت صادرات خاورمیانه خبر داده و انتظار دارد بخشی از محدودیت‌ها تا پایان سال ادامه یابد. این شرایط باعث شده بازار فرآورده‌ها، به‌ویژه سوخت‌های مورد استفاده در حمل‌ونقل و صنعت، حساسیت بیشتری به هر خبر مربوط به تنگه هرمز یا پالایشگاه‌ها داشته باشد.

اثر رکورد تازه بر خانوارها و کسب‌وکارها چیست؟

برای راننده‌ای با باک ۵۵ لیتری، پر کردن کامل مخزن با میانگین فعلی نزدیک ۱۱۰ پوند هزینه دارد. این رقم نسبت به پایان فوریه حدود ۳۱ پوند بیشتر است. قیمت بنزین نیز به ۱۷۴.۱۳ پنس در لیتر رسیده و هزینه یک باک معمولی را به نزدیک ۹۶ پوند رسانده است.

اما اثر اقتصادی گازوئیل فراتر از خودروهای شخصی است. بخش بزرگی از حمل‌ونقل جاده‌ای کالا، خدمات توزیع، ساخت‌وساز و بخشی از ماشین‌آلات کشاورزی از سوخت دیزل استفاده می‌کنند. اگر قیمت بالا برای چند هفته ادامه پیدا کند، شرکت‌های حمل‌ونقل ممکن است بخشی از هزینه را از طریق کرایه بالاتر به زنجیره تأمین منتقل کنند؛ در نهایت بخشی از این فشار می‌تواند به قیمت مصرف‌کننده برسد.

آیا قیمت‌ها به‌زودی پایین می‌آیند؟

RAC می‌گوید کاهش پایدار قیمت جایگاه‌ها نیازمند پایین‌ماندن قیمت نفت در یک دوره چند هفته‌ای است، نه افت کوتاه‌مدت یک یا دو روزه. قیمت عمده‌فروشی سوخت با فاصله زمانی به جایگاه‌ها منتقل می‌شود و موجودی‌هایی که با قیمت بالا خریداری شده‌اند باید ابتدا فروخته شوند.

در همین حال، نفت برنت روز دوشنبه پس از رد طرح ایران برای بازگشایی کامل‌تر تنگه هرمز از سوی دونالد ترامپ دوباره بالای ۱۰۷ دلار معامله شد. تا زمانی که مسیرهای انرژی خلیج فارس با ریسک امنیتی بالا روبه‌رو باشند، بازار فرآورده‌های اروپا نیز در برابر جهش‌های تازه آسیب‌پذیر خواهد بود.

چرا این تحول برای اقتصاد جهانی مهم است؟

بریتانیا نمونه‌ای روشن از انتقال شوک جهانی انرژی به اقتصاد مصرف‌کننده است. این کشور بخشی از سوخت مورد نیاز خود را وارد می‌کند و بازار داخلی آن از قیمت‌های جهانی فرآورده و نفت تأثیر می‌پذیرد. بنابراین اختلالی که هزاران کیلومتر دورتر رخ می‌دهد می‌تواند در مدت کوتاهی به هزینه حمل‌ونقل، توزیع و زندگی روزمره تبدیل شود.

برای ایران نیز این روند اهمیت غیرمستقیم دارد: بالا ماندن قیمت جهانی نفت و فرآورده‌ها ارزش هر بشکه صادراتی را افزایش می‌دهد، اما هم‌زمان محدودیت‌های کشتیرانی و تحریم‌ها می‌تواند حجم قابل فروش را کاهش دهد. در سطح جهانی، گام بعدی قابل سنجش مسیر قیمت نفت، وضعیت عرضه گازوئیل اروپا و اینکه آیا میانگین بریتانیا از مرز دو پوند در لیتر عبور می‌کند یا نه خواهد بود.