ماکرون در سازمان ملل؛ فرانسه بر تضمین صلح اوکراین تأکید کرد

امانوئل ماکرون در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل، اروپا را در نقطه‌ای میان جنگ، بازتعریف امنیت و بحران اعتماد به نهادهای بین‌المللی تصویر کرد. رئیس‌جمهور فرانسه در ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶ گفت پایان جنگ اوکراین تنها زمانی پایدار خواهد بود که با تضمین‌های واقعی امنیتی همراه شود و اروپا برای اجرای آن مسئولیت بیشتری بپذیرد.

ماکرون به «ائتلاف کشورهای آماده» برای اوکراین اشاره کرد؛ چارچوبی که فرانسه همراه بریتانیا و آلمان برای هماهنگ کردن دولت‌هایی دنبال می‌کند که حاضرند در تضمین ثبات پس از جنگ نقش داشته باشند. پیام پاریس این بود که آتش‌بس بدون سازوکار بازدارندگی می‌تواند فقط فاصله‌ای میان دو دور جنگ باشد.

اوکراین و مسئله تضمین امنیت

فرانسه طی سال‌های جنگ از کمک نظامی و سیاسی به کی‌یف حمایت کرده و هم‌زمان بر ضرورت داشتن مسیر دیپلماتیک تأکید داشته است. در سخنرانی نیویورک، ماکرون تلاش کرد این دو خط را کنار هم نگه دارد: مذاکره برای صلح و آمادگی برای تضمین آن.

ابهام اصلی همچنان شکل این تضمین‌هاست. حضور نیروهای اروپایی، مأموریت آموزشی، پدافند هوایی، حمایت اطلاعاتی یا تعهدات بلندمدت تسلیحاتی هرکدام پیامدهای متفاوتی دارند. روسیه نیز با ترتیباتی که آن را گسترش حضور نظامی غرب در اوکراین بداند مخالفت خواهد کرد.

اروپا در جهانی با اتکای کمتر به آمریکا

سخنرانی ماکرون ادامه بحث قدیمی او درباره «خودمختاری راهبردی» اروپا بود. پاریس معتقد است اروپا باید توان بیشتری برای دفاع از خود، تولید تسلیحات و واکنش به بحران‌ها داشته باشد؛ نه برای قطع اتحاد با آمریکا، بلکه برای کاهش آسیب‌پذیری در برابر تغییر اولویت‌های واشنگتن.

جنگ اوکراین این بحث را از یک مفهوم نظری به مسئله بودجه، کارخانه، مهمات و نیروی نظامی تبدیل کرده است. افزایش هزینه‌های دفاعی کشورهای اروپایی و برنامه‌های مشترک تسلیحاتی بخشی از همین تحول‌اند.

چندجانبه‌گرایی زیر فشار

ماکرون از سازمان ملل و حقوق بین‌الملل دفاع کرد، اما مانند بسیاری از رهبران اروپایی با مسئله‌ای روبه‌روست: چگونه می‌توان از قواعد مشترک سخن گفت وقتی شورای امنیت در بسیاری از بحران‌های بزرگ به دلیل وتوی اعضای دائم فلج می‌شود. فرانسه خود عضو دائم شورا و دارای حق وتو است و بنابراین هر بحث اصلاحی مستقیماً به جایگاه پاریس مربوط می‌شود.

فرانسه در سال‌های اخیر از محدودسازی داوطلبانه استفاده از وتو در موارد جنایات گسترده حمایت کرده است، اما اصلاح رسمی ساختار شورا همچنان به اجماع سیاسی بسیار دشواری نیاز دارد.

خاورمیانه و ایران

در پرونده خاورمیانه، ماکرون بر جلوگیری از گسترش جنگ و باز نگه داشتن مسیر دیپلماسی تأکید داشت. مواضع او درباره ایران نیز در روزهای پیرامون مجمع عمومی مورد توجه قرار گرفت؛ به‌ویژه این دیدگاه که تغییر حکومت از طریق بمباران راه‌حل عملی و پایدار نیست.

برای تهران، این موضع به معنای نبود اختلاف با فرانسه نیست. پاریس درباره برنامه هسته‌ای، امنیت منطقه‌ای و فعالیت‌های موشکی نگرانی‌های جدی دارد. تفاوت اصلی در ابزار است: فرانسه می‌خواهد فشار و بازدارندگی را با کانال دیپلماتیک ترکیب کند و از سناریوی فروپاشی کنترل‌نشده منطقه‌ای پرهیز کند.

آنچه روشن نیست

هنوز معلوم نیست ائتلاف مورد اشاره ماکرون در صورت توافق صلح اوکراین دقیقاً چه تعهدی خواهد پذیرفت و آمریکا تا چه حد در آن مشارکت می‌کند. همچنین روشن نیست روسیه چه نوع حضور یا تضمین غربی را قابل قبول خواهد دانست.

در سطح وسیع‌تر، اروپا باید نشان دهد افزایش مسئولیت امنیتی فقط یک واکنش موقت به جنگ نیست. اگر برنامه‌های دفاعی مشترک با اختلافات صنعتی و بودجه‌ای متوقف شوند، ادعای استقلال راهبردی دوباره محدود خواهد شد.

مسیر بعدی

سخنرانی ماکرون را باید بخشی از تلاش فرانسه برای تعریف نقش اروپا در نظم پس از جنگ اوکراین دید. آزمون اصلی نه در نیویورک، بلکه در مذاکرات امنیتی، بودجه‌های دفاعی و توان اروپا برای تبدیل وعده‌های سیاسی به ظرفیت واقعی خواهد بود.