آمریکا برای عراقچی در نیویورک تیم حفاظتی تعیین کرد

وزارت خارجه آمریکا پس از بررسی تهدیدهای امنیتی، با اختصاص تیم حفاظتی دولتی به عباس عراقچی در جریان حضور او در نیویورک برای هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل موافقت کرده است. این تصمیم بر پایه نامه‌ای مورخ ۱۸ سپتامبر به نمایندگی ایران در سازمان ملل اتخاذ شده و اکنون هم‌زمان با حضور وزیر خارجه ایران در نیویورک علنی شده است.

بر اساس اطلاعات منتشرشده درباره این نامه، نمایندگی ایران از وزارت خارجه آمریکا درخواست حفاظت امنیتی برای عراقچی کرده بود. سرویس امنیت دیپلماتیک وزارت خارجه آمریکا پس از ارزیابی تهدیدها پذیرفته است یک تیم حفاظتی در اختیار وزیر خارجه ایران قرار دهد. این اقدام به معنای تغییر در روابط سیاسی تهران و واشینگتن یا رفع محدودیت‌های اعمال‌شده بر هیئت ایرانی نیست؛ موضوع مشخص، حفاظت فیزیکی از یک مقام خارجی در خاک آمریکاست.

آنچه اکنون روشن شده است

اصل درخواست ایران، تاریخ نامه و موافقت سرویس امنیت دیپلماتیک آمریکا سه بخش اصلی این تحول هستند. عراقچی از ۲۱ سپتامبر در نیویورک حضور دارد و برنامه او شامل رایزنی‌های چندجانبه و دوجانبه در حاشیه مجمع عمومی است. در همان زمان، مسعود پزشکیان نیز برای شرکت در نشست مجمع عمومی راهی نیویورک شده و قرار است چهارشنبه سخنرانی کند.

تیم‌های حفاظتی سرویس امنیت دیپلماتیک برای برخی مقام‌های خارجی که به آمریکا سفر می‌کنند سازوکار شناخته‌شده‌ای است. تصمیم درباره سطح حفاظت بر اساس ارزیابی تهدید انجام می‌شود و با حفاظت سرویس مخفی آمریکا از سران کشورها یکسان نیست. بنابراین اختصاص حفاظت به عراقچی را نباید به‌خودی‌خود نشانه یک توافق سیاسی یا امتیاز دیپلماتیک تازه میان دو دولت دانست.

چه چیزهایی هنوز معلوم نیست؟

جزئیات ارزیابی امنیتی آمریکا علنی نشده است. مشخص نیست چه تهدید یا مجموعه‌ای از تهدیدها باعث شده سطح حفاظت برای عراقچی افزایش یابد، تیم حفاظتی دقیقاً چه اندازه‌ای دارد و چه محدوده‌ای از برنامه‌های او را پوشش می‌دهد. همچنین هنوز مقام‌های ایرانی توضیح عمومی مفصلی درباره علت درخواست این حفاظت منتشر نکرده‌اند.

از متن علنی‌شده نیز نمی‌توان نتیجه گرفت که این تصمیم به مذاکرات سیاسی ایران و آمریکا مرتبط است. در نیویورک هم‌زمان کانال‌های دیپلماتیک متعددی فعال شده‌اند و مقام‌های آمریکایی از امکان گفت‌وگو سخن گفته‌اند، اما وجود یک تیم حفاظتی برای وزیر خارجه ایران، به‌تنهایی مدرکی درباره شکل، سطح یا محتوای این تماس‌ها نیست.

چرا این تحول در هفته مجمع عمومی مهم است؟

اهمیت خبر بیشتر در شرایط سیاسی و امنیتی سفر هیئت ایران است. حضور مقام‌های ارشد ایرانی در آمریکا در فضایی انجام می‌شود که روابط دو کشور همچنان با تنش نظامی و دیپلماتیک همراه است. واشینگتن برای اعضای هیئت ایران محدودیت‌های تردد و محدودیت‌های دیگری تعیین کرده، اما هم‌زمان به‌عنوان کشور میزبان مقر سازمان ملل مسئولیت‌هایی برای امکان حضور نمایندگان کشورهای عضو دارد.

توافق مقر سازمان ملل میان این سازمان و ایالات متحده چارچوب حقوقی اصلی حضور هیئت‌های خارجی در نیویورک را شکل می‌دهد. با این حال، ترتیبات حفاظتی موردی معمولاً بر پایه ارزیابی امنیتی نهادهای آمریکایی انجام می‌شود. در پرونده عراقچی نیز نکته تازه همین است: یک درخواست رسمی ایران ثبت شده، ارزیابی تهدید انجام شده و نهاد آمریکایی حفاظت را پذیرفته است.

این خبر چه اثری بر ایران دارد؟

اثر مستقیم این تصمیم، کاهش ریسک امنیتی برای وزیر خارجه ایران در جریان برنامه فشرده نیویورک است. عراقچی در این سفر در مرکز بخش مهمی از رایزنی‌های ایران درباره جنگ، مذاکرات احتمالی، روابط با کشورهای منطقه و مواضع تهران در سازمان ملل قرار دارد. اختلال امنیتی در برنامه او می‌توانست بر برنامه دیدارهای هیئت ایران اثر بگذارد؛ اختصاص حفاظت رسمی آمریکا این ریسک عملیاتی را کاهش می‌دهد.

اما از نظر سیاسی باید میان «حفاظت» و «مذاکره» فاصله گذاشت. دولت آمریکا می‌تواند هم‌زمان محدودیت‌هایی بر هیئت ایران اعمال کند، مواضع سخت سیاسی داشته باشد و برای یک مقام ایرانی حفاظت امنیتی فراهم کند. این سه رفتار متناقض نیستند و هرکدام از مسیر نهادی جداگانه‌ای ناشی می‌شوند.

مسیر بعدی چیست؟

مهم‌ترین نشانه قابل رصد، برنامه دیدارهای عراقچی در روزهای آینده و هر توضیح رسمی تهران یا واشینگتن درباره ترتیبات امنیتی خواهد بود. اگر جزئیات تازه‌ای درباره نوع تهدید، مدت حفاظت یا ارتباط آن با برنامه‌های مشخص وزیر خارجه منتشر شود، تصویر دقیق‌تری از علت این تصمیم به دست خواهد آمد.

در سطح سیاسی نیز باید جداگانه دنبال کرد که آیا تماس‌های ایران و آمریکا در حاشیه مجمع عمومی به دیدار رسمی، گفت‌وگوی غیرمستقیم یا صرفاً تبادل پیام از طریق میانجی‌ها منجر می‌شود. تا زمانی که چنین رویدادی با منبع مستقیم تأیید نشده، تصمیم امنیتی آمریکا نباید به‌عنوان نشانه وقوع مذاکره تعبیر شود.