ناتو از افزایش بودجه به تحویل توان دفاعی می‌رسد

فرماندهان ارشد نظامی ۳۲ عضو ناتو در پایان نشست سالانه کمیته نظامی در کپنهاگ بر تسریع آماده‌سازی نیروها، تحویل سریع‌تر قابلیت‌های دفاعی و ادامه حمایت از اوکراین تأکید کردند. هم‌زمان، فرماندهان نظامی متحدان ژنرال کارستن بروئر، رئیس ستاد دفاع آلمان، را به‌عنوان رئیس بعدی کمیته نظامی ناتو انتخاب کردند؛ او از تابستان ۲۰۲۷ این سمت را برای سه سال بر عهده می‌گیرد.

نشست ۱۸ و ۱۹ سپتامبر در کپنهاگ با حضور رؤسای دفاع کشورهای عضو، فرمانده عالی نیروهای متفقین در اروپا و فرمانده عالی تحول ناتو برگزار شد. محور اصلی، تبدیل تصمیم‌های اجلاس آنکارا از تعهدات بودجه‌ای به نیرو، تجهیزات و قابلیت‌هایی بود که در عمل قابل استقرار باشند.

پیام اصلی نشست: بودجه به‌تنهایی کافی نیست

جوزپه کاوو دراگونه، رئیس فعلی کمیته نظامی ناتو، در سخنان پایانی تأکید کرد که مرحله بعدی برای ائتلاف صرفاً افزایش ارقام بودجه دفاعی نیست و کشورهای عضو باید تعهدات مالی را به قابلیت عملیاتی تبدیل کنند. در دستور کار نشست، آمادگی نیروها، عملیات چنددامنه‌ای، نوآوری و فناوری و سرعت جذب تجهیزات و سامانه‌های جدید قرار داشت.

این تمایز برای ناتو مهم است. بودجه دفاعی می‌تواند ظرفیت خرید ایجاد کند، اما بازدارندگی زمانی تقویت می‌شود که تجهیزات تولید شده، نیروها آموزش دیده و سامانه‌ها در ساختار فرماندهی قابل استفاده باشند. به همین دلیل فرماندهان در کپنهاگ پیام مستقیمی نیز به صنایع دفاعی دادند: متحدان آماده خرید در مقیاس بالا هستند و تولیدکنندگان باید بتوانند با سرعت، حجم و قابلیت پیش‌بینی بیشتری تحویل دهند.

روسیه در مرکز نگرانی‌های امنیتی

رئیس کمیته نظامی ناتو در نشست خبری مشترک با فرمانده دفاع دانمارک، به آنچه رفتار پرخطر روسیه در هفته‌ها و ماه‌های اخیر خواند اشاره کرد و از نقض حریم هوایی، حوادث پهپادی و فعالیت‌های هیبریدی نام برد. این موارد موضع رسمی ناتو درباره رفتار روسیه است و هر حادثه باید بر اساس شواهد همان پرونده ارزیابی شود؛ اشاره کلی ائتلاف به این مجموعه رویدادها به‌تنهایی منشأ یا مسئولیت هر حادثه منفرد را اثبات نمی‌کند.

ناتو می‌گوید پاسخ نیروهای متحدان به حوادث اخیر سریع و حرفه‌ای بوده و ائتلاف برای دفاع از قلمرو اعضا آماده است. هم‌زمان، بحث درباره جنگ اوکراین و چگونگی حفظ حمایت نظامی از کی‌یف یکی از محورهای اصلی کنفرانس بود.

انتخاب کارستن بروئر چه معنایی دارد؟

فرماندهان نظامی اعضای ناتو در همین نشست ژنرال کارستن بروئر، رئیس ستاد دفاع آلمان، را برای ریاست بعدی کمیته نظامی انتخاب کردند. او تابستان ۲۰۲۷ جانشین کاوو دراگونه خواهد شد و دوره مأموریتش سه سال خواهد بود.

رئیس کمیته نظامی بالاترین مقام نظامی این کمیته و یکی از حلقه‌های اصلی انتقال مشورت نظامی اجماعی به شورای آتلانتیک شمالی است. این سمت با فرمانده عالی نیروهای متفقین در اروپا یکسان نیست؛ فرمانده عالی اروپا مسئولیت فرماندهی عملیاتی متفاوتی دارد. بنابراین انتخاب بروئر را نباید به معنای انتقال فرماندهی عملیاتی کل نیروهای ناتو به آلمان تعبیر کرد.

چه چیزهایی هنوز مشخص نشده است؟

بیانیه پایان نشست اهداف و جهت‌گیری‌ها را روشن می‌کند، اما جزئیات ملی اجرای همه قابلیت‌های مورد بحث را ارائه نمی‌دهد. مشخص نیست هر کشور دقیقاً چه تجهیزات تازه‌ای، با چه جدول زمانی و چه حجم بودجه‌ای به اهداف جدید اختصاص خواهد داد. همچنین پیام به صنایع دفاعی، قرارداد خرید محسوب نمی‌شود؛ قراردادها و سفارش‌های مشخص باید جداگانه از سوی کشورها یا سازوکارهای خرید مشترک اعلام شوند.

به همین ترتیب، تأکید بر حمایت از اوکراین یک جهت‌گیری سیاسی-نظامی ائتلاف است، اما نشست کپنهاگ در اطلاعیه نهایی خود بسته تسلیحاتی تازه‌ای با فهرست و ارزش مشخص اعلام نکرده است. نسبت دادن رقم یا سامانه‌ای خاص به این نشست بدون اعلام رسمی جداگانه درست نخواهد بود.

چرا این نشست اکنون مهم است؟

تمرکز بر «تحویل قابلیت» نشان می‌دهد مسئله اصلی ناتو پس از تصمیم‌های سطح سران، وارد مرحله اجرا شده است. برای فرماندهان نظامی، پرسش اکنون این است که چگونه افزایش هزینه دفاعی به موجودی مهمات، سامانه‌های پدافندی، پهپادها، ظرفیت فرماندهی، آمادگی نیروی انسانی و توان عملیات هم‌زمان در حوزه‌های زمینی، دریایی، هوایی، فضایی و سایبری تبدیل شود.

نشست کپنهاگ همچنین در شرایطی برگزار شد که جنگ اوکراین ادامه دارد و کشورهای اروپایی درباره سرعت تولید تجهیزات و تاب‌آوری صنایع دفاعی بحث می‌کنند. از این منظر، پیام «خرید در مقیاس» مستقیماً به شکاف میان تصمیم سیاسی و ظرفیت واقعی تولید مربوط است.

مسیر بعدی

گام بعدی قابل مشاهده، اجرای اهداف قابلیت در سطح کشورهای عضو و سفارش‌های واقعی صنایع دفاعی است. کمیته نظامی ناتو قرار است نشست عمومی بعدی خود را در ژانویه ۲۰۲۷ در بروکسل برگزار کند. تا آن زمان، میزان تبدیل تعهدات اجلاس آنکارا و پیام کپنهاگ به قرارداد، استقرار، تمرین و آمادگی عملیاتی شاخص اصلی سنجش پیشرفت خواهد بود.