ناوی پیلای، برنده نوبل صلح، تحریم دیوان کیفری بین‌المللی را محکوم کرد

ناوی پیلای، حقوق‌دان آفریقای جنوبی و برنده جایزه صلح نوبل ۲۰۲۶، روز شنبه ۱۰ اکتبر در سخنانی برای مرکز صلح نوبل در اسلو، تحریم‌های دولت آمریکا علیه دیوان کیفری بین‌المللی را غیرقابل قبول توصیف کرد. این اظهارات پس از گسترش تحریم‌ها علیه نهاد قضایی مستقر در لاهه مطرح شد و موضوع استقلال قضات و امکان ادامه کار دادگاه را در کانون توجه قرار داد.

انتقاد پیلای چه بود؟

پیلای که پیش‌تر کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل و از قضات نهادهای قضایی بین‌المللی بوده، تأکید کرد اعمال محدودیت علیه قضات به‌دلیل احکام یا دستورات قضایی آنان با استقلال دستگاه عدالت در تضاد است. او درباره تأثیر تحریم‌ها بر کار روزمره کارکنان و فعالیت نهادهایی که پرونده‌های جنایات سنگین بین‌المللی را بررسی می‌کنند هشدار داد.

برنده نوبل سخنانش را از راه ارتباط تصویری مطرح کرد. او درباره استمرار فعالیت دادگاه نگرانی ابراز کرده است، اما این اظهارات به معنی اعلام تعطیلی رسمی دیوان یا توقف همه پرونده‌های آن نیست. دامنه واقعی اثر تحریم‌ها به اشخاص، مؤسسات مالی و خدماتی بستگی دارد که اجرای محدودیت‌ها بر آنها اثر می‌گذارد.

اختلاف آمریکا و دیوان بر سر چیست؟

واشنگتن مشروعیت اعمال صلاحیت دادگاه بر برخی اتباع متحدانش را زیر سؤال برده و مقام‌های آمریکایی تحریم‌ها را واکنشی به اقدام‌های قضایی دیوان معرفی کرده‌اند. حامیان دیوان و چند دولت اروپایی در مقابل می‌گویند اعمال فشار اقتصادی بر قضات استقلال قضایی و سازوکار پاسخگویی بین‌المللی را تهدید می‌کند. اختلاف بر سر صلاحیت و حدود اختیارات دادگاه باید از ارزیابی موردی اتهامات در پرونده‌های آن تفکیک شود.

اهمیت جایزه نوبل ۲۰۲۶

کمیته نوبل نروژ جمعه جایزه صلح امسال را به پیلای اعطا کرد. هم‌زمانی اعلام جایزه با تنش تازه واشنگتن و دادگاه، به اظهارات او توجه بیشتری داده است، اما جایزه نوبل به‌خودی‌خود رأی حقوقی درباره صلاحیت یا احکام دادگاه نیست.

مسیر بعدی به دامنه اجرای تحریم‌ها، واکنش دولت‌های عضو دیوان و توان دادگاه برای ادامه رسیدگی‌ها بستگی دارد. رونما پیش‌تر درباره اعلام تحریم آمریکا گزارش داده بود. تحول تازه، واکنش مستقیم برنده نوبل به آن تصمیم است.