نفت تا ۱۰۰ دلار عقب نشست؛ بازار به دیپلماسی ایران چشم دوخت

قیمت نفت دوشنبه ۲۱ سپتامبر به پایین‌ترین سطح در نزدیک دو هفته رسید؛ برنت با افت ۳.۴ درصدی در ۱۰۰.۳۴ دلار بسته شد و نفت آمریکا نیز بیش از ۴ درصد کاهش یافت. بازار بیش از هر چیز به احتمال تحرک دیپلماتیک درباره جنگ ایران و نشانه‌های بازگشت بخشی از صادرات عربستان واکنش نشان داد.

افت نفت از کجا آمد؟

قرارداد نوامبر برنت ۳.۵۳ دلار پایین آمد و در ۱۰۰.۳۴ دلار در هر بشکه تسویه شد. قرارداد اکتبر WTI نیز ۴.۵۲ دلار یا ۴.۵۱ درصد افت کرد و به ۹۵.۷۸ دلار رسید. هر دو شاخص به پایین‌ترین سطح خود از ۹ سپتامبر رسیدند.

در هفته‌های گذشته جنگ ایران، اختلال در مسیرهای صادراتی خلیج فارس و حملات به زیرساخت‌های عربستان ریسک عرضه را بالا برده بود. همین مسئله نفت را بالای ۱۰۰ دلار نگه داشت و فشار تورمی تازه‌ای به اقتصاد جهانی وارد کرد. اما بازار اکنون احتمال می‌دهد بخشی از این ریسک کاهش پیدا کند.

دیپلماسی دوباره وارد قیمت نفت شد

نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک توجه معامله‌گران را به احتمال تماس‌های سیاسی میان تهران و واشینگتن جلب کرده است. اگر گفت‌وگوها بتواند خطر تشدید جنگ یا محدودیت بیشتر تردد انرژی را کاهش دهد، بخشی از حق بیمه ژئوپلیتیک موجود در قیمت نفت می‌تواند تخلیه شود.

بازار هنوز توافقی را قطعی نمی‌داند. تهدیدهای متقابل ایران و آمریکا ادامه داشته، اما هم‌زمان نشانه‌هایی از آمادگی برای گفت‌وگو مطرح شده است. برای معامله‌گران انرژی همین احتمال کافی بود تا بخشی از موقعیت‌هایی که بر افزایش بیشتر قیمت نفت شرط بسته بودند، تعدیل شود.

عربستان چه نقشی دارد؟

عامل دوم، بهبود نسبی جریان نفت عربستان است. پس از اختلال در خط لوله شرق–غرب و صادرات از دریای سرخ، آرامکو حجم بیشتری از نفت را از مسیر تنگه هرمز منتقل کرده است. داده‌های ردیابی کشتی‌ها نشان داده صادرات عربستان از این مسیر نسبت به ماه قبل افزایش قابل توجهی داشته است.

این تغییر به معنی حل کامل مشکل عرضه نیست. زیرساخت‌های منطقه همچنان در معرض ریسک حمله قرار دارند و بازار فرآورده‌های نفتی، به‌ویژه دیزل، تحت فشار باقی مانده است. با این حال افزایش امکان صادرات عربستان باعث شد سناریوی کمبود فوری نفت خام ضعیف‌تر شود.

آنچه می‌دانیم

برنت هنوز در محدوده‌ای قرار دارد که برای اقتصاد جهانی گران محسوب می‌شود، اما فاصله گرفتن از اوج‌های اخیر می‌تواند فشار بر انتظارات تورمی را کاهش دهد. این موضوع فقط برای بازار انرژی مهم نیست؛ قیمت نفت در هفته‌های اخیر مستقیماً بر بازده اوراق، تصمیم بانک‌های مرکزی و بازار سهام اثر گذاشته است.

کاهش نفت همچنین بعد از افزایش نرخ بهره فدرال رزرو اهمیت بیشتری پیدا کرده است. اگر انرژی آرام بگیرد، بانک‌های مرکزی ممکن است با فشار کمتری برای افزایش سریع نرخ‌ها روبه‌رو شوند. در مقابل، هر اختلال تازه در هرمز یا زیرساخت‌های عربستان می‌تواند این روند را معکوس کند.

اثر بر ایران

برای ایران، کاهش قیمت نفت دو اثر متفاوت دارد. از یک سو کاهش تنش و بازشدن مسیرهای کشتیرانی می‌تواند هزینه تجارت و ریسک صادرات را پایین بیاورد. از سوی دیگر افت قیمت جهانی نفت، ارزش هر بشکه صادراتی را کاهش می‌دهد. بنابراین اثر نهایی برای تهران به این بستگی دارد که کاهش ریسک سیاسی تا چه اندازه امکان فروش و انتقال نفت را افزایش دهد.

مسیر بعدی

سه متغیر تعیین‌کننده‌اند: نتیجه تماس‌های سیاسی در نیویورک، وضعیت تنگه هرمز و سرعت بازیابی صادرات عربستان. تا زمانی که این سه عامل تثبیت نشده‌اند، بازار نفت می‌تواند با هر خبر سیاسی چند دلار جابه‌جا شود. افت دوشنبه نشانه پایان بحران نیست؛ نشانه آن است که معامله‌گران برای نخستین‌بار در چند روز اخیر احتمال بهبود عرضه را جدی‌تر قیمت‌گذاری کرده‌اند.