فاجعه در دریاچه تانگانیکا؛ دست‌کم ۴۱ کشته

واژگونی یک قایق مسافری در دریاچه تانگانیکا دست‌کم ۴۱ کشته برجا گذاشته و بار دیگر ایمنی حمل‌ونقل آبی در جمهوری دموکراتیک کنگو را به مسئله‌ای فوری تبدیل کرده است. مقام‌های محلی می‌گویند ۴۹ نفر نجات یافته‌اند و عملیات جست‌وجو برای یافتن دیگر سرنشینان ادامه دارد.

شناور از بندر کیگوما در تانزانیا به سمت شهر کالِمی در جمهوری دموکراتیک کنگو در حرکت بود. به گفته مقام‌های استان تانگانیکا، قایق حدود ۱۰۰ مسافر و مقداری بار حمل می‌کرد و در نزدیکی روستای ماپرا واژگون شد.

شب حادثه چه اتفاقی افتاد؟

اطلاعات منتشرشده از ساعات پیش از واژگونی هنوز کامل نیست. یکی از بازماندگان گفته مسافران در نیمه‌شب متوجه شدند شناور به یک سمت متمایل شده است. پس از آن قایق تعادل خود را از دست داده و واژگون شده است. این روایت بخشی از آن چیزی است که رخ داده، اما هنوز علت فنی حادثه را روشن نمی‌کند.

نوریس مولونگویی، وزیر حمل‌ونقل استان تانگانیکا، شمار اولیه کشته‌شدگان و نجات‌یافتگان را اعلام کرده است. با توجه به اینکه فهرست قطعی سرنشینان هنوز نهایی نشده، مقام‌ها احتمال تغییر آمار را منتفی ندانسته‌اند.

علت واژگونی هنوز مشخص نیست

تا این مرحله، مقام‌های مسئول علت قطعی حادثه را اعلام نکرده‌اند. شرایط جوی، نحوه بارگیری، وضعیت فنی شناور و تعداد واقعی مسافران از جمله مواردی هستند که معمولاً در چنین تحقیقاتی بررسی می‌شوند، اما هیچ‌یک را نمی‌توان پیش از اعلام نتیجه بررسی رسمی علت این سانحه دانست.

سوانح آبی در جمهوری دموکراتیک کنگو سابقه طولانی دارند و در بسیاری از موارد گذشته، اضافه‌بار، کمبود تجهیزات ایمنی، سفر شبانه یا وضعیت نامناسب شناورها مطرح شده است. این سابقه برای فهم خطر موجود اهمیت دارد، اما دلیل حادثه تازه نیست مگر آنکه تحقیقات آن را تأیید کند.

چرا سفر با قایق همچنان ضروری است؟

جغرافیای گسترده کنگو و ضعف شبکه جاده‌ای باعث شده رودخانه‌ها و دریاچه‌ها در بسیاری از مناطق نقش جاده را ایفا کنند. برای ساکنان شهرها و روستاهای ساحلی، سفر آبی گاهی تنها راه عملی جابه‌جایی میان مناطق مختلف است و همین وابستگی، حجم بالایی از مسافر و کالا را به شناورها منتقل می‌کند.

دریاچه تانگانیکا میان چند کشور شرق و مرکز آفریقا قرار دارد و مسیرهای آن برای تجارت محلی و رفت‌وآمد مسافران اهمیت دارد. مسیر کیگوما–کالِمی نیز یکی از همین خطوط ارتباطی است؛ مسیری که در نبود گزینه‌های زمینی سریع و ارزان، برای بسیاری از مردم اهمیت روزمره دارد.

دومین سانحه جدی در کمتر از یک ماه

حادثه تازه پس از یک سانحه مرگبار دیگر در همین مسیر رخ داده است. در ۲۸ اوت، یک شناور کنگویی هنگام بارگیری سوخت در بندر کیگوما آتش گرفت و منفجر شد و چند خدمه جان خود را از دست دادند. دو حادثه در فاصله کوتاه لزوماً علت مشترکی ندارند، اما مسئله نظارت بر ایمنی این مسیر را برجسته‌تر می‌کنند.

پس از پایان عملیات جست‌وجو، یکی از پرسش‌های اصلی این خواهد بود که آیا شناور مجوزهای لازم، ظرفیت مناسب و تجهیزات کافی نجات داشته است یا نه. پاسخ به این پرسش‌ها برای تعیین مسئولیت احتمالی و جلوگیری از تکرار حادثه اهمیت دارد.

آنچه هنوز نمی‌دانیم

تعداد دقیق سرنشینان، شمار نهایی مفقودان و علت واژگونی هنوز قطعی نیست. همچنین مشخص نشده آیا همه مسافران در فهرست رسمی ثبت شده بودند. این مسئله در سوانح حمل‌ونقل آبی منطقه می‌تواند روند تعیین شمار قربانیان را دشوار کند.

در حال حاضر اولویت تیم‌های امدادی ادامه جست‌وجو و شناسایی قربانیان است. پس از آن، نتیجه بررسی فنی شناور و شرایط سفر مشخص خواهد کرد آیا این سانحه قابل پیشگیری بوده است یا نه. تا انتشار آن نتیجه، هر توضیح درباره علت حادثه باید در حد احتمال باقی بماند.