پوشش ۹۰ درصدی زیان بایننس یعنی چه و هزینه‌اش را چه کسی می‌دهد؟

بایننس شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵ (۳۱ اکتبر ۲۰۲۶) اعلام کرد حدود ۹۰ درصد دارایی‌های ربوده‌شده در هک ۶٫۳ میلیارد دلاری را با پول خودش دوباره خریده و پشتوانه‌ی آن‌ها را برگردانده است. همان شب اف‌بی‌آی کره شمالی را مسئول سرقت دانست. این دو خبر را نباید یکی دید: اولی درباره‌ی ترازنامه‌ی صرافی است و دومی درباره‌ی هویت مهاجم. پرسش این مطلب ساده است: وقتی صرافی می‌گوید «زیان را کاربران نمی‌دهند»، پول از کجا آمده و ریسک به کجا رفته است؟

«۹۰ درصد پوشش» دقیقاً یعنی چه؟

بایننس می‌گوید پشتوانه‌ی حدود ۹۰ درصد دارایی‌های ربوده‌شده را با خرید توکن‌های جدید از بازار و معاملات خارج از بورس بازسازی کرده است. این جمله‌ای درباره‌ی دارایی‌های صرافی است، نه درباره‌ی پول مهاجم. مهاجمان همچنان دارایی‌ها را دارند و اف‌بی‌آی گزارش داده آن‌ها را به اتریوم تبدیل می‌کنند تا مراحل بعدی پولشویی را آغاز کنند. به بیان دیگر، حسابداری صرافی به حالت پیش از سرقت نزدیک شده، اما پول ربوده‌شده بازنگشته است.

محاسبه‌ی رونما: ۹۰ درصد از حدود ۶٫۳ میلیارد دلار تقریباً ۵٫۷ میلیارد دلار می‌شود و باقی‌مانده نزدیک ۰٫۶ میلیارد دلار است. رقم ۶٫۳۴ میلیارد دلاری که بایننس برای جبران کنار گذاشته، اندکی از مبلغ سرقت بیشتر است؛ یعنی دست‌کم بر کاغذ، منابع اعلام‌شده برای پوشش کامل کافی است. اینکه این پول به‌طور کامل خرج شود یا نه، به قیمت بازار توکن‌ها در روزهای آینده بستگی دارد.

بیشتر بخوانید: هک ۶٫۳ میلیارد دلاری بایننس؛ بزرگ‌ترین سرقت رمزارز تاریخ و ردپای احتمالی تریدرتریتور

هزینه را چه کسی می‌دهد؟

بایننس بارها تأکید کرده که «هزینه‌ی مالی را صرافی می‌پذیرد، نه کاربران». این جمله دست‌کم از دید ترازنامه با اظهارات رسمی سازگار است، اما سه منبع پول یک ریسک را به یک شکل جابه‌جا نمی‌کنند.

صندوق سافو ذخیره‌ای به ارزش حدود یک میلیارد دلار به شکل بیت‌کوین است که برای همین‌گونه حادثه‌ها نگه داشته شده؛ مصرف آن دقیقاً همان کارکرد پیش‌بینی‌شده است. خزانه‌ی شرکت هم پول خود صرافی است. نکته‌ی متفاوت، بخشی از صندوق بیمه‌ی بازار آتی است. این صندوق معمولاً برای پوشش زیان‌هایی کنار گذاشته می‌شود که در معاملات اهرمی پیش می‌آید. استنباط رونما: اگر بخشی از آن صرف جبران سرقت شده باشد، حاشیه‌ی ایمنی همان صندوق برای نوسان‌های شدید بازار کمتر شده است. بایننس نگفته چه سهمی از این صندوق خرج شده و این استنباط با ارقام تأیید نشده است.

پس پاسخ دقیق‌تر این است: کاربران در سطح حساب‌ها زیانی ندیده‌اند، به گفته‌ی خود صرافی؛ اما سپرهای دیگری که پیش‌تر برای سناریوهای دیگر در نظر گرفته شده بود، اکنون هزینه‌ی این حادثه را تحمل کرده‌اند.

چرا ۱۰ درصد باقی‌مانده دیرتر می‌رسد؟

بایننس می‌گوید ۱۰ درصد باقی‌مانده شامل توکن‌هایی بیرون از ده دارایی اصلی است که نقدشوندگی کمتری دارند و تأمین مقدار لازم از آن‌ها زمان می‌برد. خرید حجم بزرگ از توکنی که بازارش کوچک است، قیمت آن را بالا می‌برد؛ پس صرافی ناچار است در بازار و معاملات خارج از بورس، تدریجی بخرد. از دید کاربری که چنین توکنی را در حساب خود داشته، پشتوانه‌ی کامل هنوز به معنای ۱۰۰ درصد نیست.

نکته: بایننس اعلام کرده تصویر تازه‌ای از دارایی‌های حساب‌ها را برای فرایند اثبات ذخایر گرفته و کاربران ده دارایی اصلی پس از انتشار اثبات کامل می‌توانند نسبت ۱ به ۱ را خودشان بررسی کنند. تا آن زمان، پوشش ۱۰۰ درصدی ده دارایی اصلی اظهار صرافی است و مستقل راستی‌آزمایی نشده.

تأیید اف‌بی‌آی چه چیزی را عوض کرد؟

اف‌بی‌آی در بیانیه‌ای گفت کره شمالی مسئول سرقت بیش از ۶ میلیارد دلار دارایی مجازی از بایننس در حدود ۲۹ اکتبر بوده و اعضای واحد «تریدرتریتور» در حال تبدیل دارایی‌های ربوده‌شده به اتریوم دیده شده‌اند. این نهاد انتظار دارد دارایی‌ها از راه خدمات امور مالی غیرمتمرکز و تبادل فوری بیشتر شست‌وشو شوند و از بخش خصوصی خواسته آدرس‌های مورد استفاده‌ی این واحد را مسدود کند. تریدرتریتور به لازاروس، گروه هکری مرتبط با کره شمالی، نسبت داده می‌شود.

پیش از این بیانیه، شرکت‌های تحلیل بلاک‌چین از شباهت این سرقت به حمله‌ی بای‌بیت و حمله‌ی آوریل ۲۰۲۶ به «کلپ‌دائو» گفته بودند: برداشت‌های کوچک از تورنادو کش برای تأمین مالی کیف‌پول عملیاتی، آماده‌سازی از مدت‌ها پیش، و اجرای امضاهای از قبل گرفته‌شده در یک موج. بیانیه‌ی دولتی این انتساب را از ارزیابی خصوصی به ادعای رسمی ارتقا داد.

اما بیانیه فقط می‌گوید چه کسی، نه چگونه. بایننس ابتدا از «لپ‌تاپ آلوده‌ی یک مهندس دواپس» گفته بود که دسترسی به یک کانتینر سرویس و ثبت برداشت‌های غیرمجاز را ممکن کرده؛ بعدتر هم‌مدیرعامل شرکت گفت ماجرا پیچیده‌تر است و شامل لپ‌تاپ آلوده و نرم‌افزاری بوده که اثر خود را پاک می‌کرده. نقطه‌ی دقیق نفوذ منتشر نشده است.

1. ۷ آبان ۱۴۰۵ (۲۹ اکتبر)سرقت حدود ۶٫۳ میلیارد دلار از کیف‌پول‌های داغ بایننس؛ برداشت‌ها متوقف می‌شود.
2. ۸ آبان (۳۰ اکتبر)بایننس از احتمال نقش لپ‌تاپ آلوده می‌گوید؛ قیمت بیت‌کوین، اتر و BNB پس از خبر افت می‌کند.
3. ۹ آبان (۳۱ اکتبر)اعلام بازگشت پشتوانه‌ی حدود ۹۰ درصد؛ بیانیه‌ی اف‌بی‌آی درباره‌ی کره شمالی.
4. ۱۰ آبان (۱ نوامبر)آغاز مرحله‌ای برداشت‌ها از شبکه‌های بیت‌کوین، اتریوم و BNB.

ضدتحلیل: آیا «۹۰ درصد» اغراق است؟

منتقدان می‌توانند بگویند اعلام «پوشش ۹۰ درصدی» بیشتر پیام اعتمادسازی است؛ مثلاً اثبات ذخایر کامل هنوز منتشر نشده، سهم هر صندوق معلوم نیست و دارایی‌های ربوده‌شده در دست مهاجم‌اند. این نکته‌ی قوی‌ای است و به همین دلیل ادعای صرافی در این مطلب «اظهار» خوانده شده است.

در مقابل، شواهدی هم به نفع بایننس هست: گزارش‌ها از کنار گذاشتن بیش از ۶٫۳۴ میلیارد دلار از منابع شرکت می‌گویند، برداشت‌ها در چند شبکه عملاً دوباره آغاز شده و برای ده دارایی اصلی که بیشترین حجم کاربران را دارند، پوشش کامل اعلام شده است. بازگشایی برداشت‌ها اگر بدون مشکل ادامه یابد، شاهد رفتاری از جنس پشتوانه است؛ هرچند به‌خودی‌خود اثبات حسابرسی نیست.