کشورهای ترک‌زبان در آنکارا کریدور میانی را جلو انداختند؛ ازبکستان ۱۰۰ پروژه‌ی مشترک پیشنهاد داد
نشست سیزدهم سازمان کشورهای ترک‌زبان در آنکارا با اعلامیه‌ای درباره حمل‌ونقل و تجارت پایان یافت. قزاقستان از رشد ۳۰ درصدی بار در کریدور میانی گفت و ازبکستان ۱۰۰ پروژه‌ی مشترک پیشنهاد کرد.
رهبران و نمایندگان سازمان کشورهای ترک‌زبان در نشست سیزدهم آنکارا؛ عکس: مرکز تولید محتوای رسانه‌های جمعی ترکیه
سران و نمایندگان سازمان کشورهای ترک‌زبان در سیزدهمین نشست خود در آنکارا، روز جمعه ۸ آبان ۱۴۰۵ (۳۰ اکتبر ۲۰۲۶)، با «اعلامیه آنکارا» بر همکاری در حمل‌ونقل، انرژی و تجارت تأکید کردند. قزاقستان از رشد ۳۰ درصدی بار در کریدور میانی خبر داد و ازبکستان برنامه‌ای شامل ۱۰۰ پروژه سرمایه‌گذاری و صنعتی مشترک پیشنهاد کرد. این گزارش‌ها از سوی مقام‌های کشورها بیان شده و رقم‌ها مستقل راستی‌آزمایی نشده‌اند.
در این خبر بین‌المللی می‌خوانید
در یک نگاه
- نشست سیزدهم سازمان کشورهای ترک‌زبان با میزبانی رجب طیب اردوغان در آنکارا با «اعلامیه آنکارا» پایان یافت؛ ترکیه چرخش ریاست دوره‌ای را از آذربایجان گرفت.
- قاسم‌جومارت توکایف، رئیس‌جمهور قزاقستان، گفت حجم بار در مسیر کریدور میانی در نه ماه نخست امسال ۳۰ درصد و محموله‌های ترانزیتی ۹۰ درصد بالا رفته است (مبنای مقایسه: نه ماه نخست سال قبل، طبق گفته‌ی او).
- به گفته‌ی توکایف، حمل ریلی میان قزاقستان و کشورهای عضو به نزدیک ۴۰ میلیون تن رسیده است.
- شوکت میرضیایف، رئیس‌جمهور ازبکستان، برنامه‌ی «جهان ترک ـ ۱۰۰» با ۱۰۰ پروژه‌ی راهبردی مشترک پیشنهاد کرد.
- ترکیه و قزاقستان هدف تجارت دوجانبه ۱۵ میلیارد دلار (حدود ۱۳٫۵ میلیارد یورو) را دوباره تأیید کردند.
اعضای این سازمان ترکیه، آذربایجان، قزاقستان، قرقیزستان و ازبکستان‌اند و ترکمنستان با رئیس‌جمهورش، سردار بردی‌محمدوف، به‌عنوان ناظر در نشست حاضر بود. آذربایجان را وزیر خارجه‌اش، جیحون بایرامف، نمایندگی کرد و رئیس‌جمهور این کشور در نشست نبود. گزارش منبع، این نشست را در بستر بحران جاری خاورمیانه می‌خواند و می‌نویسد این بحران برای مسیرهای جایگزین فرصت‌های تازه‌ای ساخته است.
کریدور میانی در مرکز بحث
کریدور میانی مسیری است که آسیای مرکزی را از راه دریای خزر و قفقاز جنوبی به اروپا وصل می‌کند. توکایف در سخنانش بر این مسیر تأکید کرد و سه رقم را مطرح کرد: رشد ۳۰ درصدی حجم بار در نه ماه نخست امسال، رشد ۹۰ درصدی محموله‌های ترانزیتی و نزدیک‌شدن حمل ریلی میان قزاقستان و اعضای سازمان به ۴۰ میلیون تن. این ارقام ادعای رسمی یک عضو است و در گزارش، سند آماری مستقلی کنار آن‌ها نیامده است.
اعلامیه‌ی آنکارا همچنین خط راه‌آهن چین ـ قرقیزستان ـ ازبکستان و خط پیشنهادی راه‌آهن ترانس‌افغان را برجسته کرد، همکاری گمرکی را تأیید کرد و بر تدوین راهبرد مشترک برای کریدورهای حمل‌ونقل تأکید گذاشت. صدیر جاباروف، رئیس‌جمهور قرقیزستان، خواست راه‌آهن چین ـ قرقیزستان ـ ازبکستان به کریدور میانی وصل شود. ترکمنستان هم آمادگی خود را برای استفاده از بندر ترکمن‌باشی در گسترش ترانزیت دریای خزر اعلام کرد.
| کشور | پیشنهاد یا ادعای اعلام‌شده | وضعیت |
|---|---|---|
| قزاقستان | رشد ۳۰٪ بار و ۹۰٪ ترانزیت در نه ماه نخست؛ حمل ریلی نزدیک به ۴۰ میلیون تن | ادعای رسمی، بدون سند مستقل |
| ازبکستان | برنامه‌ی «جهان ترک ـ ۱۰۰»: ۱۰۰ پروژه‌ی سرمایه‌گذاری و صنعتی مشترک؛ فرآوری مواد معدنی نادر، بومی‌سازی تجهیزات انرژی سبز | پیشنهاد؛ تصمیم اجرایی اعلام نشده |
| قرقیزستان | اتصال راه‌آهن چین ـ قرقیزستان ـ ازبکستان به کریدور میانی؛ میزبانی نشست غیررسمی ۱۴ تا ۱۵ مرداد ۱۴۰۶ (۵ و ۶ اوت ۲۰۲۷) | پیشنهاد |
| ترکمنستان | آمادگی برای استفاده از بندر ترکمن‌باشی در ترانزیت خزر | اعلام آمادگی |
| ترکیه | توافق‌های تازه با ازبکستان؛ تکرار هدف ۱۵ میلیارد دلار تجارت با قزاقستان | امضا و تأیید هدف |
ازبکستان چه پیشنهادی داد؟
میرضیایف قالب «سازمان کشورهای ترک‌زبان پلاس» را برای همکاری با کشورهای ثالث پیشنهاد کرد و گفت اولویت باید فرآوری کامل مواد معدنی نادر و راهبردی، بومی‌سازی تولید تجهیزات انرژی سبز و ساخت محصولات با ارزش افزوده‌ی بالا باشد. او خواست کریدور میانی و مسیرهای مرتبط به یک نظام اقتصادی یکپارچه با مراکز لجستیک مشترک تبدیل شود. فهرست پیشنهادهای او شامل توافق چندجانبه‌ی کمک حقوقی در امور تجاری، «اتحاد گردشگری ترک» و تسهیل سفر با کارت ملی هم بود.
ترکیه و ازبکستان در حاشیه‌ی نشست توافق‌هایی برای تأسیس شورای عالی حمایت از کسب‌وکار، گسترش تجارت ترجیحی، تقویت همکاری تأمین اجتماعی و بهبود تبادل اطلاعات گمرکی امضا کردند. اردوغان با توکایف نیز هدف رساندن تجارت دوجانبه به ۱۵ میلیارد دلار را تأیید کرد؛ گزارش، رقم فعلی تجارت دو کشور را ذکر نمی‌کند، پس نمی‌توان از فاصله‌ی تا هدف سخن گفت.
محدودیت‌ها و آنچه هنوز روشن نیست
گزارش منبع تصریح می‌کند این مسیر برای بازار اروپا جایگزینی در برابر مسیرهای عبوری از روسیه است، اما ظرفیت بنادر، رویه‌های مرزی و کمبودهای زیرساختی همچنان قیدهای مهمی‌اند. توکایف پیشنهاد داد روسیه از راه قالب «سازمان پلاس» یا عضویت ناظر به سازمان دعوت شود؛ توافقی درباره‌ی آن اعلام نشد. او همچنین تأکید کرد سازمان نباید به اتحاد نظامی تبدیل شود. اردوغان در حوزه‌ی دیجیتال، پلتفرم مشترک تجارت دیجیتال و یک مدل زبانی بزرگ مشترک برای زبان‌های ترکی را پیشنهاد کرد؛ این‌ها هنوز طرح‌اند، نه برنامه‌ی تأمین‌مالی‌شده.
ازبکستان میزبان نشست سال ۲۰۲۷ خواهد بود و میرووحید عظیموف دبیرکل بعدی سازمان می‌شود. آنچه در ماه‌های آینده نشان می‌دهد این اعلامیه تا چه حد اجرایی است، انتشار آمار مستقل بار و ترانزیت کریدور میانی و اعلام بودجه‌ی پروژه‌های پیشنهادی ازبکستان است.
خبرنگار سیاست خارجی آمریکا با تمرکز بر کاخ سفید، کنگره و خاورمیانه. گزارش‌های او اختلاف میان نهادهای آمریکایی و محدودیت‌های داخلی تصمیم‌گیری خارجی را برجسته می‌کند.
مطالب مرتبط
دیپلماسی و تحریم‌ها · ۹ آبان ۱۴۰۵آمریکا عکس یادگاری وزیران خارجه گروه ۲۰ را لغو کرد چون اروپایی‌ها کنار لاوروف نایستادند
روسیه و اوراسیا · ۸ آبان ۱۴۰۵نووایا گازتا، روزنامه‌ی مستقل روسیه، اعلام کرد زیر فشار مقام‌ها تعطیل می‌شود
آفریقا · ۷ آبان ۱۴۰۵