گزارش حمله به دست‌کم ۱۵ کشتی در هرمز؛ اختلاف روایت‌ها درباره عامل و پیامد حملات

گزارش تازه گاردین در ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶ از حمله به دست‌کم ۱۵ کشتی کانتینری در محدوده تنگه هرمز طی ده روز گذشته حکایت دارد؛ رخدادهایی که هم‌زمان با محدودیت‌های عبور و افزایش نگرانی درباره امنیت کشتیرانی تجاری اتفاق افتاده‌اند. این گزارش علاوه بر حملات، به کانتینرها و محموله‌های پراکنده‌شده در آب و تلاش برخی افراد برای جمع‌آوری کالاهای شناور پرداخته است.

عدد ۱۵، شمار کشتی‌هایی است که در بازه ده‌روزه گزارش شده هدف حمله قرار گرفته‌اند؛ نه شمار کشتی‌های غرق‌شده و نه آمار تلفات انسانی. همچنین این رقم با آمار گسترده‌تر حوادث دریایی که ممکن است نفتکش‌ها و سایر شناورها را نیز در بر بگیرد، یکسان نیست.

چه اتفاقی برای کشتی‌ها افتاده است؟

در گزارش گاردین از روش‌های متفاوت حمله، از جمله پهپاد، مین دریایی و سلاح شلیک‌شده از شناور کوچک، سخن رفته است. برخی کشتی‌ها آسیب دیده‌اند و در مواردی محموله از کشتی به آب ریخته است. درباره یک کشتی در مسیر پاکستان به امارات نیز گزارش برخورد با مین و غرق‌شدن منتشر شده است.

اما روایت‌ها درباره علت برخی حوادث یکسان نیست. در گزارش پیشین گاردین در ۱۴ اکتبر، سپاه پاسداران علت غرق‌شدن یکی از کشتی‌ها را برخورد با مین در مسیر غیرمجاز اعلام کرده بود، در حالی که نهاد دریایی بریتانیا UKMTO از برخورد پرتابه‌های ناشناس به کشتی‌ها سخن گفته بود. بنابراین انتساب قطعی تمام حوادث به یک نوع سلاح یا یک عامل، بدون بررسی موردی ممکن نیست.

چرا حمله به کشتی کانتینری با حمله به نفتکش فرق دارد؟

اختلال در عبور نفتکش‌ها عمدتاً بر عرضه انرژی و هزینه حمل نفت و گاز اثر می‌گذارد، اما حمله به کشتی‌های کانتینری می‌تواند زنجیره گسترده‌تری از کالاها را تحت فشار قرار دهد: از قطعات صنعتی و تجهیزات الکترونیکی تا مواد مصرفی. حتی در صورت سالم ماندن بخش بزرگی از محموله، توقف حرکت کشتی، عملیات نجات، بازرسی بدنه و تغییر مسیر، هزینه و زمان تحویل را افزایش می‌دهد.

گزارش پراکنده‌شدن کانتینرها در آب نیز بعد دیگری از بحران را نشان می‌دهد. محموله رهاشده می‌تواند برای شناورهای کوچک خطر ناوبری ایجاد کند و بسته به نوع کالا، مسائل محیط‌زیستی و حقوقی به همراه داشته باشد. شایعه وجود کالاهای گران‌قیمت در کانتینرها، دلیل معتبری برای تأیید نوع یا ارزش محموله نیست.

مناقشه بر سر کنترل عبور از هرمز

ایران در مواضع رسمی خود بر لزوم رعایت محدودیت‌ها و هماهنگی برای عبور تأکید کرده است. در مقابل، کشورهای وابسته به تجارت دریایی نگران تبدیل‌شدن مجوز عبور به ابزاری برای فشار سیاسی و اقتصادی‌اند. این اختلاف تنها بر سر یک حادثه دریایی نیست؛ به قواعد رفت‌وآمد تجاری و مسئولیت امنیت شناورها در یکی از مهم‌ترین آبراه‌های جهان مربوط می‌شود.

آنچه اکنون روشن است، تداوم حوادث متعدد و افزایش خطر برای حمل‌ونقل تجاری است. اما برای قضاوت قطعی درباره مسئولیت هر حمله باید گزارش بازرسی، موقعیت کشتی، زمان حادثه و شواهد فنی مستقل منتشر شود. تا آن زمان، ادعاهای طرف‌های درگیر باید با انتساب دقیق گزارش شوند.

زمان انتشار منبع اصلی: ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۴۸ به وقت شرق آمریکا (EDT)، برابر با ۱۴:۴۸ UTC. زمان حادثه‌های منفرد در این گزارش متفاوت است و این ساعت به معنای وقوع هم‌زمان همه حملات نیست.