روبیو: آمریکا آماده گفت‌وگو با ایران در سازمان ملل است

مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، روز سه‌شنبه ۲۲ سپتامبر گفت واشینگتن برای گفت‌وگو با مقام‌های ایران در حاشیه هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک آمادگی دارد، اما تأکید کرد که تا این لحظه هیچ دیداری برنامه‌ریزی نشده است. این موضع در شرایطی اعلام شده که هم‌زمان تلاش‌های منطقه‌ای برای بازکردن یک کانال دیپلماتیک میان تهران و واشینگتن ادامه دارد.

چه چیزی تازه است؟

تازه‌ترین تغییر، اعلام علنی آمادگی دولت آمریکا برای یک تماس احتمالی در نیویورک است. روبیو گفت واشینگتن با اصل گفت‌وگو مخالفتی ندارد، مشروط بر اینکه چنین تماسی چشم‌انداز نتیجه‌ای مثبت داشته باشد. با این حال او روشن کرد که اعلام آمادگی با وجود یک قرار ملاقات قطعی یکسان نیست و در زمان بیان این اظهارات هیچ نشست رسمی با طرف ایرانی در تقویم اعلام‌شده وجود نداشت.

این تمایز مهم است، زیرا در روزهای منتهی به مجمع عمومی چندین گزارش درباره احتمال تماس مستقیم ایران و آمریکا منتشر شده بود. آنچه اکنون تأیید شده صرفاً بازبودن درِ گفت‌وگو از سوی واشینگتن است؛ نه توافق دو طرف برای دیدار و نه آغاز مذاکرات رسمی.

موضع آمریکا چیست؟

روبیو هدف اصلی هر تماس احتمالی را دستیابی به نتیجه‌ای دانست که از نگاه دولت آمریکا مسئله برنامه هسته‌ای ایران را حل کند. این موضع ادامه سیاست اعلام‌شده واشینگتن است و به معنای پذیرش شروط تهران یا توافق بر سر چارچوب مذاکرات نیست.

دونالد ترامپ نیز ساعاتی پیش‌تر در سخنرانی مجمع عمومی درباره ایران سخن گفته و هم‌زمان از امکان توافق و گزینه تشدید فشار صحبت کرده بود. بنابراین پیام‌های دولت آمریکا در نیویورک دو مسیر را در کنار یکدیگر نگه داشته‌اند: آمادگی برای تماس دیپلماتیک و ادامه فشار در صورت نرسیدن به توافق.

ایران در نیویورک چه می‌کند؟

عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، پیش از ورود مسعود پزشکیان به نیویورک به مقر سازمان ملل رسیده است. وزارت خارجه ایران اعلام کرده هدف اصلی هیأت ایرانی استفاده از مجمع عمومی برای دفاع از مواضع، حقوق و منافع ایران و انجام مجموعه‌ای از رایزنی‌های دوجانبه و چندجانبه است.

پزشکیان نیز روز سه‌شنبه تهران را به مقصد نیویورک ترک کرد و طبق برنامه اعلام‌شده قرار است چهارشنبه ۲۳ سپتامبر در نشست صبح مجمع عمومی سخنرانی کند. برنامه او شامل دیدارهایی با رهبران و مقام‌های کشورهای حاضر در نیویورک است، اما تا زمان انتشار این خبر، دیدار رسمی با مقام‌های آمریکایی اعلام نشده است.

آنچه می‌دانیم

آمریکا اکنون به‌طور علنی گفته است که اصل ملاقات با طرف ایرانی در حاشیه مجمع عمومی را رد نمی‌کند. هیأت‌های ارشد دو کشور نیز در یک بازه زمانی در نیویورک حضور دارند و موضوع ایران یکی از محورهای اصلی دیپلماسی هفته سران است. همین هم‌زمانی امکان تماس را از نظر عملی افزایش می‌دهد، اما خودِ هم‌زمانی مدرک وجود مذاکره نیست.

آنچه هنوز نمی‌دانیم

مشخص نیست آیا تهران آمادگی واشینگتن را به یک پیشنهاد عملی برای دیدار تبدیل‌شده تلقی می‌کند یا نه. همچنین درباره سطح احتمالی تماس، ترکیب شرکت‌کنندگان، دستور کار و نقش میانجی‌ها توافق علنی وجود ندارد. در نتیجه هر ادعایی درباره قطعی‌شدن دیدار ایران و آمریکا در این مرحله فراتر از اطلاعات تأییدشده است.

چرا الان مهم است؟

اهمیت اظهارات روبیو در زمان‌بندی آن است. پزشکیان و عراقچی در هفته‌ای به نیویورک رفته‌اند که تنش نظامی، مسئله تنگه هرمز، برنامه هسته‌ای و آینده روابط ایران و آمریکا هم‌زمان در دستور کار دیپلماتیک قرار گرفته‌اند. مجمع عمومی امکان تماس‌های کوتاه، غیررسمی یا میانجی‌گری‌شده را فراهم می‌کند؛ حتی زمانی که دو طرف هنوز برای مذاکره رسمی توافق نکرده باشند.

اثر مستقیم بر ایران

اگر اعلام آمادگی آمریکا به تماس واقعی تبدیل شود، موضوع مستقیماً به مسیر جنگ، فشارهای نظامی و اقتصادی و پرونده هسته‌ای ایران مربوط خواهد بود. با این حال تا زمانی که زمان، سطح و دستور کار یک نشست تأیید نشده، نمی‌توان درباره نتیجه یا امتیازهای احتمالی آن نتیجه‌گیری کرد.

مسیر بعدی

شاخص اصلی در ساعات آینده نه گمانه‌زنی درباره یک دیدار، بلکه اعلام رسمی از سوی ایران، آمریکا یا یک میانجی درباره زمان و سطح تماس است. سخنرانی پزشکیان در روز چهارشنبه نیز می‌تواند روشن کند تهران چه شروط و خطوطی را برای هر مسیر دیپلماتیک در نیویورک مطرح می‌کند. تا آن زمان، وضعیت دقیق این است: آمریکا آماده گفت‌وگو اعلام شده، اما دیداری برنامه‌ریزی نشده است.