سخنرانی نتانیاهو در سازمان ملل؛ ایران و غزه در مرکز حملات

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در سخنرانی خود در هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل از جنگ اسرائیل در غزه و حملات به ایران دفاع کرد، منتقدان بین‌المللی دولتش را هدف قرار داد و گفت اسرائیل در برابر فشار خارجی از سیاست‌های امنیتی خود عقب‌نشینی نخواهد کرد. آغاز سخنرانی با خروج ده‌ها نماینده از سالن همراه شد.

این سخنرانی یکی از مهم‌ترین نطق‌های روز ۲۴ سپتامبر در مجمع عمومی بود؛ زیرا نتانیاهو هم‌زمان چند پرونده را به هم پیوند زد: ایران، غزه، حماس، روابط اسرائیل با آمریکا، فشارهای دیپلماتیک اروپا و مخالفت با تشکیل دولت فلسطینی. خبرگزاری رویترز گزارش داد او حدود ۴۰ دقیقه سخنرانی کرد و بخش بزرگی از آن به دفاع از عملکرد اسرائیل و حمله به منتقدان اختصاص داشت.

ایران؛ محور اصلی دفاع نتانیاهو

نتانیاهو در بخش مربوط به ایران از حمله به جمهوری اسلامی دفاع کرد و آن را یکی از تصمیم‌های آسان دوران مسئولیت خود توصیف کرد. او بار دیگر ایران را تهدیدی راهبردی برای اسرائیل معرفی کرد و تلاش کرد عملیات نظامی علیه ایران را بخشی از جنگ گسترده‌تر اسرائیل با آنچه «محور ایران» می‌نامد نشان دهد.

رویترز گزارش داد نتانیاهو در جریان سخنرانی یک پیجر و یک گیرنده اینترنت ماهواره‌ای استارلینک را نیز به نمایش گذاشت. او این وسایل را به عملیات‌های اسرائیل علیه نیروهای مورد حمایت ایران و ارتباط با جامعه ایران پیوند داد و ادعا کرد تغییر سیاسی در ایران در نهایت از داخل رخ خواهد داد. این موضع، ادعای سیاسی نخست‌وزیر اسرائیل است و نه نتیجه‌ای قابل اثبات درباره آینده ایران.

غزه؛ دفاع از جنگ و رد اتهام نسل‌کشی

نتانیاهو در بخش بزرگی از سخنانش از جنگ غزه دفاع کرد و اتهام نسل‌کشی را رد کرد. او گفت اسرائیل حماس را هدف قرار می‌دهد و منتقدان دولتش تصویری نادرست از جنگ ارائه می‌کنند. این موضع در حالی مطرح شد که اتهام‌های حقوقی و سیاسی درباره نحوه اجرای جنگ همچنان موضوع اختلاف شدید در سطح بین‌المللی است.

رونما این ادعاها را به عنوان موضع دولت اسرائیل ثبت می‌کند. بررسی حقوقی مسئولیت‌ها، اتهام‌های جنایت جنگی یا نسل‌کشی در صلاحیت نهادهای قضایی و تحقیقات رسمی است و سخنان هیچ‌یک از طرف‌ها به تنهایی تعیین‌کننده نتیجه حقوقی نیست.

خروج نمایندگان از سالن

با رفتن نتانیاهو به سوی تریبون، ده‌ها نماینده از سالن مجمع عمومی خارج شدند. او در واکنش، کسانی را که سالن را ترک کردند «بزدلان اخلاقی» توصیف کرد. در مقابل، بخشی از حاضران در جایگاه تماشاگران او را تشویق کردند.

این خروج یک تصمیم رسمی مجمع عمومی نبود و نمی‌توان آن را موضع یکپارچه سازمان ملل دانست. با این حال، از نظر سیاسی تصویری روشن از شکاف عمیق پیرامون سیاست‌های اسرائیل در غزه، ایران و کرانه باختری ارائه کرد.

حمله لفظی به زهران ممدانی و دولت‌های اروپایی

نتانیاهو در سخنرانی خود شهردار نیویورک، زهران ممدانی، را به شدت هدف قرار داد. ممدانی پیش‌تر نتانیاهو را «جنایتکار جنگی» خوانده بود و گفته بود در صورت امکان قانونی، او باید بازداشت شود. نتانیاهو این مواضع را بخشی از کارزار سیاسی علیه اسرائیل معرفی کرد.

او همچنین از رهبران برخی کشورهای اروپایی به دلیل فشار بر اسرائیل و حمایت از اقدامات دیپلماتیک مرتبط با فلسطین انتقاد کرد. نتانیاهو گفت این دولت‌ها در برابر فشار افکار عمومی و اعتراض‌های ضداسرائیلی عقب‌نشینی کرده‌اند. این توصیف، ارزیابی سیاسی خود او از انگیزه دولت‌های اروپایی است.

مخالفت با دولت فلسطینی

نخست‌وزیر اسرائیل بار دیگر مخالفت خود با تشکیل دولت فلسطینی را تکرار کرد و آن را تهدیدی برای امنیت اسرائیل دانست. او تلاش کرد این موضع را نه فقط سیاست دولت خود، بلکه دیدگاهی با حمایت گسترده در ساختار سیاسی اسرائیل معرفی کند.

این موضع در تضاد با دیدگاه بسیاری از دولت‌ها و قطعنامه‌های بین‌المللی است که راه‌حل دوکشوری را چارچوب اصلی پایان مناقشه اسرائیل و فلسطین می‌دانند. اختلاف بر سر دولت فلسطینی اکنون یکی از محورهای اصلی شکاف اسرائیل با بخشی از متحدان غربی نیز هست.

آمریکا و ترامپ

نتانیاهو در سخنرانی از دونالد ترامپ تمجید کرد و آمریکا را مهم‌ترین شریک اسرائیل در جنگ‌های منطقه‌ای دانست. با این حال، رویترز گزارش داد سفر او به نیویورک این بار کوتاه بود و برخلاف برخی سفرهای قبلی، دیداری با ترامپ در برنامه اعلام‌شده وجود نداشت.

این نکته از نظر سیاسی مهم است، زیرا روابط واشنگتن و دولت نتانیاهو در ماه‌های اخیر هم‌زمان شامل همکاری امنیتی و اختلاف بر سر برخی پرونده‌های منطقه‌ای بوده است. سخنرانی مجمع عمومی فرصتی برای نتانیاهو بود تا بر بخش همکاری و حمایت آمریکا تأکید کند.

آنچه می‌دانیم

نتانیاهو در ۲۴ سپتامبر در هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی کرد. ایران، غزه، حماس، دولت فلسطینی، منتقدان اروپایی و زهران ممدانی از محورهای اصلی سخنان او بودند. خروج ده‌ها نماینده در آغاز سخنرانی نیز به طور مستقل گزارش شده است.

آنچه هنوز روشن نیست

سخنرانی به خودی خود نشان نمی‌دهد این مواضع چه اثر عملی بر دیپلماسی اسرائیل، جنگ غزه، تنش با ایران یا روابط با آمریکا و اروپا خواهد گذاشت. همچنین ادعاهای نتانیاهو درباره پیامدهای جنگ و آینده سیاسی ایران نیازمند ارزیابی مستقل و داده‌های بیشتر است.

چرا الان مهم است؟

این سخنرانی در زمانی انجام شد که اسرائیل با فشار دیپلماتیک فزاینده، جنگ طولانی در غزه، تنش مستقیم با ایران و نزدیک‌شدن انتخابات داخلی روبه‌رو است. بنابراین نطق نتانیاهو فقط خطاب به رهبران جهان نبود؛ مخاطب داخلی اسرائیل و افکار عمومی آمریکا نیز بخش مهمی از آن بودند.

اثر بر ایران

برای ایران، سخنرانی نتانیاهو اهمیت مستقیم داشت. او نه تنها از حملات اسرائیل دفاع کرد، بلکه جمهوری اسلامی را همچنان محور اصلی تهدید امنیتی علیه اسرائیل معرفی کرد و تلاش کرد ادامه فشار بر تهران را بخشی از دفاع از نظم منطقه‌ای نشان دهد. واکنش رسمی تهران و هر تحول بعدی در پرونده نظامی و دیپلماتیک ایران و اسرائیل، تعیین خواهد کرد این سخنرانی تا چه اندازه فراتر از پیام سیاسی اثر عملی داشته است.

مسیر بعدی

پس از این سخنرانی، مهم‌ترین نقاط قابل پیگیری عبارت‌اند از واکنش ایران، دولت فلسطینی و کشورهای اروپایی، تحولات جنگ غزه، موضع دولت آمریکا و اثر این نطق بر فضای انتخاباتی اسرائیل. در سطح سازمان ملل نیز باید دید اعتراض نمایندگان به اقدام سیاسی یا دیپلماتیک تازه‌ای تبدیل می‌شود یا در حد اعتراض نمادین باقی می‌ماند.