صمت: ۷۵۰ میلیون لیتر گازوئیل برای صنایع و معادن ذخیره می‌شود

وزارت صنعت، معدن و تجارت می‌گوید برای کاهش ریسک کمبود سوخت بخش تولید در فصل سرد، برنامه ذخیره‌سازی ۷۵۰ میلیون لیتر گازوئیل برای صنایع و معادن کشور در سه ماه شهریور، مهر و آبان در دستور کار قرار گرفته است. رضا انصاری، معاون صنایع عمومی وزیر صمت، این برنامه را بخشی از هماهنگی با وزارت نفت برای تأمین سوخت جایگزین در ماه‌های آذر، دی و بهمن توصیف کرده است.

• رقم اعلام‌شده برای ذخیره‌سازی، ۷۵۰ میلیون لیتر گازوئیل در سه ماه منتهی به آبان است.
• هدف اعلامی، کاهش احتمال توقف تولید در صورت محدودیت گاز صنایع در زمستان است.
• وزارت صمت می‌گوید آمار ذخیره‌سازی به تفکیک استان‌ها در حال جمع‌آوری است.
• میزان واقعی ذخیره‌شده تا امروز و سهم هر صنعت یا استان هنوز به‌طور عمومی اعلام نشده است.

چه چیزی تازه اعلام شده است؟

رضا انصاری روز دوشنبه در حاشیه نمایشگاه تأسیسات صنعتی به خبرنگاران گفت وزارت صمت و وزارت نفت درباره تأمین سوخت جایگزین صنایع هماهنگی کرده‌اند و بر پایه این برنامه قرار است در شهریور، مهر و آبان مجموعاً ۷۵۰ میلیون لیتر گازوئیل برای صنایع و معادن ذخیره شود. او گفت اگر ظرفیت پیش‌بینی‌شده محقق شود، این ذخیره می‌تواند بخش قابل توجهی از نیاز واحدهای تولیدی و معدنی در آذر، دی و بهمن را پوشش دهد.

این عدد یک هدف برنامه‌ریزی‌شده است، نه گزارش موجودی نهایی مخازن. انصاری همچنین گفته آمار روزانه ذخیره گازوئیل به تفکیک استان‌ها در حال جمع‌آوری است. در نتیجه هنوز نمی‌توان از رقم ۷۵۰ میلیون لیتر به‌عنوان میزان قطعی سوخت ذخیره‌شده تا این لحظه یاد کرد.

چرا صنایع به سوخت جایگزین نیاز دارند؟

صنایع بزرگ ایران در فصل سرد معمولاً با افزایش مصرف خانگی گاز و محدودیت در تحویل گاز به بخش تولید روبه‌رو می‌شوند. در چنین شرایطی، بخشی از واحدهایی که امکان فنی دارند از گازوئیل یا سوخت مایع به‌عنوان جایگزین استفاده می‌کنند. اهمیت برنامه تازه در این است که وزارت صمت می‌خواهد بخشی از سوخت جایگزین را پیش از اوج مصرف زمستانی در دسترس صنایع و معادن قرار دهد.

انصاری گفته امسال نگرانی اصلی بخش تولید بیشتر به کمبود گاز مربوط است و اگر سوخت نیروگاه‌ها نیز به اندازه کافی تأمین شود، فشار ناشی از محدودیت برق می‌تواند کمتر باشد. او همچنین مدعی شده بخشی از ظرفیت تأمین گاز کشور در پی حملات اخیر آسیب دیده و ممکن است همه آن ظرفیت در کوتاه‌مدت بازنگردد. این بخش از سخنان او ارزیابی یک مقام دولتی است و جزئیات فنی مستقلی درباره میزان ظرفیت آسیب‌دیده همراه این اظهارات منتشر نشده است.

۷۵۰ میلیون لیتر چه اثری می‌تواند داشته باشد؟

اثر واقعی این ذخیره به نحوه توزیع آن بستگی دارد. صنایع انرژی‌بر، معادن، واحدهای دارای مشعل دوگانه‌سوز و استان‌هایی که در زمستان محدودیت بیشتری تجربه می‌کنند نیازهای یکسانی ندارند. بدون انتشار سهمیه استانی و صنعتی، نمی‌توان گفت این حجم دقیقاً برای چند روز یا چند هفته فعالیت بخش تولید کفایت می‌کند.

از سوی دیگر، ذخیره سوخت تنها یک بخش از مسئله است. ظرفیت مخازن داخل واحدهای صنعتی، امکان حمل جاده‌ای گازوئیل، محدودیت‌های زیست‌محیطی، مجوز مصرف سوخت مایع و وضعیت شبکه برق نیز بر استمرار تولید اثر می‌گذارند. اگر هر یک از این حلقه‌ها با اختلال روبه‌رو شود، موجودی سوخت به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که همه واحدها بدون محدودیت کار کنند.

پیام این برنامه برای تولید و بازار چیست؟

برای بنگاه‌های صنعتی، خبر اصلی این است که دولت خطر محدودیت انرژی در زمستان را از هم‌اکنون در برنامه‌ریزی خود لحاظ کرده است. اگر ذخیره‌سازی به رقم هدف برسد و توزیع به‌موقع انجام شود، می‌تواند از بخشی از توقف‌های اجباری تولید بکاهد. این موضوع برای صنایع دارای قراردادهای صادراتی یا زنجیره تأمین پیوسته اهمیت بیشتری دارد، زیرا توقف چندروزه می‌تواند به تأخیر در تحویل و افزایش هزینه منجر شود.

در مقابل، اگر کمبود گاز گسترده‌تر از برآورد فعلی باشد یا ذخیره‌سازی با تأخیر انجام شود، احتمال بازگشت محدودیت انرژی همچنان باقی می‌ماند. به همین دلیل، رقم ۷۵۰ میلیون لیتر باید در هفته‌های آینده با داده‌های واقعی موجودی و تحویل مقایسه شود، نه اینکه صرفاً به‌عنوان ظرفیت قطعی تلقی شود.

چه چیزهایی هنوز روشن نیست؟

وزارت صمت هنوز جدول عمومی از سهم استان‌ها، صنایع اولویت‌دار، حجم ذخیره‌شده تا این تاریخ و سازوکار تحویل منتشر نکرده است. همچنین مشخص نیست چه بخشی از نیاز زمستانی صنایع قرار است از گازوئیل، چه بخشی از سایر سوخت‌ها و چه بخشی از طریق مدیریت مصرف گاز و برق جبران شود.

گام بعدی قابل سنجش، انتشار آمار روزانه یا دوره‌ای ذخیره گازوئیل و مقایسه آن با هدف ۷۵۰ میلیون لیتری است. اگر وزارت صمت یا وزارت نفت سهمیه‌های استانی و زمان‌بندی تحویل را منتشر کنند، می‌توان دقیق‌تر ارزیابی کرد که این برنامه تا چه اندازه ریسک توقف تولید در زمستان را کاهش می‌دهد.