صادرات نفت خاورمیانه به ۱۲.۸ میلیون بشکه در روز رسید

داده‌های مقدماتی شرکت کپلر نشان می‌دهد صادرات نفت خام تولیدکنندگان اصلی خاورمیانه در سپتامبر به حدود ۱۲.۸ میلیون بشکه در روز رسیده؛ بالاترین سطح از آغاز جنگ در پایان فوریه. رشد صادرات عربستان سعودی و امارات و افزایش عبور محموله‌ها از تنگه هرمز عامل اصلی این بازگشت بوده، اما حجم صادرات منطقه هنوز حدود ۶ میلیون بشکه در روز کمتر از فوریه است.

• صادرات هفت تولیدکننده اصلی منطقه در سپتامبر حدود ۱۲.۸ میلیون بشکه در روز برآورد شده است.
• جریان نفت از تنگه هرمز در این ماه در مسیر رسیدن به حدود ۷.۴ میلیون بشکه در روز قرار دارد.
• عربستان صادرات خود را به حدود ۵.۴ میلیون بشکه در روز رسانده؛ بیش از دو برابر اوت.
• با وجود بهبود، صادرات منطقه هنوز به سطح ۱۸.۸ میلیون بشکه در روز فوریه بازنگشته است.

چه چیزی در سپتامبر تغییر کرده است؟

گزارش رویترز بر پایه داده‌های مقدماتی کپلر نشان می‌دهد صادرات نفت عربستان سعودی، امارات، عراق، عمان، قطر، کویت و ایران در ماه سپتامبر مجموعاً به حدود ۱۲.۸ میلیون بشکه در روز رسیده است. این بالاترین سطح از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه است، زمانی که حمل‌ونقل انرژی در خلیج فارس و تنگه هرمز با اختلال شدید روبه‌رو شد.

بخش مهمی از این افزایش از عربستان آمده است. طبق داده‌های کپلر، صادرات عربستان در سپتامبر در مسیر رسیدن به حدود ۵.۴ میلیون بشکه در روز قرار دارد، در حالی که در اوت حدود ۲.۴۴۶ میلیون بشکه در روز بود. بارگیری از رأس تنوره نیز از حدود ۹۲۹ هزار بشکه در روز در اوت به نزدیک ۳.۶ میلیون بشکه در روز رسیده است.

نقش تنگه هرمز در بازگشت صادرات چیست؟

جریان صادرات از هرمز در سپتامبر به حدود ۷.۴ میلیون بشکه در روز نزدیک شده است. هفته گذشته ۱۹ نفتکش بسیار بزرگ، هر یک با ظرفیت تقریبی دو میلیون بشکه نفت عربستان، از تنگه عبور کردند. این ارقام نشانه بهبود نسبت به ماه‌های بحرانی است، اما هنوز با وضعیت پیش از جنگ فاصله زیادی دارد.

پیش از ۲۸ فوریه، هرمز روزانه حدود ۱۲۵ کشتی بزرگ تجاری از انواع نفتکش، گازبر، فله‌بر و کانتینربر را عبور می‌داد. داده‌های جداگانه MarineTraffic که الجزیره نقل کرده، نشان می‌دهد مجموع تردد کشتی‌ها از ۲۱ تا ۲۷ سپتامبر ۱۳۲ مورد بوده، در برابر ۱۱۶ مورد در هفته قبل. این آمار هفتگی را نباید با میانگین روزانه پیش از جنگ مقایسه مستقیم کرد؛ مقیاس زمانی آنها متفاوت است، اما هر دو نشان می‌دهند ترافیک هنوز بسیار پایین‌تر از حالت عادی است.

چرا با وجود رشد، بازار هنوز عادی نشده است؟

سطح ۱۲.۸ میلیون بشکه در روز همچنان حدود ۶ میلیون بشکه در روز کمتر از ۱۸.۸ میلیون بشکه‌ای است که کپلر برای فوریه ثبت کرده بود. به بیان دیگر، منطقه بخشی از ظرفیت ازدست‌رفته را بازیابی کرده اما هنوز تقریباً یک‌سوم پایین‌تر از سطح پیش از جنگ قرار دارد.

اداره اطلاعات انرژی آمریکا نیز در چشم‌انداز سپتامبر خود انتظار دارد تولید و صادرات خاورمیانه در ماه‌های آینده با افزایش تدریجی جریان هرمز و استفاده از مسیرهای جایگزین بهتر شود، اما محدودیت‌ها تا پایان سال ادامه یابد. این نهاد پیش‌بینی می‌کند تولید نفت منطقه تا سه‌ماهه دوم ۲۰۲۷ پایین‌تر از میانگین پیش از بحران باقی بماند.

این تغییر برای قیمت نفت چه معنایی دارد؟

افزایش صادرات، از نظر بنیادی بخشی از فشار کمبود عرضه را کاهش می‌دهد، اما بازار هم‌زمان با ریسک سیاسی تازه‌ای روبه‌روست. روز دوشنبه نفت برنت پس از رد طرح ایران برای بازگشایی کامل‌تر تنگه هرمز از سوی دونالد ترامپ بیش از ۳ درصد رشد کرد و در بخشی از معاملات بالای ۱۰۷ دلار قرار گرفت.

بنابراین رشد واقعی جریان فیزیکی نفت هنوز نتوانسته ریسک ژئوپلیتیک را از قیمت‌ها حذف کند. معامله‌گران علاوه بر تعداد نفتکش‌ها، احتمال حمله به زیرساخت‌های انرژی، پایداری مسیرهای صادراتی عربستان، وضعیت بیمه و امنیت کشتیرانی و سرنوشت مذاکرات آمریکا و ایران را دنبال می‌کنند.

اثر این روند بر ایران چیست؟

ایران یکی از هفت کشوری است که در مجموع منطقه‌ای کپلر قرار دارد، اما رقم ۱۲.۸ میلیون بشکه در روز سهم هر کشور را به‌طور یکسان نشان نمی‌دهد. برای تهران، بهبود ترافیک هرمز می‌تواند امکان خروج محموله‌های بیشتری را فراهم کند، ولی تحریم‌ها، محاصره دریایی اعلام‌شده از سوی آمریکا و ریسک حمل‌ونقل همچنان بر صادرات ایران اثر می‌گذارند.

از سوی دیگر، افزایش صادرات رقبای منطقه‌ای می‌تواند بخشی از کمبود بازار را جبران کند و از اثر قیمت بالاتر بر درآمد هر بشکه ایران بکاهد. داده بعدی مهم، آمار نهایی سپتامبر کپلر و میزان واقعی عبور محموله‌ها در اکتبر است. اگر جریان هرمز به رشد ادامه دهد، فاصله با سطح فوریه کمتر خواهد شد؛ اگر تنش امنیتی بالا برود، روند فعلی می‌تواند به سرعت معکوس شود.