بازگشت مدارس ایران زیر سایه جنگ؛ آموزش حضوری هنوز به وضعیت عادی برنگشته است

بازگشت دانش‌آموزان ایرانی به کلاس درس در آغاز سال تحصیلی ۲۰۲۶ در شرایطی انجام شده که آثار جنگ هنوز در بسیاری از نقاط کشور، به‌ویژه جنوب ایران، محسوس است. گزارش تازه الجزیره از ایران نشان می‌دهد بازگشایی مدارس فقط یک رویداد آموزشی نیست؛ آزمونی است برای اینکه جامعه چگونه می‌کوشد زندگی روزمره را زیر سایه احتمال بازگشت جنگ بازسازی کند.

نماد اصلی این وضعیت، مدرسه شجره طیبه در میناب است؛ مدرسه‌ای که در نخستین روز جنگ هدف حمله قرار گرفت و به گفته الجزیره، ۱۲۰ کودک در آن کشته شدند. ساختمان تازه‌ای جایگزین شده، اما فضای روانی پیرامون مدرسه هنوز عادی نشده است.

بازگشایی بدون عادی‌شدن

در بخش‌هایی از جنوب ایران، از جمله میناب، آموزش حضوری کامل هنوز از سر گرفته نشده و مدارس و دانشگاه‌ها برای مدتی به آموزش آنلاین ادامه داده‌اند. دلیل اعلام‌شده، نگرانی از حملات تازه است.

این وضعیت نشان می‌دهد مسئله آموزش فقط بازسازی ساختمان نیست. خانواده‌ها، معلمان و دانش‌آموزان با یک عدم قطعیت امنیتی پایدار روبه‌رو هستند؛ یعنی هر برنامه آموزشی باید احتمال بازگشت بحران را نیز در نظر بگیرد.

هزینه پنهان جنگ برای کودکان

جنگ بر آموزش از چند مسیر اثر گذاشته است: تعطیلی مدارس، انتقال اجباری به آموزش مجازی، اختلال در ارتباط معلم و دانش‌آموز، آسیب روانی و نابرابری در دسترسی به اینترنت و ابزار دیجیتال.

برای کودکانی که مستقیماً تجربه حمله، از دست‌دادن همکلاسی یا اضطراب والدین را داشته‌اند، بازگشت به کلاس به معنای بازگشت کامل به زندگی عادی نیست.

رمزگشایی مسئله

منظور عملی: دولت می‌خواهد نشان دهد خدمات عمومی و آموزش ادامه دارد، اما حفظ آموزش حضوری به ارزیابی امنیتی روزانه وابسته شده است.

مسئله اصلی: اگر جنگ دوباره تشدید شود، آموزش مجازی باید جایگزین شود؛ اما این مدل برای همه دانش‌آموزان به یک اندازه قابل دسترس نیست.

پیام اجتماعی: بازگشایی مدارس تلاشی برای بازسازی حس ثبات است، اما خاطره حملات و ترس از تکرار آن همچنان بر خانواده‌ها اثر می‌گذارد.

آنچه باید دنبال شود

تعداد مدارس واقعاً بازگشایی‌شده، میزان آموزش آنلاین در استان‌های جنوبی، برنامه حمایت روانی از دانش‌آموزان و نحوه بازسازی مدارس آسیب‌دیده چهار شاخص مهم برای سنجش بازگشت نظام آموزشی به وضعیت پایدار هستند.