اعلامیه دوربان ۲۵ سال بعد؛ سازمان ملل دوباره پرونده نژادپرستی را روی میز گذاشت

مجمع عمومی سازمان ملل در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶ نشست سطح‌بالایی برای مرور ۲۵ سال اجرای اعلامیه و برنامه اقدام دوربان برگزار می‌کند؛ چارچوبی که از زمان کنفرانس جهانی مبارزه با نژادپرستی در سال ۲۰۰۱ یکی از مهم‌ترین اسناد سیاسی بین‌المللی در حوزه تبعیض نژادی بوده است.

اعلامیه دوربان از نظر حقوقی الزام‌آور نیست، اما به‌عنوان چارچوب سیاسی و هنجاری بر سیاست‌های ضدتبعیض، حقوق اقلیت‌ها و مبارزه با نژادپرستی ساختاری اثر گذاشته است.

چرا این نشست اکنون اهمیت دارد؟

موضوع نشست امسال فقط مرور گذشته نیست. پیش‌نویس بیانیه سیاسی بر افزایش تبعیض، نژادپرستی ساختاری و نفرت‌پراکنی تأکید می‌کند و از دولت‌ها می‌خواهد حمایت عمومی از اجرای کامل برنامه دوربان را افزایش دهند.

چه کسانی شرکت می‌کنند؟

قرار است رئیس مجمع عمومی، آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل، ولکر ترک کمیسر عالی حقوق بشر و نمایندگان دولت‌ها و جامعه مدنی سخنرانی کنند. بخشی از برنامه نیز به نقش جوانان در مقابله با تبعیض اختصاص دارد.

رمزگشایی سیاسی

منظور عملی: سازمان ملل می‌خواهد موضوع نژادپرستی را از سطح بیانیه‌های اخلاقی به برنامه‌های قابل سنجش ملی و بین‌المللی برگرداند.

چالش اصلی: اعلامیه الزام حقوقی مستقیم ندارد، بنابراین اجرای آن به اراده سیاسی دولت‌ها وابسته است.

اختلاف سیاسی: دوربان از زمان تصویب با اختلاف‌های سیاسی درباره نحوه تعریف نژادپرستی، استعمار و مسئله اسرائیل–فلسطین همراه بوده و همین اختلاف‌ها اجرای یکپارچه آن را دشوار کرده‌اند.

بعد از نشست چه باید دید؟

متن نهایی بیانیه سیاسی، میزان حمایت کشورهای عضو و اینکه آیا تعهدهای جدید به شاخص‌های قابل سنجش تبدیل می‌شوند، تعیین خواهد کرد این سالگرد صرفاً نمادین است یا به دور تازه‌ای از سیاست‌گذاری منجر می‌شود.