سهم نفت غرب آسیا در واردات هند به ۳۹.۵٪ رسید

واردات نفت خام هند از غرب آسیا در سپتامبر ۲۰۲۶ به حدود ۲.۱۰ میلیون بشکه در روز رسید؛ رقمی که بر پایه داده‌های Kpler، نسبت به ۱.۲۱ میلیون بشکه در روز در اوت حدود ۷۴ درصد افزایش نشان می‌دهد. سهم این منطقه از کل واردات نفت خام هند نیز از ۲۶ درصد در اوت به ۳۹.۵ درصد در سپتامبر رسیده است.

این اعداد از بازگشت بخشی از جریان نفت خلیج فارس به سبد پالایشگاه‌های هند خبر می‌دهند، اما به معنای بازگشت کامل بازار به شرایط پیش از بحران نیستند. خود Kpler در یک گزارش جداگانه، بسته به شیوه طبقه‌بندی محموله‌های تغییرکشتی‌داده و بارهای با مبدأ تأییدنشده، حجم «نفت خاورمیانه‌ای» واردشده به هند را نزدیک ۳ میلیون بشکه در روز برآورد کرده است. بنابراین تفاوت میان ۲.۱۰ و نزدیک ۳ میلیون بشکه در روز بیش از آنکه تناقض باشد، به تعریف مبدأ و نحوه انتساب محموله‌ها مربوط است.

کدام صادرکنندگان سهم بیشتری گرفتند؟

بر اساس داده‌های منتشرشده از Kpler، عراق در سپتامبر حدود ۵۳۸ هزار بشکه در روز نفت به هند فرستاد. عربستان سعودی با حدود ۵۲۹ هزار بشکه، امارات با ۴۴۹ هزار بشکه و کویت با ۳۴۴ هزار بشکه در روز در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. کل واردات نفت خام هند در همین ماه حدود ۵.۳۲ میلیون بشکه در روز گزارش شده است.

در مقابل، واردات نفت روسیه به هند به حدود ۱.۸۸ میلیون بشکه در روز کاهش یافت؛ پایین‌تر از ۲.۰۹ میلیون بشکه در روز در اوت و به‌مراتب کمتر از اوج ۲.۸۳ میلیون بشکه‌ای ژوئیه. این تغییر را نباید به یک علت واحد نسبت داد. گزارش‌های بازار هم‌زمان به افت عرضه صادراتی روسیه، رقابت خریداران چینی، آسیب به زیرساخت‌های انرژی روسیه و تغییر ترکیب خرید پالایشگاه‌های هند اشاره می‌کنند.

نقش انتقال کشتی‌به‌کشتی چیست؟

یکی از تغییرهای مهم ماه‌های اخیر، افزایش انتقال کشتی‌به‌کشتی یا STS در خلیج عمان و مسیرهای نزدیک هند است. Kpler گزارش کرده فعالیت STS مایعات در خلیج عمان از میانگین حدود ۰.۱۶ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۲۵ به چند میلیون بشکه در روز پس از شروع جنگ آمریکا و ایران افزایش یافته است. این سازوکار به صادرکنندگان اجازه می‌دهد محموله‌ها را میان شناورها جابه‌جا کنند، اما خود Kpler هشدار می‌دهد که حجم STS را نباید مستقیماً معادل حجم نفت عبوری از تنگه دانست؛ یک محموله ممکن است بیش از یک انتقال داشته باشد.

این نکته برای خواندن داده‌های سپتامبر مهم است. Kpler در توضیح جداگانه‌ای درباره بازگشت صادرات خلیج فارس گفته صادرات تأییدشده نفت عربستان از مسیر هرمز از حدود ۰.۷ میلیون بشکه در روز در اوت به ۲.۸ میلیون بشکه در روز در سپتامبر رسیده است. هم‌زمان، بخش قابل‌توجهی از محموله‌ها پس از انتقال کشتی‌به‌کشتی با مبدأ جغرافیایی یا مبدأ کشور متفاوت طبقه‌بندی می‌شوند.

برای هند چه تغییری کرده است؟

برای پالایشگاه‌های هند، داده سپتامبر بیش از هر چیز نشان می‌دهد سبد تأمین دوباره متنوع‌تر شده است. روسیه همچنان یکی از بزرگ‌ترین تأمین‌کنندگان است، اما سهم نفت غرب آسیا پس از افت شدید ماه‌های قبلی بالا آمده است. این موضوع با پوشش قبلی رونما درباره گفت‌وگوی هند و آمریکا درباره تجارت و انرژی و همچنین ریسک تعرفه‌ای خرید نفت روسیه پیوند مستقیم دارد.

در سطح بازار جهانی نیز تصمیم تازه اوپک‌پلاس برای حفظ اهداف تولید نوامبر یکی از متغیرهایی است که باید کنار داده‌های فیزیکی حمل و صادرات خوانده شود. هدف تولید، صادرات واقعی و حجم تحویل‌شده به پالایشگاه‌ها سه عدد متفاوت‌اند و نباید جای یکدیگر استفاده شوند.

سه شاخصی که باید بعداً رصد شوند

• آیا واردات غرب آسیایی هند در اکتبر بالای ۲ میلیون بشکه در روز باقی می‌ماند یا جهش سپتامبر موقت بوده است.
• سهم محموله‌های با مبدأ نامشخص و انتقال کشتی‌به‌کشتی در داده‌های Kpler چه تغییری می‌کند.
• واردات روسیه پس از افت سپتامبر بهبود می‌یابد یا فشار عرضه و رقابت آسیایی ادامه پیدا می‌کند.

جمع‌بندی فعلی این است که هند در سپتامبر وابستگی خود را از یک مسیر به مسیر دیگر منتقل نکرده، بلکه ترکیب تأمین را دوباره متوازن‌تر کرده است. برای سنجش پایداری این تغییر، داده‌های اکتبر و نحوه طبقه‌بندی محموله‌های STS اهمیت بیشتری از یک عدد ماهانه منفرد خواهند داشت.