گزارش هشدار تهران به کشورهای منطقه درباره مسیرهای تازه صادرات نفت در هرمز

دو مقام منطقه‌ای آگاه از مواضع تهران گفته‌اند ایران به کشورهای پیرامون خلیج فارس هشدار داده که گشودن مسیرهای جدید صادرات نفت، بدون تأیید تهران، اقدامی خصمانه تلقی خواهد شد. این اظهارات در گزارش روز پنجشنبه ۸ اکتبر ۲۰۲۶ رویترز منتشر شده است. این موضع فعلاً در گزارش رسانه‌ای به منابع بدون نام نسبت داده شده و متن هشدار رسمی یا پاسخ مستقل دولت‌های دریافت‌کننده آن منتشر نشده است.

هشدار تازه چه چیزی را هدف گرفته است؟

در ماه‌های اخیر بخشی از جریان صادرات نفت منطقه به مسیرهایی نزدیک سواحل عمان و انتقال محموله میان کشتی‌ها در آب‌های دریای عمان متکی بوده است. به گفته یکی از منابع نقل‌شده در گزارش، تهران ایجاد مسیرهای تازه‌ای را که خارج از چارچوب مورد پذیرش آن باشد، اقدامی خصمانه می‌داند. منبع دیگری نیز مدعی شده مقام‌های ایران برای جلوگیری از استفاده از چنین مسیرهایی گزینه‌هایی در نظر دارند؛ اما جزئیات این ادعا به‌طور مستقل تأیید نشده است.

این گزارش با اعلام قبلی تهران درباره تفاهم با عمان بر سر مختصات مسیرهای امن تنگه هرمز یکسان نیست. اعلام «تفاهم درباره مختصات» به معنی اجرای آن یا پذیرش همه طرف‌ها نیست؛ همچنین روایت منابع ناشناس از هشدار تازه را نمی‌توان به جای فرمان رسمی، تغییر حقوقی در مقررات عبور یا وقوع حمله جدید گذاشت.

داده‌های عمومی تردد چه می‌گویند؟

در آخرین بررسیِ ۸ اکتبر، سرویس داده‌محور hormuz.now وضعیت تنگه را «محدود» ثبت کرده و در پنجره متحرک ۲۴ساعته ۹ عبور تجاری قابل مشاهده در AIS، شامل ۶ ورود و ۳ خروج، گزارش داده است. میانگین هفت‌روزه این ردیاب حدود ۱۰ عبور در روز در برابر میانگین پایه ۸۴٫۸ عبور پیش از بحران بوده است. این اعداد با روش شمارش مشخص این سرویس محاسبه می‌شوند و نباید با داده شرکت‌های ردیابی دیگر، حجم واقعی نفت حمل‌شده یا ترافیک شناورهای خاموش یکسان فرض شوند.

پیامد برای بنادر و بازار نفت

ریسک اصلی برای حمل‌ونقل تجاری صرفاً انسداد فیزیکی یک مسیر نیست: تهدید حمله یا ممانعت می‌تواند بر تصمیم مالکان کشتی، شرکت‌های بیمه و طرف‌های قرارداد اثر بگذارد. در همین گزارش، یک مقام انجمن کشتیرانی BIMCO از افزایش برداشت فعالان صنعت نسبت به تهدید در منطقه سخن گفته است. با این حال فعلاً نمی‌توان از هشدار نقل‌شده نتیجه گرفت که مسیر جدیدی واقعاً بسته شده یا صادرات یک کشور مشخص متوقف شده است.

گزارش ۸ اکتبر هم‌زمان با خبر اصابت پرتابه به نفتکش Acers در شمال قطر منتشر شده، اما هم‌زمانی دو رویداد به‌تنهایی مسئولیت هیچ طرفی در آن حمله را اثبات نمی‌کند. بررسی ادعاهای تازه باید با گزارش‌های مستقل نهادهای دریایی و داده واقعی تردد ادامه یابد.

برای پیگیری پیشینه تحولات و ارتباط رویدادهای دریایی با روند کلی بحران، پرونده پوشش جنگ ایران در رونما در دسترس است.