اتیوپی در نامه به شورای امنیت به دفاع از خود علیه اریتره استناد کرد

دولت اتیوپی در نامه‌ای به شورای امنیت سازمان ملل، اریتره را به ورود نیروهای نظامی به خاک خود متهم کرده و گفته است برای دفاع از حاکمیت و تمامیت ارضی خود به ماده ۵۱ منشور سازمان ملل استناد می‌کند. در مقابل، اریتره این اتهام‌ها را رد کرده و خواستار اقدام شورای امنیت برای جلوگیری از تشدید بحران شده است. این اختلاف، هم‌زمان با ازسرگیری نبرد در منطقه تیگرای، خطر گسترش بحران را افزایش داده است.

دو نامه و دو روایت متعارض

گدئون تیموتئوس، وزیر خارجه اتیوپی، در نامه‌ای به شورای امنیت از ورود نیروهای اریتره به بخش‌هایی از شمال کشور سخن گفت. استناد به ماده ۵۱ منشور، به معنی اعلام ادعای حق دفاع مشروع است، نه تأیید خودکار صحت اتهام‌ها از سوی سازمان ملل. در گزارش‌های منتشرشده درباره این نامه، جزئیات روشنی از دامنه اقداماتی که آدیس‌آبابا آن‌ها را دفاعی می‌نامد ارائه نشده است.

اریتره در پاسخ، ادعاهای همسایه خود را رد کرده است. عثمان صالح، وزیر خارجه اریتره، از شورای امنیت خواسته در برابر آنچه برنامه اتیوپی برای توجیه جنگ توصیف می‌کند، اقدام بازدارنده انجام دهد. این موضع نیز ادعای یکی از طرف‌های اختلاف است و به‌تنهایی اثبات‌کننده مسئولیت طرف مقابل نیست.

چرا بحران تیگرای اهمیت دارد؟

درگیری‌های تازه در شمال اتیوپی پس از توافق صلح پرتوریا در سال ۲۰۲۲ رخ می‌دهد؛ توافقی که قرار بود به جنگ ویرانگر قبلی پایان دهد. در روزهای اخیر گزارش‌هایی از جابه‌جایی نیروها، تحولات کنترل شهرها و اختلال در خدمات شهری منتشر شده است. هم‌زمانی منازعه داخلی با اتهام عبور نیروهای خارجی از مرز، خطر تبدیل‌شدن بحران به یک رویارویی گسترده‌تر را افزایش می‌دهد، هرچند وقوع جنگ بین دو کشور هنوز نتیجه قطعی این تحولات نیست.

دسترسی اتیوپیِ محصور در خشکی به دریای سرخ یکی دیگر از محورهای اختلاف است. آدیس‌آبابا بر ضرورت دسترسی پایدار به دریا تأکید می‌کند، اما مقام‌های اریتره این خواسته را در چارچوب نگرانی‌های حاکمیتی و امنیتی خود ارزیابی می‌کنند. ارتباط میان این اختلاف دیرینه و عملیات نظامی اخیر باید با شواهد مشخص سنجیده شود، نه با نسبت‌دادن خودکار هر اقدام به یک هدف واحد.

موضع سازمان ملل و آنچه هنوز روشن نیست

دبیرکل سازمان ملل در بیانیه‌ای که ۱۰ اکتبر منتشر شد، نگرانی شدید خود را از جنگ دوباره در تیگرای، عفار و امهرا ابراز کرد و خواستار توقف فوری خصومت‌ها و بازگشت طرف‌ها به گفت‌وگو در چارچوب توافق پرتوریا شد. او همچنین درباره گزارش‌های حضور نیروهای اریتره در اتیوپی ابراز نگرانی کرد و ضرورت احترام به تمامیت ارضی کشورها را یادآور شد.

هنوز درباره شمار دقیق نیروهای درگیر، محدوده کنترل آن‌ها، جزئیات اقدامات دفاعی ادعایی و امکان اجرای آتش‌بس اطلاعات مستقل کافی در دست نیست. برای ارزیابی مسیر بعدی باید مکاتبات شورای امنیت، تحولات میدانی تیگرای، موضع نهادهای منطقه‌ای و بازگشت خدمات حیاتی به شهروندان را پیگیری کرد.

رونما پیش‌تر درباره قطع روابط دیپلماتیک اریتره و اتیوپی و تنش بر سر دریای سرخ نوشته است. تحول تازه، ارجاع رسمی هر دو کشور به شورای امنیت و استناد صریح اتیوپی به دفاع مشروع است.